Voedselinfecties
Voedselinfecties veroorzaakt door bacteriën:
Naam Voorkomen en verspreiding Besmettingsbron Pathogenese Ziekteverschijnselen
Enterobacteriacea
Salmonella Typhi Worden alleen aangetroffen Van mens tot mens, via Typhi is sterk invasief, ze dringen Van tyfus zijn misselijkheid, gebrek aan
en Salmonella bij mensen. Komen voor besmette handen in darmepitheel binnen en komen zo in eetlust, hoesten, hoofdpijn, buikpijn, in
Paratyphi waar slechte sanitaire voedingsmiddelen. Kan ook bloedbaan, er ontstat sepsis veel gevallen obstipatie, temperatuur loopt
voorzieningen zijn. via fecaal besmet (bloedvergiftiging) op, voelt zich suf en traag, krijgt
oppervlaktewater of met erwtensoepachtige diarree. Van paratyfus
besmet voorwerp. A en B lijken erop maar verloop is milder.
Niet-tyfeuze Salmonella Enteritidis vooral Dringen de epitheelcellen van het Bij Salmonella Enteritidis en Typhimurium
salmonella op pluimvee en in eieren. darmslijmvlies binnen en vermeerderen gaat het gepaard met hoge koorts en
Salmonella Typhimurium bij zich daar, maar komen niet in bloedbaan hevige diarree. Bij andere in het algemeen:
varkens, runderen en terecht. misselijkheid, darmkrampen, een slijmerige
kippen. diarree, soms braken en lichte koorts.
Shigella Worden niet aangetroffen Besmetting gebeurt meestal Bacteriën beschadigen epitheelcellen van Koorts, buikkrampen en een frequente,
bij dieren, alleen bij mens; door direct contact met dikke darm, zij dringen epitheelcellen bloederige en slijmerige ontlasting.
ze behoren niet tot normale drager of door voorwerp dat binnen en vermeerderen zich daar,
darmflora. besmet is met menselijke hierdoor ontstaat ontsteking van
feces. darmwand. Infectie verspreidt zich niet via
bloedbaan.
Entero-invasieve Ontstaat via water of Veroorzaakt een ontsteking van de Lijkt om dysenterie, er ontstaat (hoge)
E. coli (EIEC) voedsel dat fecaal is mucosa en dringen de epitheelcellen van koorts, buikkrampen en een dunne,
besmet, of door direct dikke darm binnen, hierdoor sterven veel bloederige en slijmige diarree.
contact met een besmet epitheelcellen.
persoon.
Entero- Vroeger kwam veel Gebeurt via water of Verwekker van zuigelingendiarree. Hecht Veroorzaakt een hevige, waterige diarree,
pathogene E. coli zuigelingendiarree voor nu voedsel dat fecaal besmet zich aan slijmvlies van dunne darm en meestal met slijm, dikwijls komt ook
(EPEC) vrijwel uitsluitend is, maar kan ook gebeuren vernietigen daar de microvilli, ze dringen braken en een lichte koorts voor. Het
ontwikkelingslanden. via direct fecaal-oraal darmepitheel niet binnen. sterftepercentage bij zuigelingendiarree is
Oudere kinderen en contact. hoog (tot 50%).
volwassen zijn immuun.
Entero-toxigene Komt veel voor in Fecaal besmet (drink)water Verwekker van reizigersdiarree. In de Hevige waterige diarree waardoor veel
E. coli (ETEC) (sub)tropische landen waar of voedingsmiddelen (rauwe dunne darm wordt thermolabiel vochtverlies ontstaat. Andere symptomen
, sanitaire omstandigheden groenten, vruchten, ijs) die enterotoxine (LT) en/of thermostabiel zijn misselijkheid, lichte koorts (soms
niet optimaal zijn. met dit water in aanraking enterotoxine (ST) uitgescheiden, hierdoor temperatuur verlaging) en braken.
zijn geweest. raakt vochtregulatie verstoord.
