Wijkanalyse
Lunetten
,Voorwoord
Tijdens het tweede blok van de opleiding tot hbo-verpleegkundige aan de Hogeschool
Utrecht, wordt er gewerkt aan de opdracht wijkanalyse. Deze opdracht wordt grotendeels in
groepsverband gemaakt.
Voor deze opdracht is de wijk Lunetten gekozen. Twee van ons wonen in een dorpje waar
ons inziens weinig diversiteit en problematiek voorkomt. Hierom hebben wij voor een andere
uitdaging gekozen.
De opdracht bestaat uit twee voorbereidingsopdrachten, waarin een aantal begrippen
worden uitgewerkt die van belang zijn bij het maken van een wijkanalyse. Ook wordt
uitgelegd waarom het maken van een wijkanalyse van belang is voor de
wijkverpleegkundige.
Vervolgens bestaat de opdracht uit vijf stappen. Bij de eerste vier stappen wordt de wijk
bepaald, geobserveerd en volgen er aanvullende gegevens. Stap vijf is een individuele
opdracht, waarin een advies voor de wethouder wordt beschreven.
De literatuurlijst is opgedeeld in de verschillende hoofdstukken. Wanneer er een bron in
verschillende hoofdstukken voorkomt, zal deze ook meerdere keren in de literatuurlijst staan.
2
, Inhoudsopgave
Voorwoord.............................................................................................................................. 2
Inhoudsopgave....................................................................................................................... 3
H1. Voorbereidingsopdracht - 1..............................................................................................3
H2. Voorbereidingsopdracht - 2..............................................................................................8
H3. Stap 1 - Wijk bepalen.....................................................................................................10
H4. Stap 2 - Observeer de wijk.............................................................................................12
H5. Stap 3 - Relevante gegevens.........................................................................................27
H6. Stap 4 - Sociale Kaart....................................................................................................38
H7. Stap 5 - Advies aan de wethouder.................................................................................44
Literatuurlijst......................................................................................................................... 56
H1. Voorbereidingsopdracht - 1
20 termen Omschrijving Betekenis voor wijkanalyse
Expertisegebied De competenties waarover de De wijkverpleegkundige voldoet aan een bepaalde functie
wijkverpleegkundige wijkverpleegkundige moet met daarbij de competenties. In de wijkanalyse kan
beschikken (Rosendal, 2019). worden besproken welke eventuele nieuwe taken een
wijkverpleegkundige op zich kan nemen en wat er
uitbesteedt moet worden.
Zelfmanagement Gaat over de mate waarin Zorgvragers moeten tegenwoordig langer thuis verzorgd
iemand de regie over zijn worden en worden niet zomaar opgenomen. De
3
, leven in eigen hand wil wijkverpleegkundige moet de patiënt ondersteunen in zijn
houden. De zorgvrager moet zelfmanagement, bijv. met het inschakelen van
op een effectieve wijze leren hulpmiddelen, zodat de patiënt zichzelf langer zelfstandig
omgaan met zijn ziekte en kan redden in de thuissituatie. Bovendien bespaart het de
gebreken (Kruizenga, Schols, zorgverlener tijd.
& van der Sande, 2015).
Shared-decision Ook wel gezamenlijke Een wijkverpleegkundige heeft te maken met
making besluitvorming, waarbij de verschillende zorgvragers in de wijk. De zorgvragers
verpleegkundige de patiënt worden tegenwoordig mondiger en moeten de juiste
informatie geeft over de beste informatie krijgen om keuzes te kunnen maken. Ze
wetenschappelijke literatuur en moeten betrokken worden bij hun eigen zorg.
de patiënt ondersteunt in het
maken van keuzes in de zorg
(Habes, 2015).
Sociale kaart Informatie voor professionals Het is voor de wijkverpleegkundige belangrijk om te weten
en burgers over werk en hoe de sociale kaart eruit ziet rondom een patiënt. Zo
inkomen, zorg en welzijn, weet de wijkverpleegkundige welke mogelijkheden er zijn
wonen, kind en jeugd is te en welke interventies of hulp er ingezet kan worden.
vinden op de sociale kaart. Dit
is een website die informatie
geeft over formele en
informele organisaties en
activiteiten. De sociale kaart
biedt oplossingen voor burgers
op het sociale domein (Hoitink,
z.d.).
Wijkgezondheids- In een wijkgezondheidsprofiel Het is voor de wijkverpleegkundige van belang om op de
profiel wordt de situatie, hoogte te zijn van het wijkgezondheidsprofiel. Zo kan de
gezondheidsbeleving, wensen verpleegkundige inspelen op wensen en behoeften en zo
en behoeften van een dorp of nodig de kwaliteit van zorg verbeteren.
wijk inzichtelijk gemaakt
(Rijksinstituut voor
Volksgezondheid en Milieu,
z.d.).
Informele zorg Dit is de zorg die verleend Als wijkverpleegkundige is het van belang om te weten of
wordt door mantelzorgers of de patiënt hulp kan krijgen van mantelzorgers, zodat zij
vrijwilligers. Hierbij gaat het de patiënt ook kunnen helpen en ondersteunen
niet om professionele
zorgverlening (Groeneveld,
2015).
