AARDRIJKSKUNDE KWARTIEL 2.3
HOOFDSTUK 10 AARDRIJKSKUNDE OP DE BASISSCHOOL
PARAGRAAF 10.1 KERNDOELEN
Het basisonderwijs bereidt de kinderen voor op het voortgezet onderwijs. In kerndoelen, leerlijnen en
tussendoelen wordt beschreven wat de kinderen moeten leren op het basisonderwijs. De school bepaalt zelf
welk niveau de kinderen zouden moeten halen. De school kan eigen lesmethodes en didactische aanpak kiezen.
Kerndoelen
Kerndoelen zijn vastgesteld door het OCW (ministerie van Onderwijs en Wetenschappen). Een kerndoel is
hetgeen dat de kinderen moeten kunnen en kennen aan het einde van hun basisschoolperiode. De kerndoelen
(de wet) gelden alleen voor scholen die onder WPO (Wet Primair Onderwijs) vallen: regulier onderwijs + het
speciale onderwijs. Scholen voor gehandicapte kinderen vallen onder WEC (Wet Expertisecentra) en hebben dus
aparte kerndoelen.
Vroeger mochten scholen zelf bepalen hoeveel tijd ze in de zaakvakken besteedden. Hierdoor waren er vaak
flinke niveauverschillen. Daarom zijn in 1993 de kerndoelen vastgesteld, die in 1998 en 2006 werden herzien.
Sinds 2006 zijn er minder kerndoelen dan voorheen en de kerndoelen worden geordend in een leergebied. De
leergebieden zijn onderverdeeld: taal en communicatie, rekenen en wiskunde, oriëntatie op jezelf en de wereld,
bewegingsonderwijs en kunstzinnige oriëntatie (scholen Friesland extra leergebied = Friese taal). Vanaf 2009
gelden deze kerndoelen voor het hele basisonderwijs, waarbij de Onderwijsinspectie toezicht houdt op naleven.
Leerlijnen en tussendoelen
Een leerlijn geeft voor een bepaald leergebied aan hoe een leerling van een bepaald beginniveau tot het kerndoel
komt. Tussendoelen en leerlijnen zijn terug te vinden in TULE van SLO zijn de kerndoelen van alle leergebieden
1
, uitgewerkt. Het beschrijft heel precies hoe de school het onderwijsaanbod zo kan organiseren dat na acht jaar
de kerndoelen bereikt zijn. Een tussendoel is het moment van die leerlijn: een stap in de ontwikkeling van lln.
Vaardigheidsdoelen
Een vaardigheidsdoel is wat een kind zou moeten kunnen: leren om iets te doen. Voorbeelden zijn: kunnen
samenwerken, kunnen discussiëren, kunnen presenteren, informatie kunnen opzoeken, kunnen plannen.
Een voorbeeld van een fout vaardigheidsdoel: ‘’Het trainen van vaardigheden voor het maken van een
werkstuk.’’
Dit is fout, omdat er een activiteit wordt beschreven. Er moet aangegeven worden wat het resultaat van die
activiteit zou moeten zijn.
Een voorbeeld van een goed vaardigheidsdoel: ‘’Kinderen kunnen de volgende vaardigheden goed toepassen
bij het maken van een werkstuk:
- Duidelijke opbouw van het werkstuk (inhoudsopgave)
- Opbouw in hoofdstukken en paragrafen
- Duidelijke argumenten voor beweringen
- Correcte bronvermeldingen
- Correct taal- en spellingsgebruik
- Een goed verzorgde afwerking
Vaardigheidsdoelen kunnen verdeeld worden onder twee pijlers waar je je op kunt richten: de psychomotorische
vaardigheden (handelingen die zich in werkelijkheid afspelen bv. iets op kunnen zoeken in de atlas) en cognitieve
vaardigheden (handelingen die zich in het hoofd afspelen: de handelingen die je niet kunt zien bv. beslissen,
logisch denken, oplossen probleem).