Entero- Tot deze groep behoren Rauwe melk en Hechten zich aan darmslijvlies en Begint met hevige buikkrampen en
hemmorragische meer dan 200 serotypen. onvoldoende verhit beschadigen microvilli, tevens scheiden zij waterige diarree. Diarree wordt na 1 tot 2
E.coli (EHEC) Deze wordt dikwijls rundvlees. Veel infecties in dikke darm verocytotoxinen uit. Deze dagen met bloed vermengd; vaak komt
aangetroffen bij dieren, met ontstaan echter door direct veroorzaken ernstige hemorragische braken voor, er is meestal geen koorts.
name runderen maar ook contact met gekoloniseerd colitis (bloederige ontsteking van dikke
varkens, kippen, kalkoenen dier of via besmette feces. darm). Gaat bloedbaan binnen en kunnen
en konijnen. zo nieren bereiken. Hierdoor kan
ontsteking ontstaan (hemolytisch
uremisch syndroom; HUS)
Entero-adherente Hecht zich aan slijmvlies van dunne darm Langdurige waterdunne diarree ontstaan;
E. coli (EAEC) en beschadigt microvilli. Sommige buikpijn en braken komt ook voor. Diarree
stammen kunnen een hittestabiel is soms met bloed vermengd, kan ernstige
enterotoxine (EA-ST) vormen. uitdroging veroorzaken.
Yersinia Komt wijdverspreid in Varkensvlees, (rauwe) melk Veroorzaakt in terminale gedeelte van Bij jonge kinderen: koorts, buikkrampen in
enterocolitica natuur voor, wordt en ijs. dunne darm (vlak bij appendix) ontsteking onderbuik en in veel gevallen waterige
aangetroffen bij vele van darmslijmvlies, bacteriën dringen diarree, soms met bloed. Bij oudere
diersoorten en in water dat epitheelcellen binnen maar komen niet kinderen en jonge volwassenen: hevige pijn
fecaal besmet is en terecht in de bloedbaan. in onderbuik die gelijkenis vertoont met
daardoor groenten en fruit appendicitis.
die hiermee besproeid zijn
Yersinia pseudo- Wordt voornamelijk Deze bacterie staat niet Zijn vrijwel gelijk aan de symptomen die bij
tuberculosis aangetroffen bij bekend als verwekker van Yersinia enterocolitica staan vermeld.
warmbloedige dieren. voedselinfectie, maar in
afgelopen jaren zijn een
aantal voedselinfecties
ontstaan die veroorzaakt
waren door groentes die
besmet waren door feces
van dieren.
Enterobacter Natuurlijke bron niet Er zijn een aantal Kan een necrotiserende enterocolitis Zijn alleen voorgekomen bij zuigelingen en
sakazakii bekend maar wordt voedselinfecties bekend die veroorzaken, dit is een ontsteking van het kinderen van enkele jaren oud; vooral bij
regelmatig aangetroffen op veroorzaakt waren door slijmvlies van dunne en dikke darm, er pasgeborenen en prematuren is de sterfte
droge en warme plekken in besmet melkpoeder ontstaan perforaties in darmwand en het hoog. Alle bekende infecties zijn ontstaan
, voedingsmiddelenindustrie, weefsel sterft plaatselijk af; hierdoor door (zuigelingen)voeding die bereid was
alsmede in keukens en op ontstaat bloederige diarree. Vanuit met melkpoeder.
keukengerei. darmkanaal komen bacteriën in
bloedbaan terecht en veroorzaken spesis,
via bloedbaan verder vervoerd en
hierdoor kan meningitis ontstaan.
Vibrionaceae
Vibrio chelerae Komt wijdverspreid voor in In gebieden met gebrekkige Vermenigvuldigt zich in lumen van dunne Verwekker van cholera. Begint met braken,
zoet oppervlaktewater en in hygiëne: fecaal besmet darm zeer snel, maar penetreert buikpijn en er ontstaat plotseling een
brak water van drinkwater of voedsel dat epitheelcellen niet. In dunne darm wordt heftige, waterdunne en vlokkige diarree
riviermondingen. met dit water in aanraking is thermolabiel enterotoxine uitgescheiden. (‘rijstwater’). Kan vochtverlies van 10 – 15
geweest. liter per etmaal zijn.