Multimorbiditeit Als er sprake is van meerdere Bij ouderen is vaak sprake van multimorbiditeit, zoals het
problemen met de gezondheid. hebben van diabetes en hart- en vaatziekten. De
4
Lunetten
,Voorwoord
Tijdens het tweede blok van de opleiding tot hbo-verpleegkundige aan de Hogeschool
Utrecht, wordt er gewerkt aan de opdracht wijkanalyse. Deze opdracht wordt grotendeels in
groepsverband gemaakt.
Voor deze opdracht is de wijk Lunetten gekozen. Twee van ons wonen in een dorpje waar
ons inziens weinig diversiteit en problematiek voorkomt. Hierom hebben wij voor een andere
uitdaging gekozen.
De opdracht bestaat uit twee voorbereidingsopdrachten, waarin een aantal begrippen
worden uitgewerkt die van belang zijn bij het maken van een wijkanalyse. Ook wordt
uitgelegd waarom het maken van een wijkanalyse van belang is voor de
wijkverpleegkundige.
Vervolgens bestaat de opdracht uit vijf stappen. Bij de eerste vier stappen wordt de wijk
bepaald, geobserveerd en volgen er aanvullende gegevens. Stap vijf is een individuele
opdracht, waarin een advies voor de wethouder wordt beschreven.
De literatuurlijst is opgedeeld in de verschillende hoofdstukken. Wanneer er een bron in
verschillende hoofdstukken voorkomt, zal deze ook meerdere keren in de literatuurlijst staan.
2
, Inhoudsopgave
Voorwoord.............................................................................................................................. 2
Inhoudsopgave....................................................................................................................... 3
H1. Voorbereidingsopdracht - 1..............................................................................................3
H2. Voorbereidingsopdracht - 2..............................................................................................8
H3. Stap 1 - Wijk bepalen.....................................................................................................10
H4. Stap 2 - Observeer de wijk.............................................................................................12
H5. Stap 3 - Relevante gegevens.........................................................................................27
H6. Stap 4 - Sociale Kaart....................................................................................................38
H7. Stap 5 - Advies aan de wethouder.................................................................................44
Literatuurlijst......................................................................................................................... 56
H1. Voorbereidingsopdracht - 1
20 termen Omschrijving Betekenis voor wijkanalyse
Expertisegebied De competenties waarover de De wijkverpleegkundige voldoet aan een bepaalde functie
wijkverpleegkundige wijkverpleegkundige moet met daarbij de competenties. In de wijkanalyse kan
beschikken (Rosendal, 2019). worden besproken welke eventuele nieuwe taken een
wijkverpleegkundige op zich kan nemen en wat er
uitbesteedt moet worden.
Zelfmanagement Gaat over de mate waarin Zorgvragers moeten tegenwoordig langer thuis verzorgd
iemand de regie over zijn worden en worden niet zomaar opgenomen. De
3
, leven in eigen hand wil wijkverpleegkundige moet de patiënt ondersteunen in zijn
houden. De zorgvrager moet zelfmanagement, bijv. met het inschakelen van
op een effectieve wijze leren hulpmiddelen, zodat de patiënt zichzelf langer zelfstandig
omgaan met zijn ziekte en kan redden in de thuissituatie. Bovendien bespaart het de
gebreken (Kruizenga, Schols, zorgverlener tijd.
& van der Sande, 2015).
Shared-decision Ook wel gezamenlijke Een wijkverpleegkundige heeft te maken met
making besluitvorming, waarbij de verschillende zorgvragers in de wijk. De zorgvragers
verpleegkundige de patiënt worden tegenwoordig mondiger en moeten de juiste
informatie geeft over de beste informatie krijgen om keuzes te kunnen maken. Ze
wetenschappelijke literatuur en moeten betrokken worden bij hun eigen zorg.
de patiënt ondersteunt in het
maken van keuzes in de zorg
(Habes, 2015).
Sociale kaart Informatie voor professionals Het is voor de wijkverpleegkundige belangrijk om te weten
en burgers over werk en hoe de sociale kaart eruit ziet rondom een patiënt. Zo
inkomen, zorg en welzijn, weet de wijkverpleegkundige welke mogelijkheden er zijn
wonen, kind en jeugd is te en welke interventies of hulp er ingezet kan worden.
vinden op de sociale kaart. Dit
is een website die informatie
geeft over formele en
informele organisaties en
activiteiten. De sociale kaart
biedt oplossingen voor burgers
op het sociale domein (Hoitink,
z.d.).
Wijkgezondheids- In een wijkgezondheidsprofiel Het is voor de wijkverpleegkundige van belang om op de
profiel wordt de situatie, hoogte te zijn van het wijkgezondheidsprofiel. Zo kan de
gezondheidsbeleving, wensen verpleegkundige inspelen op wensen en behoeften en zo
en behoeften van een dorp of nodig de kwaliteit van zorg verbeteren.
wijk inzichtelijk gemaakt
(Rijksinstituut voor
Volksgezondheid en Milieu,
z.d.).
Informele zorg Dit is de zorg die verleend Als wijkverpleegkundige is het van belang om te weten of
wordt door mantelzorgers of de patiënt hulp kan krijgen van mantelzorgers, zodat zij
vrijwilligers. Hierbij gaat het de patiënt ook kunnen helpen en ondersteunen
niet om professionele
zorgverlening (Groeneveld,
2015).
Multimorbiditeit Als er sprake is van meerdere Bij ouderen is vaak sprake van multimorbiditeit, zoals het
problemen met de gezondheid. hebben van diabetes en hart- en vaatziekten. De
4
