SAMENVATTING MATERIEEL BESTUURSRECHT
Hoofdstuk 1 – algemene inleiding
Paragraaf 1.1
Bestuursrecht vind je overal in het dagelijks leven bv het toekennen van
studiefinanciering og het verlenen van een vergunning
zoals duidelijk houdt bestuursrecht zich bezig met ‘besturen’
Het bestuur van Nederland is het openbaar bestuur de overheid
Het openbaar bestuur is dat deel van de overheid dat zich bezighoudt met besturen.
Daarnaast heb je bijvoorbeeld de rechterlijke instanties van de overheid
Nederland wordt bestuurt op verschillende niveaus je hebt besturen op gemeentelijk,
provincial en landelijk niveau.
De openbare besturen kennen een bepaalde organisatiestructuur meestal heb je een
dagelijks bestuur dat gecontroleerd wordt door een democratisch gekozen orgaan dat
eveneens deel uitmaakt van datzelfde openbaar bestuur
Deze onderdelen van de bestuursorganisatie heten ook wel bestuursorganen
zoals het college van B&W of de gedeputeerde staten
De begrippen bestuursorgaan, besluit en belanghebbende zijn een van de meest
belangrijkste begrippen van het bestuursrecht
In de gemeente is het college van burgemeester en wethouders belast met het dagelijks
bestuur
Op rijksniveau vormt de regering het dagelijks bestuur deze bestaat uit de Koning en
de ministers die ministers worden door het democratische gekozen parlement
gecontroleerd (Eerste en Tweede Kamer)
Je hebt ook de minder bekende bestuursorganen en besturen zo heb je het dagelijks
bestuur van een waterschap deze houden zich onder meer bezig met het onderhoud
van dijken en het beheren van beken en rivieren.
Het openbaar bestuur moet het algemeen belang behartigen Het algemeen belang is
dan een vaag begrip daarom staan in vele honderden wetten (bestuurswetten) taken
die opgedragen zijn aan het bestuur om uit te voeren.
Daarbij moet men denken aan bestuurstaken gericht op het gebied van milieu- en
natuurbescherming, handhaving van de openbare orde, sociale zekerheid,
arbeidsomstandigheden, de aanleg van autosnelwegen, voorkomen van alcoholmisbruik
jongeren deze belangen worden ook wel publieke belangen genoemd
Paragraaf 1.2
Een gemeentebestuur behartigt verschillende soorten belangen het gaat onder andere
om belangen in de sfeer van het milieu en de ruimtelijke ordening, de volkshuisvesting,
welzijn en recreatie, cultuur en sociale zaken (bv bijstandsuitkeringen)
Een bestuur kan op verschillende manieren algemene belangen behartigen
- het openbaar bestuur reguleert en stuurt met het oog op een bepaald algemeen
belang onder meer activiteiten van burgers reguleren en sturen: hiervan is
sprake als bv het gemeentebestuur aan een sportvereniging subsidie toekent,
1
, omdat het beoefenen van sport (volgens de overheid) moet worden bevorderd
met het oog op de volksgezondheid (algemeen belang)
- daarnaast verricht het bestuur publieke taken dit zijn veelal de taken die niet
aan burgers kunnen worden overlaten. Dit zijn de taken die alleen een bestuur
zal uitvoeren, zoals defensietaken, maar ook het uitrukken van de brandweer,
repareren van de stoep en het vegen van de straat dit zijn feitelijke
handelingen feitelijke handelingen in opdracht van het bestuur
Een van de belangrijkste handelingen van een bestuur is het nemen van besluiten (of
het maken van een besluit) ook wel de beslissingen die het gemeentebestuur neemt
bijvoorbeeld het verlenen van vergunningen of het wijzigen van lokale belastingen of
het vaststellen van een bestemmingsplan (waar mag gebouwd worden en waarvoor
mogen gronden worden gebruikt
BV Daarnaast kan een gemeente ook nog subsidie verlenen, bijvoorbeeld aan een
muziekvereniging of zorgen voor financiele tegemoetkoming voor een gehandicapte die
zijn huis moet aanpassen om er normaal te kunnen wonen
Het college van b&w draagt en de gemeenteraad dragen verantwoordelijkheid voor de
uitvoering van de bijstandsregels als iemand over onvoldoende financiele middelen
beschikt om in zijn levensonderhoud te voorzien kan een bijstandsuitkering aanvragen
bij het college van b&w
In de wet werk en bijstand staan specifieke bevoegdheden die toegekend zijn aan het
college van B&W met het oogmerk op de uitvoering van bijstandsrgels en de toekenning
van bijstandsuitkeringen
Het bestuur op provinciaal niveau is minder zichtbaar voor de burgers deze
bestuursactiviteiten bevatten vooral coördinerende en soms ook toezichthoudende