Vibrio Komt voor in zeewater langs Vissen, schaal- en Hecht zich aan de epitheelcellen van Er ontstaan buikkrampen, een waterige
parahaemolyticus de kust en in brak water van schelpdieren. In Japan is dunne darm en scheidt daar een diarree die soms met bloed is vermengd,
riviermondingen, hij is met deze bacterie 60% tot 70% enterotoxine uit. misselijkheid, soms braken en lichte koorts.
name in Azië wijdverspreid. de oorzaak van
voedselinfecties
Vibrio vulnificus Komt veel voor in zeewater Vooral oesters, mosselen en Is een erg virulente en invasieve bacterie, Koorts, koude rillingen, braken, meestal
van landen waar de kokkels kunnen besmet zijn. hij penetreert slijmlaag van dunne darm geen diarree. Vooral bij mensen die een
golfstroom langskomt. en komt terecht in bloedbaan waardoor leveraandoening hebben, kan deze
een sepis ontstaat bacterie een ernstige infectie veroorzaken.
Sterftepercentage kan 50% zijn.
Aeromanas Deze soorten komen van Zijn in tal van Aeromonas caviae, Aeromonas hydrophila Bij infectie ontstaat een, soms cholera-
nature voor in zoet en zout voedingsmiddelen en Aeromonas sobria zijn, vooral voor achterige enteritis. Symptomen zijn een
oppervlaktewater, maar ook gevonden, onder meer baby’s, bejaarden en voor andere mensen heftige, dikwijls waterdunne diarree die
in waterbronnen. mineraalwater, vis, met verlaagde weerstand, pathogeen met bloed en slijm vermengd kan zijn. In
garnalen, rauw vlees, kip, doordat zij enterotoxinen kunnen vormen. aantal gevallen komen ook buikkrampen
gesneden groenten, bami, en lichte koorts voor.
nasi, macaroni, rauwe melk,
kaas en ijs.
Plesiomonas Komt voor in het Kan worden overgebracht Kan een thermostabiel enterotoxine Symptomen lijken op infectie met entero-
shigelloides oppervlaktewater en in door schaal- en vormen. invasieve E. coli of op shigellose:
bodem. Is aangetroffen bij schelpdieren, door vis en misselijkheid, buikkrampen en waterige
schaal- en schelpdieren, bij door besmet diarree die meestal is vermengd met bloed
vissen en bij oppervlaktewater en slijm; koorts, hoofdpijn en braken kan
landbouwhuisdieren. ook.
Voedselinfecties veroorzaakt door bacteriën:
Naam Voorkomen en verspreiding Besmettingsbron Pathogenese Ziekteverschijnselen
Enterobacteriacea
Salmonella Typhi Worden alleen aangetroffen Van mens tot mens, via Typhi is sterk invasief, ze dringen Van tyfus zijn misselijkheid, gebrek aan
en Salmonella bij mensen. Komen voor besmette handen in darmepitheel binnen en komen zo in eetlust, hoesten, hoofdpijn, buikpijn, in
Paratyphi waar slechte sanitaire voedingsmiddelen. Kan ook bloedbaan, er ontstat sepsis veel gevallen obstipatie, temperatuur loopt
voorzieningen zijn. via fecaal besmet (bloedvergiftiging) op, voelt zich suf en traag, krijgt
oppervlaktewater of met erwtensoepachtige diarree. Van paratyfus
besmet voorwerp. A en B lijken erop maar verloop is milder.
Niet-tyfeuze Salmonella Enteritidis vooral Dringen de epitheelcellen van het Bij Salmonella Enteritidis en Typhimurium
salmonella op pluimvee en in eieren. darmslijmvlies binnen en vermeerderen gaat het gepaard met hoge koorts en
Salmonella Typhimurium bij zich daar, maar komen niet in bloedbaan hevige diarree. Bij andere in het algemeen:
varkens, runderen en terecht. misselijkheid, darmkrampen, een slijmerige
kippen. diarree, soms braken en lichte koorts.
Shigella Worden niet aangetroffen Besmetting gebeurt meestal Bacteriën beschadigen epitheelcellen van Koorts, buikkrampen en een frequente,
bij dieren, alleen bij mens; door direct contact met dikke darm, zij dringen epitheelcellen bloederige en slijmerige ontlasting.
ze behoren niet tot normale drager of door voorwerp dat binnen en vermeerderen zich daar,
darmflora. besmet is met menselijke hierdoor ontstaat ontsteking van
feces. darmwand. Infectie verspreidt zich niet via
bloedbaan.
