Samenvatting Sociale zekerheid
HS. 1: recht en regels
Waarom is er recht?
- ordening in de samenleving
- spelregels voor individuen onderling en handelen van de overheid
- sturing gedrag
- gericht op rechtvaardigheid
Vindplaatsen van het recht
- wet- en regelgeving (hoogste: staten- generaal&grondwet)
Koninklijk besluit dat regels bevat: Algemene maatregel van bestuur (AMvB)
Verordening: regeling van de provinciale staten/ gemeenteraad
Gemeenschapsverordeningen en –richtlijnen: door EU bepaald
- jurisprudentie: algemene regels in diverse wetten en in de overige regelgeving moeten worden toegepast in
individuele situaties. (toevoeging wetsartikel) (ook wel: Rechterswet)
- gewoonte
- verdragen: bv. Internationaal verdrag inzake de rechten van het kind (IVRK) Europees Verdrag tot bescherming van
de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM)
Rangorde in regelingen
verdragen- gemeenschapsverordeningen en richtlijnen- grondwet- overige wetten- algemene maatregelen van
bestuur- ministeriële regelingen en richtlijnen- provinciale verordeningen- gemeentelijke verordeningen
Objectief recht: alle geldende regels en plichten die in de rechtsbronnen zijn vastgelegd
Subjectief recht: iedereen die aan een voorwaarde voldoet kan aanspraak maken op een bv. een bijstandsuitkering.
Een bepaald objectief recht wordt specifiek toegekend aan een individu. Alleen subjectieve rechten en plichten
kunnen worden afgedwongen.
Klassieke grondrechten: bv. vrijheid meningsuiting, gelijke behandeling, recht op privacy. (kan overheid niet op
ingrijpen, tenzij vermeld in de wet)
sociale grondrechten: recht op gezondheidszorg, recht op werk en welvaart, recht op sociale zekerheid.
,HS. 2: indeling van het recht
Publiekrecht: verticale verhouding tussen machtige overheid en ondergeschikte burger.
- staatsrecht: hoe wetgeving tot stand komt
- bestuursrecht: regels voor organen van de overheid en andere organen die met openbaar gezag zijn bekleed voor
het gebruik van hun bevoegdheden
- strafrecht: gedragingen die de wetgever strafbaar heeft gesteld.
Beschikking: besluiten genomen door organen met bevoegdheden. In individuele gevallen wordt een recht verleend
of plicht opgelegd.
Algemene beginselen van behoorlijk bestuur (abbb) ( voor bestuursorganen):
- zorgvuldigheidsbeginsel: een besluit zorgvuldig voorbereiden en belangen zorgvuldig afwegen.
- rechtszekerheidsbeginsel:rechten en plichten veranderen niet zomaar, weten waar je van op aan kunt.
- gelijkheidsbeginsel: gelijke gevallen zo veel mogelijk gelijk behandelen.
- verbod van misbruik van bevoegdheid: bevoegdheid niet voor een ander doel gebruiken dan bedoeld.
- motiveringsbeginsel: aangeven wat de reden tot besluit is.
ook meesten vastgelegd in Algemene wet bestuursrecht (Awb)
Privaatrecht/ burgerlijk-/ civiel recht: heeft betrekking op de rechtsverhouding tussen personen of rechtspersonen.
Verbintenissen! Horizontale verhouding tussen 2 rechtspersonen.
Materieel recht: inhoud van de rechten en plichten
formeel recht: de wijze waarop iemand zijn recht kan halen en de manier waarop het recht wordt gehandhaafd.
(Procesrecht, procedures)
Lagen rechterlijke macht:
Hoge
Hoge Raad (In cassatie; geen oordeel over inhoud)
Gerechtshof (5) (In beroep)
Rechter met sector kanton (19)
Welk soort rechter bevoegd (absoluut competent)
Eerste aanleg: rechtbank sector Kanton: oordelen over vorderingen tot €25.000 en over huur- arbeidsgeschillen
Tweede aanleg: gerechtshof absoluut competent in civiele zaken en strafzaken.