functies
Het college van gedeputeerde staten is het dagelijks bestuur in bepaalde situaties of
gevallen houdt dit college toezicht op de gemeenten
Het provinciebestuur vervult belangrijke taken op gebied van cultuur, verkeer en vervoer
en regionale economische ontwikkelingen
Op landelijk niveau wordt er door verschillende organen van het bestuur bevoegdheden
uitgeoefend verlenen van studiefinanciering, uitbreiding van luchthavens, verlenen
van allerlei soorten toeslagen (via belastingdienst: huurtoeslag, zorgtoeslag enz)
De Sociale Verzekeringsbank (SVB) vormt ook een onderdeel van het bestuur
deze verstrekt onder meer kinderbijslag op grond van de Algemene Kinderbijslagwet
(AKW)
Je hebt dus het bestuur op centraal niveau (landelijk) en decentraal niveau (onder meer
gemeente en provinciaal)
De bevoegdheden op gemeentelijk en provinciaal niveau kunnen worden verdeeld in
twee soorten bevoegdheden
- autonome bestuursbevoegdheden
- bestuursbevoegdheden die op grond van medebewind worden uitgeoefend
2
, De bestuursbevoegdheden die verband houden met ‘regeling en bestuur’ van de ‘eigen
huishouding’ worden ook wel de autonome bevoegdheden van de provincie en
gemeente genoemd
de provinciale staten en gemeenteraden kunnen zelf verordeningen maken op het
terrein van hun ‘huishouding’. Deze bevoegdheden staan in de provinciewet en de
gemeentewet. In de gemeentewet staan voor de gemeentes regels over de
verordeningen die de gemeentes mogen maken (vooral voor de huishouding van de
gemeente het gaat bijvoorbeeld om regels op het terrein van de openbare orde denk
daarbij aan verbod tot wildplassen enz. Op grond van een verordening mag zo’n
provincie of gemeente dan die regeling uitvoeren BV in een APV is door de
gemeenteraad bepaald dat het college van B&W de bevoegdheid toekomt om een
standplaatsvergunning voor de lokale weekmarkt te verlenen op grond van de wet of
een verordening wordt die bevoegdheid aan het bestuursorgaan verleent
medebewind is de verplichte medewerking door de ‘lagere’ overheidsbesturen aan de
uitvoering van wetten in formele zin die op rijksniveau door de wetgever zijn gemaakt.
In zo’n wet in formele zin is dan opgenomen dat Bv bouwvergunningen en dergelijke
worden verleend door het college van burgemeesters en wethouders
De gemeente moet daar dan aan meewerken en moet deze vergunningen verlenen. Wel
op grond van allerlei regels zodat iedereen gelijk wordt behandeld.
Het wil dus eigenlijk zeggen dat medebewind betekent day via een wet in formele zin
medewerking aan de uitvoering van die wet gevorderd kan worden van het provinciaal
bestuur of het gemeentebestuur
De lagere overheden moeten dus de in de wet in formele zin opgenomen regels
toepassen op de lokale situatie (in de gemeente of provincie)
De wetgever werkt met ruime bevoegdheden die nog een eigen inbreng van de lokale
overheden nodig hebben
bij medebewind gaat het dan dus om de samenwerking tussen verschillende
bestuurslagen
De uitvoering door bv burgemeester en wethouders van een bijzondere wet is
medebewind
Vroeger was er een veel grotere bemoeizucht van de overheid toen kwam de
privatisering (het overlaten van bepaalde overheidstaken aan particulieren) en
deregulering (het streven naar minder regels en vereenvoudiging van regels)
Na de Tweede Wereldoorlog kwam er een groei van de hoeveelheid bestuurswetgeving
en de complexiteit daarvan dit was de interventiestaat of verzorgingsstaat (ook wel
sociale rechtsstaat)
de overheid ging nu ook actief randvoorwaarden creëren voor een kwalitatief goed
menselijk bestaan
denk aan meer verdeling van de welvaart (sturing en planning van de economie enz)
en welzijn (reguleren van gezondheidszorg, sociale zekerheid enz)
zo ging de overheid van weinig doen en vooral zorgen voor defensie, orde en veiligheid
en infrastructuur naar bijna alles verzorgen voor de burgers van haar land
En wat gepaard gaat met de grote overheidbemoeienis is de extra bestuurswetgeving
3
Hoofdstuk 1 – algemene inleiding
Paragraaf 1.1
Bestuursrecht vind je overal in het dagelijks leven bv het toekennen van
studiefinanciering og het verlenen van een vergunning
zoals duidelijk houdt bestuursrecht zich bezig met ‘besturen’
Het bestuur van Nederland is het openbaar bestuur de overheid
Het openbaar bestuur is dat deel van de overheid dat zich bezighoudt met besturen.