Entero-invasieve Ontstaat via water of Veroorzaakt een ontsteking van de Lijkt om dysenterie, er ontstaat (hoge)
E. coli (EIEC) voedsel dat fecaal is mucosa en dringen de epitheelcellen van koorts, buikkrampen en een dunne,
besmet, of door direct dikke darm binnen, hierdoor sterven veel bloederige en slijmige diarree.
contact met een besmet epitheelcellen.
persoon.
Entero- Vroeger kwam veel Gebeurt via water of Verwekker van zuigelingendiarree. Hecht Veroorzaakt een hevige, waterige diarree,
pathogene E. coli zuigelingendiarree voor nu voedsel dat fecaal besmet zich aan slijmvlies van dunne darm en meestal met slijm, dikwijls komt ook
(EPEC) vrijwel uitsluitend is, maar kan ook gebeuren vernietigen daar de microvilli, ze dringen braken en een lichte koorts voor. Het
ontwikkelingslanden. via direct fecaal-oraal darmepitheel niet binnen. sterftepercentage bij zuigelingendiarree is
Oudere kinderen en contact. hoog (tot 50%).
volwassen zijn immuun.
Entero-toxigene Komt veel voor in Fecaal besmet (drink)water Verwekker van reizigersdiarree. In de Hevige waterige diarree waardoor veel
E. coli (ETEC) (sub)tropische landen waar of voedingsmiddelen (rauwe dunne darm wordt thermolabiel vochtverlies ontstaat. Andere symptomen
, sanitaire omstandigheden groenten, vruchten, ijs) die enterotoxine (LT) en/of thermostabiel zijn misselijkheid, lichte koorts (soms
niet optimaal zijn. met dit water in aanraking enterotoxine (ST) uitgescheiden, hierdoor temperatuur verlaging) en braken.
zijn geweest. raakt vochtregulatie verstoord.
Entero- Tot deze groep behoren Rauwe melk en Hechten zich aan darmslijvlies en Begint met hevige buikkrampen en
hemmorragische meer dan 200 serotypen. onvoldoende verhit beschadigen microvilli, tevens scheiden zij waterige diarree. Diarree wordt na 1 tot 2
E.coli (EHEC) Deze wordt dikwijls rundvlees. Veel infecties in dikke darm verocytotoxinen uit. Deze dagen met bloed vermengd; vaak komt
aangetroffen bij dieren, met ontstaan echter door direct veroorzaken ernstige hemorragische braken voor, er is meestal geen koorts.
name runderen maar ook contact met gekoloniseerd colitis (bloederige ontsteking van dikke
varkens, kippen, kalkoenen dier of via besmette feces. darm). Gaat bloedbaan binnen en kunnen
en konijnen. zo nieren bereiken. Hierdoor kan
ontsteking ontstaan (hemolytisch
uremisch syndroom; HUS)
Entero-adherente Hecht zich aan slijmvlies van dunne darm Langdurige waterdunne diarree ontstaan;
E. coli (EAEC) en beschadigt microvilli. Sommige buikpijn en braken komt ook voor. Diarree
stammen kunnen een hittestabiel is soms met bloed vermengd, kan ernstige
enterotoxine (EA-ST) vormen. uitdroging veroorzaken.
Yersinia Komt wijdverspreid in Varkensvlees, (rauwe) melk Veroorzaakt in terminale gedeelte van Bij jonge kinderen: koorts, buikkrampen in
enterocolitica natuur voor, wordt en ijs. dunne darm (vlak bij appendix) ontsteking onderbuik en in veel gevallen waterige
aangetroffen bij vele van darmslijmvlies, bacteriën dringen diarree, soms met bloed. Bij oudere
diersoorten en in water dat epitheelcellen binnen maar komen niet kinderen en jonge volwassenen: hevige pijn
fecaal besmet is en terecht in de bloedbaan. in onderbuik die gelijkenis vertoont met
daardoor groenten en fruit appendicitis.
die hiermee besproeid zijn
Yersinia pseudo- Wordt voornamelijk Deze bacterie staat niet Zijn vrijwel gelijk aan de symptomen die bij
tuberculosis aangetroffen bij bekend als verwekker van Yersinia enterocolitica staan vermeld.
warmbloedige dieren. voedselinfectie, maar in
afgelopen jaren zijn een
aantal voedselinfecties
ontstaan die veroorzaakt
waren door groentes die
besmet waren door feces
van dieren.