Cassatie: cassatierechter
Bij welke rechtbank/ gerechtshof of bestuursrechterlijke beroepsinstantie moet de zaak worden voorgelegd?
(relatief competent)
Advocaat verplicht bij
- privaatrechterlijke geschillen gevorderd >€25.000
- personen en familierecht
- civiele zaken in hoger beroep en cassatie
, Bestuursprocesrecht
beschikking van een bestuursorgaan, waar de burger het niet mee eens is. burger= belanghebbende. Eerst bezwaar
maken, zodat het bestuursorgaan de zaak nog eens kan bekijken. Bij overweging van bezwaar meestal advies door
onafhankelijke Commissie voor bezwaarschriften.
Beschikking bezwaar heroverweging door het bestuursorgaan beschikking op bezwaar beroep uitspraak
bestuursrechter hoger beroep uitspraak van de beroepsinstantie
OOK: mogelijkheid tot voorlopige voorziening
Bestuurlijke lus: bezwaarprocedure met wederzijds goedvinden overslaan.
Strafprocesrecht (wetboek van Strafvordering)
3 fasen;
1. Opsporing strafbare feiten, waarbij de verdachte gevangen kan worden genomen in het belang van het onderzoek
2. Het onderzoek ter terechtzitting, waarbij de rechter beoordeelt of datgene wat door de OvJ ten laste is gelegd
(aanklacht) bewezen kan worden.
3. De tenuitvoerlegging van de straf, waarbij de reclassering meestal een rol heeft.
Strafrecht gericht op
- vergelding; dader mag straf niet ontlopen
- voorkomen nieuwe strafbare feiten
Strafvonnissen geschreven volgens het PROMIS- model; Project moriveringsverbetering in strafvonnissen.
Burgerlijk procesrecht: regels van het procesrecht bij geschillen tussen (rechts)personen.
Partijautonomie: partijen besluiten zelf of ze hun geschil willen voorleggen aan de rechter en ze moeten zelf
bewijzen aanvoeren om deze te overtuigen. Rechter is hierin lijdelijk, hij wacht af wat de partijen hem voorleggen.
voorleggen van een geschil aan de burgerlijke rechter gaat volgens een dagvaardingsprocedure. De ene partij
(eiser) moet de andere partij(gedaagde) dagvaarden. Een dagvaarding is een oproep aan een gedaagde om op een
bepaalde dag voor de rechter te verschijnen en bevat een beschrijving van wat er geëist wordt. Is de dagvaarding
niet compleet, dan zal de rechter het geschil niet beoordelen. (eiser wordt niet- ontvankelijk verklaard) Dagvaarding
wordt door een deurwaarder uitgereikt aan de gedaagde.
Roldatum: de datum waarop de zaak is ingeschreven bij de rol. De rol is een lijst met zaken die bij de rechtbank
aanhanig moet zijn. rechter kijkt dan voor het eerst naar de zaak; rolzitting. Gedaagde kan zijn schriftelijke reactie
voorleggen (tegenbewijs)
Comparatie van partijen: rechter beveelt eiser en gedaagde voor hem te verschijnen. Rechter probeert hen tot een
schikking te bewegen. Indien een overeenstemming komt, maakt de griffier een proces- verbaal op en is de zaak
afgelopen. Lukt dit niet? Dan wijst de rechter vonnis. De ‘winnaar’ krijgt hierbij de executoriale titel, waarbij deze het
vonnis kan laten uitvoeren door een deurwaarder. Indien de vordering hoger is dan €1750 kan de gedaagde hoger
beroep instellen.
Indien een gedaagde niet voor de rechter verschijnt: bij verstek worden veroordeeld, hij kan dan tegen het
verstekvonnis beroep aantekenen (Verzet).
Indien de eiser in zijn conclusie vordert dat het vonnis uitvoerbaar bij voorraad verklaard wordt , kan de gedaagde
niet in hoger beroep/ verzet gaan. de eiser wordt in het gelijk gesteld, deurwaarder kan beslag leggen op goederen.
Dagvaarding conclusies comparatie schikking of vonnis van de burgerlijke rechter hoger beroep (of
verzet) cassatie
HS. 1: recht en regels
Waarom is er recht?
