Samenvatting inleiding en geschiedenis van de psychologie (595101-B-5)

Inleiding van de psychologie

H1: Foundational ideas from Antiquity

Begrippen
 Sophists: hoog aangeschreven leraren.
 Nativism: kennis is aangeboren en niet verworven.
 Rationalism: benadrukt de rede
 Empiricism: je verwerft kennis door ervaringen op te doen
 Psyche: een kenmerk van alle levende wezens

Filosofen
 Hippocrates
o Humoral theory: theorie waarbij gezondheid en ziekte voortkomt uit een
balans/onbalans tussen de vier vloeistoffen in het lichaam (bloed, geel gal, zwart gal
en slijm, deze vier vloeistoffen werden de humors genoemd).
 Socrates
o Nativisme: hij dacht dat kennis aangeboren was, dit kwam doordat hij geloofde in
reïncarnatie waardoor je de kennis mee nam naar je volgende leven en er dus mee
geboren wordt. Deze kennis was je wel vergeten, maar onder de juiste
omstandigheden kon je de kennis weet terugroepen.
o Hij hielp zijn studenten met het tot uiting komen van kennis en wijsheid dat al in hun
psyche zat.
o Hij werd gezien als de wijste man van Griekeland, hij vond dat zijn enige echte
wijsheid was dat hij wist hoeveel hij niet wist
 Plato
o Nativisme en rationalisme (je aangeboren ideeën rationeel (met de rede) vertalen)
o Deductie: argumentatievorm waarbij je van een regel naar een specifiek geval gaat,
uit twee algemene regels wordt een voorspelling/specifiek geval afgeleid. (bv. Regel
1: vogels hebben vleugels, regel 2: een kanarie is een vogel, voorspelling: een kanarie
heeft vleugels).
o Idealisme: de werkelijkheid is metaal/de binnenwereld. Van alles bestaat er in
gedachte een ideale en perfecte vorm, alles in de buitenwereld is imperfect.
o Allogory of the cave
o De psyche/ziel bestaat uit drie basiselementen: lust, moed en rede (de rede moet
een balans vinden tussen moed en lust). Het overheersende element bepaalt je
karakter.
 Aristoteles
o Empirisme: de geest fungeert als een organisator van de kennis en niet als de
oorsprong van kennis en ideeën. (kennis doe je op door ervaringen en is niet
aangeboren).
o Inductie: argumentatievorm waarbij meerdere specifieke waarnemingen leiden tot
een regel. (bv. Je heb heel veel zwanen gezien die allemaal wit waren, omdat het zo
veel zwanen waren kun je concluderen dat alle zwanen wit zijn)
o De buitenwereld is echt.
o Taxonomie: het indelen van organismen in geordende groepen en subgroepen.
o hij maakte een onderscheid tussen drie soorten zielen:



1

,  vegetatieve ziel: zijn in staat tot eten en voortplanten (dit zijn de twee meest
fundamentele functies van de psyche).
 Sensitieve ziel: in staat om zich te bewegen, dingen te voelen, dingen te
kunnen onthouden en ze kunnen een voorstelling maken van de toekomst.
 Rationele ziel: het vermogen om te redeneren (dit is de menselijke ziel).
o Volgens Aristoteles had de menselijke psyche een aantal aangeboren categorieën
waarin herinneringen en ideeën in worden geclassificeerd. Dit waren de categorieën:
substantie (wat iets is), kwantiteit (hoeveel), kwalitiet (welke kleur/vorm), locatie,
tijd, relatie (groter/kleiner, voor/na) en activiteit (wat doet het).
 Alhazen
o Hij kwam er door middel van een onderzoek met de camera obscura achter dat bij
zien het licht van buiten op je ogen valt, en dat er geen stralen uit je ogen komen.
 Avicenna
o Sloot zich aan bij Aristoteles, en geloofde dus ook in het empirisme.
o Hij maakte onderscheid tussen twee soorten zintuigen:
 Externe zintuigen: alle basiszintuigen voor waarnemen (horen, voelen, ect)
 Interne zintuigen: wat je doet met je externe zintuigen (gezond verstand,
schatten, herrindering).
o Hij maakte onderscheid tussen estimations en appetites, estimation stelt de ziel in
staat om gewenst en ongewenst van elkaar te scheiden en appetites is de energie en
impuls om het ene te benadrukken en het andere te vermijden.
o The floating man experiment: hierbij stel je je een man voor in het niets, zijn
zintuigen en alle ervaring met zijn zintuigen zijn geblokkeerd. Volgens Avicenna was
deze man zich dan nog steeds bewust van zichzelf, volgens hem is zelfbewustzijn
aangeboren capaciteit van de ziel en bestaat de geest onafhankelijk van het lichaam.