Daarnaast heb je bijvoorbeeld de rechterlijke instanties van de overheid
Nederland wordt bestuurt op verschillende niveaus je hebt besturen op gemeentelijk,
provincial en landelijk niveau.
De openbare besturen kennen een bepaalde organisatiestructuur meestal heb je een
dagelijks bestuur dat gecontroleerd wordt door een democratisch gekozen orgaan dat
eveneens deel uitmaakt van datzelfde openbaar bestuur
Deze onderdelen van de bestuursorganisatie heten ook wel bestuursorganen
zoals het college van B&W of de gedeputeerde staten
De begrippen bestuursorgaan, besluit en belanghebbende zijn een van de meest
belangrijkste begrippen van het bestuursrecht
In de gemeente is het college van burgemeester en wethouders belast met het dagelijks
bestuur
Op rijksniveau vormt de regering het dagelijks bestuur deze bestaat uit de Koning en
de ministers die ministers worden door het democratische gekozen parlement
gecontroleerd (Eerste en Tweede Kamer)
Je hebt ook de minder bekende bestuursorganen en besturen zo heb je het dagelijks
bestuur van een waterschap deze houden zich onder meer bezig met het onderhoud
van dijken en het beheren van beken en rivieren.
Het openbaar bestuur moet het algemeen belang behartigen Het algemeen belang is
dan een vaag begrip daarom staan in vele honderden wetten (bestuurswetten) taken
die opgedragen zijn aan het bestuur om uit te voeren.
Daarbij moet men denken aan bestuurstaken gericht op het gebied van milieu- en
natuurbescherming, handhaving van de openbare orde, sociale zekerheid,
arbeidsomstandigheden, de aanleg van autosnelwegen, voorkomen van alcoholmisbruik
jongeren deze belangen worden ook wel publieke belangen genoemd
Paragraaf 1.2
Een gemeentebestuur behartigt verschillende soorten belangen het gaat onder andere
om belangen in de sfeer van het milieu en de ruimtelijke ordening, de volkshuisvesting,
welzijn en recreatie, cultuur en sociale zaken (bv bijstandsuitkeringen)
Een bestuur kan op verschillende manieren algemene belangen behartigen
- het openbaar bestuur reguleert en stuurt met het oog op een bepaald algemeen
belang onder meer activiteiten van burgers reguleren en sturen: hiervan is
sprake als bv het gemeentebestuur aan een sportvereniging subsidie toekent,
1
, omdat het beoefenen van sport (volgens de overheid) moet worden bevorderd
met het oog op de volksgezondheid (algemeen belang)
- daarnaast verricht het bestuur publieke taken dit zijn veelal de taken die niet
aan burgers kunnen worden overlaten. Dit zijn de taken die alleen een bestuur
zal uitvoeren, zoals defensietaken, maar ook het uitrukken van de brandweer,
repareren van de stoep en het vegen van de straat dit zijn feitelijke
handelingen feitelijke handelingen in opdracht van het bestuur
Een van de belangrijkste handelingen van een bestuur is het nemen van besluiten (of
het maken van een besluit) ook wel de beslissingen die het gemeentebestuur neemt
bijvoorbeeld het verlenen van vergunningen of het wijzigen van lokale belastingen of
het vaststellen van een bestemmingsplan (waar mag gebouwd worden en waarvoor
mogen gronden worden gebruikt
BV Daarnaast kan een gemeente ook nog subsidie verlenen, bijvoorbeeld aan een
muziekvereniging of zorgen voor financiele tegemoetkoming voor een gehandicapte die
zijn huis moet aanpassen om er normaal te kunnen wonen
Het college van b&w draagt en de gemeenteraad dragen verantwoordelijkheid voor de
uitvoering van de bijstandsregels als iemand over onvoldoende financiele middelen
beschikt om in zijn levensonderhoud te voorzien kan een bijstandsuitkering aanvragen
bij het college van b&w
In de wet werk en bijstand staan specifieke bevoegdheden die toegekend zijn aan het
college van B&W met het oogmerk op de uitvoering van bijstandsrgels en de toekenning
van bijstandsuitkeringen
Het bestuur op provinciaal niveau is minder zichtbaar voor de burgers deze
bestuursactiviteiten bevatten vooral coördinerende en soms ook toezichthoudende
functies