- ordening in de samenleving
- spelregels voor individuen onderling en handelen van de overheid
- sturing gedrag
- gericht op rechtvaardigheid
Vindplaatsen van het recht
- wet- en regelgeving (hoogste: staten- generaal&grondwet)
Koninklijk besluit dat regels bevat: Algemene maatregel van bestuur (AMvB)
Verordening: regeling van de provinciale staten/ gemeenteraad
Gemeenschapsverordeningen en –richtlijnen: door EU bepaald
- jurisprudentie: algemene regels in diverse wetten en in de overige regelgeving moeten worden toegepast in
individuele situaties. (toevoeging wetsartikel) (ook wel: Rechterswet)
- gewoonte
- verdragen: bv. Internationaal verdrag inzake de rechten van het kind (IVRK) Europees Verdrag tot bescherming van
de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM)
Rangorde in regelingen
verdragen- gemeenschapsverordeningen en richtlijnen- grondwet- overige wetten- algemene maatregelen van
bestuur- ministeriële regelingen en richtlijnen- provinciale verordeningen- gemeentelijke verordeningen
Objectief recht: alle geldende regels en plichten die in de rechtsbronnen zijn vastgelegd
Subjectief recht: iedereen die aan een voorwaarde voldoet kan aanspraak maken op een bv. een bijstandsuitkering.
Een bepaald objectief recht wordt specifiek toegekend aan een individu. Alleen subjectieve rechten en plichten
kunnen worden afgedwongen.
Klassieke grondrechten: bv. vrijheid meningsuiting, gelijke behandeling, recht op privacy. (kan overheid niet op
ingrijpen, tenzij vermeld in de wet)
sociale grondrechten: recht op gezondheidszorg, recht op werk en welvaart, recht op sociale zekerheid.
,HS. 2: indeling van het recht
Publiekrecht: verticale verhouding tussen machtige overheid en ondergeschikte burger.
- staatsrecht: hoe wetgeving tot stand komt
- bestuursrecht: regels voor organen van de overheid en andere organen die met openbaar gezag zijn bekleed voor
het gebruik van hun bevoegdheden
- strafrecht: gedragingen die de wetgever strafbaar heeft gesteld.
Beschikking: besluiten genomen door organen met bevoegdheden. In individuele gevallen wordt een recht verleend
of plicht opgelegd.
Algemene beginselen van behoorlijk bestuur (abbb) ( voor bestuursorganen):
- zorgvuldigheidsbeginsel: een besluit zorgvuldig voorbereiden en belangen zorgvuldig afwegen.
- rechtszekerheidsbeginsel:rechten en plichten veranderen niet zomaar, weten waar je van op aan kunt.
- gelijkheidsbeginsel: gelijke gevallen zo veel mogelijk gelijk behandelen.
- verbod van misbruik van bevoegdheid: bevoegdheid niet voor een ander doel gebruiken dan bedoeld.
- motiveringsbeginsel: aangeven wat de reden tot besluit is.
ook meesten vastgelegd in Algemene wet bestuursrecht (Awb)
Privaatrecht/ burgerlijk-/ civiel recht: heeft betrekking op de rechtsverhouding tussen personen of rechtspersonen.
Verbintenissen! Horizontale verhouding tussen 2 rechtspersonen.
Materieel recht: inhoud van de rechten en plichten
formeel recht: de wijze waarop iemand zijn recht kan halen en de manier waarop het recht wordt gehandhaafd.
(Procesrecht, procedures)
Lagen rechterlijke macht:
Hoge
Hoge Raad (In cassatie; geen oordeel over inhoud)
Gerechtshof (5) (In beroep)
Rechter met sector kanton (19)
Welk soort rechter bevoegd (absoluut competent)
Eerste aanleg: rechtbank sector Kanton: oordelen over vorderingen tot €25.000 en over huur- arbeidsgeschillen
Tweede aanleg: gerechtshof absoluut competent in civiele zaken en strafzaken.