Criteria van Mager
Een concreet doel (leerresultaat) beschrijft het gewenste effect van een onderwijsprogramma, oftewel: wat
moet de leerling kunnen nadat hij in de les een bepaalde leerervaring heeft opgedaan? Hierbij kan gelet worden
op 4 aspecten:
Criteria van Robert Mager Voorbeeld
2
HOOFDSTUK 10 AARDRIJKSKUNDE OP DE BASISSCHOOL
PARAGRAAF 10.1 KERNDOELEN
Het basisonderwijs bereidt de kinderen voor op het voortgezet onderwijs. In kerndoelen, leerlijnen en
tussendoelen wordt beschreven wat de kinderen moeten leren op het basisonderwijs. De school bepaalt zelf
welk niveau de kinderen zouden moeten halen. De school kan eigen lesmethodes en didactische aanpak kiezen.
Kerndoelen
Kerndoelen zijn vastgesteld door het OCW (ministerie van Onderwijs en Wetenschappen). Een kerndoel is
hetgeen dat de kinderen moeten kunnen en kennen aan het einde van hun basisschoolperiode. De kerndoelen
(de wet) gelden alleen voor scholen die onder WPO (Wet Primair Onderwijs) vallen: regulier onderwijs + het
speciale onderwijs. Scholen voor gehandicapte kinderen vallen onder WEC (Wet Expertisecentra) en hebben dus
aparte kerndoelen.
Vroeger mochten scholen zelf bepalen hoeveel tijd ze in de zaakvakken besteedden. Hierdoor waren er vaak
flinke niveauverschillen. Daarom zijn in 1993 de kerndoelen vastgesteld, die in 1998 en 2006 werden herzien.
Sinds 2006 zijn er minder kerndoelen dan voorheen en de kerndoelen worden geordend in een leergebied. De
leergebieden zijn onderverdeeld: taal en communicatie, rekenen en wiskunde, oriëntatie op jezelf en de wereld,
bewegingsonderwijs en kunstzinnige oriëntatie (scholen Friesland extra leergebied = Friese taal). Vanaf 2009
gelden deze kerndoelen voor het hele basisonderwijs, waarbij de Onderwijsinspectie toezicht houdt op naleven.
Leerlijnen en tussendoelen
Een leerlijn geeft voor een bepaald leergebied aan hoe een leerling van een bepaald beginniveau tot het kerndoel
komt. Tussendoelen en leerlijnen zijn terug te vinden in TULE van SLO zijn de kerndoelen van alle leergebieden
1
, uitgewerkt. Het beschrijft heel precies hoe de school het onderwijsaanbod zo kan organiseren dat na acht jaar
de kerndoelen bereikt zijn. Een tussendoel is het moment van die leerlijn: een stap in de ontwikkeling van lln.
Vaardigheidsdoelen
Een vaardigheidsdoel is wat een kind zou moeten kunnen: leren om iets te doen. Voorbeelden zijn: kunnen
samenwerken, kunnen discussiëren, kunnen presenteren, informatie kunnen opzoeken, kunnen plannen.
Een voorbeeld van een fout vaardigheidsdoel: ‘’Het trainen van vaardigheden voor het maken van een
werkstuk.’’
Dit is fout, omdat er een activiteit wordt beschreven. Er moet aangegeven worden wat het resultaat van die
activiteit zou moeten zijn.
Een voorbeeld van een goed vaardigheidsdoel: ‘’Kinderen kunnen de volgende vaardigheden goed toepassen
bij het maken van een werkstuk:
- Duidelijke opbouw van het werkstuk (inhoudsopgave)
- Opbouw in hoofdstukken en paragrafen
- Duidelijke argumenten voor beweringen
- Correcte bronvermeldingen
- Correct taal- en spellingsgebruik
- Een goed verzorgde afwerking
Vaardigheidsdoelen kunnen verdeeld worden onder twee pijlers waar je je op kunt richten: de psychomotorische
vaardigheden (handelingen die zich in werkelijkheid afspelen bv. iets op kunnen zoeken in de atlas) en cognitieve
vaardigheden (handelingen die zich in het hoofd afspelen: de handelingen die je niet kunt zien bv. beslissen,
logisch denken, oplossen probleem).
Criteria van Mager
Een concreet doel (leerresultaat) beschrijft het gewenste effect van een onderwijsprogramma, oftewel: wat
moet de leerling kunnen nadat hij in de les een bepaalde leerervaring heeft opgedaan? Hierbij kan gelet worden
op 4 aspecten:
Criteria van Robert Mager Voorbeeld
2