Het college van gedeputeerde staten is het dagelijks bestuur in bepaalde situaties of
gevallen houdt dit college toezicht op de gemeenten
Het provinciebestuur vervult belangrijke taken op gebied van cultuur, verkeer en vervoer
en regionale economische ontwikkelingen
Op landelijk niveau wordt er door verschillende organen van het bestuur bevoegdheden
uitgeoefend verlenen van studiefinanciering, uitbreiding van luchthavens, verlenen
van allerlei soorten toeslagen (via belastingdienst: huurtoeslag, zorgtoeslag enz)
De Sociale Verzekeringsbank (SVB) vormt ook een onderdeel van het bestuur
deze verstrekt onder meer kinderbijslag op grond van de Algemene Kinderbijslagwet
(AKW)
Je hebt dus het bestuur op centraal niveau (landelijk) en decentraal niveau (onder meer
gemeente en provinciaal)
De bevoegdheden op gemeentelijk en provinciaal niveau kunnen worden verdeeld in
twee soorten bevoegdheden
- autonome bestuursbevoegdheden
- bestuursbevoegdheden die op grond van medebewind worden uitgeoefend
2
, De bestuursbevoegdheden die verband houden met ‘regeling en bestuur’ van de ‘eigen
huishouding’ worden ook wel de autonome bevoegdheden van de provincie en
gemeente genoemd
de provinciale staten en gemeenteraden kunnen zelf verordeningen maken op het
terrein van hun ‘huishouding’. Deze bevoegdheden staan in de provinciewet en de
gemeentewet. In de gemeentewet staan voor de gemeentes regels over de
verordeningen die de gemeentes mogen maken (vooral voor de huishouding van de
gemeente het gaat bijvoorbeeld om regels op het terrein van de openbare orde denk
daarbij aan verbod tot wildplassen enz. Op grond van een verordening mag zo’n
provincie of gemeente dan die regeling uitvoeren BV in een APV is door de
gemeenteraad bepaald dat het college van B&W de bevoegdheid toekomt om een
standplaatsvergunning voor de lokale weekmarkt te verlenen op grond van de wet of
een verordening wordt die bevoegdheid aan het bestuursorgaan verleent
medebewind is de verplichte medewerking door de ‘lagere’ overheidsbesturen aan de
uitvoering van wetten in formele zin die op rijksniveau door de wetgever zijn gemaakt.
In zo’n wet in formele zin is dan opgenomen dat Bv bouwvergunningen en dergelijke
worden verleend door het college van burgemeesters en wethouders
De gemeente moet daar dan aan meewerken en moet deze vergunningen verlenen. Wel
op grond van allerlei regels zodat iedereen gelijk wordt behandeld.
Het wil dus eigenlijk zeggen dat medebewind betekent day via een wet in formele zin
medewerking aan de uitvoering van die wet gevorderd kan worden van het provinciaal
bestuur of het gemeentebestuur
De lagere overheden moeten dus de in de wet in formele zin opgenomen regels
toepassen op de lokale situatie (in de gemeente of provincie)
De wetgever werkt met ruime bevoegdheden die nog een eigen inbreng van de lokale
overheden nodig hebben
bij medebewind gaat het dan dus om de samenwerking tussen verschillende
bestuurslagen
De uitvoering door bv burgemeester en wethouders van een bijzondere wet is
medebewind
Vroeger was er een veel grotere bemoeizucht van de overheid toen kwam de
privatisering (het overlaten van bepaalde overheidstaken aan particulieren) en
deregulering (het streven naar minder regels en vereenvoudiging van regels)
Na de Tweede Wereldoorlog kwam er een groei van de hoeveelheid bestuurswetgeving
en de complexiteit daarvan dit was de interventiestaat of verzorgingsstaat (ook wel
sociale rechtsstaat)
de overheid ging nu ook actief randvoorwaarden creëren voor een kwalitatief goed
menselijk bestaan
denk aan meer verdeling van de welvaart (sturing en planning van de economie enz)
en welzijn (reguleren van gezondheidszorg, sociale zekerheid enz)
zo ging de overheid van weinig doen en vooral zorgen voor defensie, orde en veiligheid
en infrastructuur naar bijna alles verzorgen voor de burgers van haar land
En wat gepaard gaat met de grote overheidbemoeienis is de extra bestuurswetgeving
3