Cassatie: cassatierechter
Bij welke rechtbank/ gerechtshof of bestuursrechterlijke beroepsinstantie moet de zaak worden voorgelegd?
(relatief competent)
Advocaat verplicht bij
- privaatrechterlijke geschillen gevorderd >€25.000
- personen en familierecht
- civiele zaken in hoger beroep en cassatie
, Bestuursprocesrecht
beschikking van een bestuursorgaan, waar de burger het niet mee eens is. burger= belanghebbende. Eerst bezwaar
maken, zodat het bestuursorgaan de zaak nog eens kan bekijken. Bij overweging van bezwaar meestal advies door
onafhankelijke Commissie voor bezwaarschriften.
Beschikking bezwaar heroverweging door het bestuursorgaan beschikking op bezwaar beroep uitspraak
bestuursrechter hoger beroep uitspraak van de beroepsinstantie
OOK: mogelijkheid tot voorlopige voorziening
Bestuurlijke lus: bezwaarprocedure met wederzijds goedvinden overslaan.
Strafprocesrecht (wetboek van Strafvordering)
3 fasen;
1. Opsporing strafbare feiten, waarbij de verdachte gevangen kan worden genomen in het belang van het onderzoek
2. Het onderzoek ter terechtzitting, waarbij de rechter beoordeelt of datgene wat door de OvJ ten laste is gelegd
(aanklacht) bewezen kan worden.
3. De tenuitvoerlegging van de straf, waarbij de reclassering meestal een rol heeft.
Strafrecht gericht op
- vergelding; dader mag straf niet ontlopen
- voorkomen nieuwe strafbare feiten
Strafvonnissen geschreven volgens het PROMIS- model; Project moriveringsverbetering in strafvonnissen.
Burgerlijk procesrecht: regels van het procesrecht bij geschillen tussen (rechts)personen.
Partijautonomie: partijen besluiten zelf of ze hun geschil willen voorleggen aan de rechter en ze moeten zelf
bewijzen aanvoeren om deze te overtuigen. Rechter is hierin lijdelijk, hij wacht af wat de partijen hem voorleggen.
voorleggen van een geschil aan de burgerlijke rechter gaat volgens een dagvaardingsprocedure. De ene partij
(eiser) moet de andere partij(gedaagde) dagvaarden. Een dagvaarding is een oproep aan een gedaagde om op een
bepaalde dag voor de rechter te verschijnen en bevat een beschrijving van wat er geëist wordt. Is de dagvaarding
niet compleet, dan zal de rechter het geschil niet beoordelen. (eiser wordt niet- ontvankelijk verklaard) Dagvaarding
wordt door een deurwaarder uitgereikt aan de gedaagde.
Roldatum: de datum waarop de zaak is ingeschreven bij de rol. De rol is een lijst met zaken die bij de rechtbank
aanhanig moet zijn. rechter kijkt dan voor het eerst naar de zaak; rolzitting. Gedaagde kan zijn schriftelijke reactie
voorleggen (tegenbewijs)
Comparatie van partijen: rechter beveelt eiser en gedaagde voor hem te verschijnen. Rechter probeert hen tot een
schikking te bewegen. Indien een overeenstemming komt, maakt de griffier een proces- verbaal op en is de zaak
afgelopen. Lukt dit niet? Dan wijst de rechter vonnis. De ‘winnaar’ krijgt hierbij de executoriale titel, waarbij deze het
vonnis kan laten uitvoeren door een deurwaarder. Indien de vordering hoger is dan €1750 kan de gedaagde hoger
beroep instellen.
Indien een gedaagde niet voor de rechter verschijnt: bij verstek worden veroordeeld, hij kan dan tegen het
verstekvonnis beroep aantekenen (Verzet).
Indien de eiser in zijn conclusie vordert dat het vonnis uitvoerbaar bij voorraad verklaard wordt , kan de gedaagde
niet in hoger beroep/ verzet gaan. de eiser wordt in het gelijk gesteld, deurwaarder kan beslag leggen op goederen.
Dagvaarding conclusies comparatie schikking of vonnis van de burgerlijke rechter hoger beroep (of
verzet) cassatie