Enterobacter Natuurlijke bron niet Er zijn een aantal Kan een necrotiserende enterocolitis Zijn alleen voorgekomen bij zuigelingen en
sakazakii bekend maar wordt voedselinfecties bekend die veroorzaken, dit is een ontsteking van het kinderen van enkele jaren oud; vooral bij
regelmatig aangetroffen op veroorzaakt waren door slijmvlies van dunne en dikke darm, er pasgeborenen en prematuren is de sterfte
droge en warme plekken in besmet melkpoeder ontstaan perforaties in darmwand en het hoog. Alle bekende infecties zijn ontstaan
, voedingsmiddelenindustrie, weefsel sterft plaatselijk af; hierdoor door (zuigelingen)voeding die bereid was
alsmede in keukens en op ontstaat bloederige diarree. Vanuit met melkpoeder.
keukengerei. darmkanaal komen bacteriën in
bloedbaan terecht en veroorzaken spesis,
via bloedbaan verder vervoerd en
hierdoor kan meningitis ontstaan.
Vibrionaceae
Vibrio chelerae Komt wijdverspreid voor in In gebieden met gebrekkige Vermenigvuldigt zich in lumen van dunne Verwekker van cholera. Begint met braken,
zoet oppervlaktewater en in hygiëne: fecaal besmet darm zeer snel, maar penetreert buikpijn en er ontstaat plotseling een
brak water van drinkwater of voedsel dat epitheelcellen niet. In dunne darm wordt heftige, waterdunne en vlokkige diarree
riviermondingen. met dit water in aanraking is thermolabiel enterotoxine uitgescheiden. (‘rijstwater’). Kan vochtverlies van 10 – 15
geweest. liter per etmaal zijn.
Vibrio Komt voor in zeewater langs Vissen, schaal- en Hecht zich aan de epitheelcellen van Er ontstaan buikkrampen, een waterige
parahaemolyticus de kust en in brak water van schelpdieren. In Japan is dunne darm en scheidt daar een diarree die soms met bloed is vermengd,
riviermondingen, hij is met deze bacterie 60% tot 70% enterotoxine uit. misselijkheid, soms braken en lichte koorts.
name in Azië wijdverspreid. de oorzaak van
voedselinfecties
Vibrio vulnificus Komt veel voor in zeewater Vooral oesters, mosselen en Is een erg virulente en invasieve bacterie, Koorts, koude rillingen, braken, meestal
van landen waar de kokkels kunnen besmet zijn. hij penetreert slijmlaag van dunne darm geen diarree. Vooral bij mensen die een
golfstroom langskomt. en komt terecht in bloedbaan waardoor leveraandoening hebben, kan deze
een sepis ontstaat bacterie een ernstige infectie veroorzaken.
Sterftepercentage kan 50% zijn.
Aeromanas Deze soorten komen van Zijn in tal van Aeromonas caviae, Aeromonas hydrophila Bij infectie ontstaat een, soms cholera-
nature voor in zoet en zout voedingsmiddelen en Aeromonas sobria zijn, vooral voor achterige enteritis. Symptomen zijn een
oppervlaktewater, maar ook gevonden, onder meer baby’s, bejaarden en voor andere mensen heftige, dikwijls waterdunne diarree die
in waterbronnen. mineraalwater, vis, met verlaagde weerstand, pathogeen met bloed en slijm vermengd kan zijn. In
garnalen, rauw vlees, kip, doordat zij enterotoxinen kunnen vormen. aantal gevallen komen ook buikkrampen
gesneden groenten, bami, en lichte koorts voor.
nasi, macaroni, rauwe melk,
kaas en ijs.
Plesiomonas Komt voor in het Kan worden overgebracht Kan een thermostabiel enterotoxine Symptomen lijken op infectie met entero-
shigelloides oppervlaktewater en in door schaal- en vormen. invasieve E. coli of op shigellose:
bodem. Is aangetroffen bij schelpdieren, door vis en misselijkheid, buikkrampen en waterige
schaal- en schelpdieren, bij door besmet diarree die meestal is vermengd met bloed
vissen en bij oppervlaktewater en slijm; koorts, hoofdpijn en braken kan
landbouwhuisdieren. ook.