H2: pioneering Philosophers of Mind: Descatres, Locke and Leibniz
Begrippen
 Axioma’s/simple natures: dingen die zeker waar zijn.

Personen
 Descartes:
o Dualisme: de geest en het lichaam werken met elkaar samen, maar zijn niet
hetzelfde, ze hebben allebei hun eigen analyse en uitleg nodig.
o Analytic geometry: Descartes kwam tot het inzicht dat je de positie van objecten kon
weergeven in een driedimensionaal model (x-, y- en z-as).
o Zijn methode van kennisvergaring: Twijfel aan alles.
 Beter alleen dan samen
 Deductie vanuit axioma’s (uit de algemene regels waarheden afleiden).
 Axioma’s (simple natures) boven iedere twijfel verheven.
o Descartes concludeerde dat er twee fysieke ideeën van simple natures zijn:
 Extension: de plek die een fysiek deeltje/lichaam inneemt.
 Motion: de beweging van een deeltje/lichaam door de ruimte.
 Descartes ging ervan uit dat alle fysieke fenomenen uitgelegd zouden
moeten en kunnen worden aan de hand van extension en motion.
o Rond deze tijd kwam Galileo met een gelijkwaardig idee, hij maakte onderscheid
tussen primaire en secondaire kwaliteiten. De drie primaire kwaliteiten zijn: vorm,


2

, hoeveelheid en beweging, wanneer de primaire kwaliteiten waargenomen worden
met de zintuigen ontstaan de secondaire kwaliteiten zoals zicht, geluid en gevoelens.
o Fysica: volgens Descartes was het hele universum gevuld met drie soorten deeltjes,
de drie soorten deeltjes zijn: aardedeeltjes, luchtdeeltjes en vuurdeeltjes.
o Mechanistische fysiologie: Descartes stelde het lichaam voor als een machine (er
kwam geen ziel meer aan te pas).
 Hij dacht dat zenuwen lange holle buizen gevuld met vocht waren.
 Zijn idee was dat wanneer je iets aanraakte de vloeistof in de zenuwen in
beweging kwam, dit leiden vervolgens tot een verandering in het
hersenvocht. Deze verandering in het hersenvocht kan ervoor zorgen dat de
druk in een andere zenuw veranderd waardoor er een spier in werking wordt
gezet.
 Reflex: Descartes was de eerste die het idee van de reflex beschreef.
 Aangeleerde reflexen: door ervaringen kunnen ‘sluizen’ in de hersenen op
een andere manier open en dicht gaan waardoor je op een bepaalde situatie
anders gaat reageren.
 Interne factoren (bv. dromen en emoties) kunnen ook verklaard worden met
de vloeistoffen in het lichaam (een beweging in het hersenvocht kan een
droom of emoties veroorzaken).
 Descartes was het niet eens met de drie verschillende zielen van Aristoteles,
hij vond dat de vegetatieve en de sensitieve ziel helemaal begrepen konden
worden met mechanische termen (het zijn machines).
o Filosofie van de geest:
 Ik denk dus is besta (cogito erg sum): het feit dat je twijfelt bewijst dat je
denkt en denken is de essentie van de ziel.
 Dualisme: je hebt geen lichaam nodig om te denken, denken is de essentie
van de ziel, dus het lichaam en de ziel staan los van elkaar. (dit zag je ook al
terug bij het floating man experiment van Avicenna).
o Lichaam-geest interactie:
 Interactive dualisme: fenomenen zijn het resultaat van de interactie
(samenwerking) van de geest en het lichaam.
 Princess Elizabeth of Bohemia: stelde interessante vragen over hoe een
materieel lichaam de interactie aan kon gaan met een immateriële geest.
 Lichaam zonder geest = machine
 Geest zonder lichaam = aangeboren ideeën
 Antwoord van Descartes op Elizabeth of Bohemia: het lichaam is dubbel (je
heb er van alles twee, 2 ogen/handen), je ziel is er één. Er moest volgens
Descartes dus een plek in je lichaam zijn die niet dubbel is, hij dacht dat dat
de pijnappelklier was, dus volgens hem vond hier de interactie tussen het
lichaam en de geest plaats.
 De grote vragen voor denkers na Descartes zijn: Waar komt kennis vandaan? en is de geest
actief of passief? Locke en Leibniz werden bij het beantwoorden van deze vragen beïnvloed
door Descartes, ze gingen wel allebei een andere kant uit.
 Locke:
o Hij verwerpt het dualisme, volgens hem was wat zich in je gedachten afspeelt
volledig mechanistisch te beschrijven, dat maakt je geest dus ook tot een machine.
o Hij verzamelde kennis door inductie (net zoals Aristoteles).
o De geest een tabula rasa (ongeschreven blad), dus kennis is niet aangeboren.

3