2. TRACTUS DIGESTIVUS – VAN MAAG TOT ANUS
Inhoud
Hoorcolleges
➢ Diagnostiek in de MDL
➢ Dysfagie
➢ De pylorus (PD)
➢ Mechanisme en regulatie van maagzuursecretie
➢ Zuur-gerelateerde problemen van de tractus digestivus
➢ Exocriene pancreasinsufficiëntie
➢ Acute en chronische pancreatitis
➢ Bewustzijn
Zelfstudieopdrachten
➢ Verkeerssluizen in het maag-darmkanaal
➢ Maagfunctiestoornissen
➢ Functie en disfunctie van de exocriene pancreas
Vaardigheidsonderwijs
➢ Ondervoeding en darmziekten
➢ Tractus digestivus: van maag tot anus
➢ Microscopische anatomie en pathologie van het maag- en darmstelsel
➢ Absorptie van vitamines en sporenelementen
Judith Bus – Samenvatting week 2 – C1 1
,HOORCOLLEGES
Diagnostiek in de MDL
12-17% van de ziekenhuisopnames en polikliniek-bezoeken is gerelateerd aan MDL-
ziekten.
Methoden
➢ Anamnese
➢ Lichamelijk onderzoek
➢ Laboratorium onderzoek: bloed, urine, feces
➢ Röntgen onderzoek
➢ Pathologie
➢ Bacteriologie en virologie
➢ Endoscopie
MDL-aandoeningen
Acuut
• Maag-darm bloedingen
• Pancreatitis
• Infecties (enteritis, cholangitis)
Chronisch
• Infecties (virale hepatitis, Helicobacter Pylori)
• Inflammatoir (IBD, auto-immuun hepatitis, pancreatitis)
• Functioneel (IBS, motoriekstoornissen, achalasie)
• (pre-) maligne tumoren (slokdarm, maag, pancreas, galwegen, colon)
forrest classificatie
Röntgen foto
Er kan een buikoverzichtsfoto worden gedaan.
Op bovenstaande foto’s is een abnormale hoeveelheid lucht te zien in de dunne
darm. Dit wijst op een afsluiting van de darm, een ileus. In het midden zijn er
spiegels te zien dus deze foto is staand genomen. De foto links is liggend genomen.
Als je gaat staan ontstaat er namelijk een lucht-vloeistofspiegel, iets wat altijd duidt
Judith Bus – Samenvatting week 2 – C1 2
,op een ileus. Rechts is de dikke darm zichtbaar, deze is wijder en bevat haustraties
(darmplooien).
Echografisch onderzoek
Een echo abdomen is een niet invasieve methode waarmee sommige buikorganen
goed zichtbaar gemaakt kunnen worden.
Stenen geven een akoestische schaduw.
CT-scan
Met behulp van röntgenstraling worden transversale coupes gemaakt. Ook is het
mogelijk een coronale of sagittale reconstructie te maken d.m.v contrast.
Links is de lever zichtbaar. De nieren zijn veel witter dan de lever omdat deze beter
doorbloed zijn & zich hier dus meer contrast bevindt. De pancreas is nog minder
goed doorbloed.
Een andere mogelijkheid is het veneuze systeem af te beelden. Hierbij zijn de v.
portae, de lever en de darmen met de v. mesenterica superior en de v. lienalis
zichtbaar.
MRI-scan
Bij MRI wordt gebruik gemaakt van een magnetisch veld. Dit is minder schadelijk
dan CT, maar de tunnel is wel nauwer en het duurt veel langer.
Endoscopie
Endoscopie is verreweg het meest waardevolle onderzoek voor MDL-artsen. De
scoop kan met knoppen bestuurd worden, er kan lucht in geblazen worden & het
bevat een werkkanaal en een lampje. De scoop kan het beeld tot 200 keer vergroten.
Villi van de dunne darm Een klein zweertje
Enteroscopie: indicaties
• ziekte van Crohn
• ferriprieve anemie (ijzertekort)
• rectaal bloedverlies
• zeldzame tumoren
Judith Bus – Samenvatting week 2 – C1 3
, Colonoscopie: indicaties
• poliepen (bevolkingsonderzoek)
• IBD (Colitis Ulcerosa en M. Crohn)
• Ferritieve anemie (poliepen, carcinoom)
• Veranderd deficatie patroon
• Chronische buikklachten)
Gastroscopie: indicaties
• passage klachten
• reflux klachten
• maag ulcus (maagzweer)
• anemie
• melena (bloed in de poep → zwart)
• coeliakie
Manometrie
patiënten krijgen een katheter ingebracht die een tijdje blijft zitten. Vervolgens krijgen
patiënten de opdracht om een slok water te nemen. Tijdens dit proces meet de
katheter de drukverschillen in de oesophagus. Op deze manier kan bijv. achalasie
(overmatige contractie) aangetoond worden.
Colitis Ulcerosa en M. Crohn
Colitis Ulcerosa M. Crohn
Continue, oppervlakkige ontsteking Diepe ulceraties
Colon Mond tot kont
Rectaal bloedverlies Rectaal bloedverlies
Chirurgie curatief Chirurgie restrictief (hoog risico recidief)
Dysfagie
• Dysfagie: het hebben van passageklachten ter hoogte van de slokdarm.
• Dit is iets anders dan slikstoornissen welke zich ter hoogte van de mond
en/of keel bevinden.
• Een globusgevoel betekent dat iemand het gevoel heeft alsof er (de hele
dag) iets in de keel zit, dit kan ook psychisch zijn.
Er bestaan verschillende oorzaken voor dysfagie:
➢ Maligne slokdarmtumor: een snel delende tumor, dus een korte
anamnese.
➢ Benigne oesofagustumor: heeft een zeer langzaam ontstaan (jaren), dus
een lange anamnese, maar wordt wel steeds erger.
➢ Extra-oesofageale tumor: kan externe compressie geven op de
oesophagus.
Judith Bus – Samenvatting week 2 – C1 4
Inhoud
Hoorcolleges
➢ Diagnostiek in de MDL
➢ Dysfagie
➢ De pylorus (PD)
➢ Mechanisme en regulatie van maagzuursecretie
➢ Zuur-gerelateerde problemen van de tractus digestivus
➢ Exocriene pancreasinsufficiëntie
➢ Acute en chronische pancreatitis
➢ Bewustzijn
Zelfstudieopdrachten
➢ Verkeerssluizen in het maag-darmkanaal
➢ Maagfunctiestoornissen
➢ Functie en disfunctie van de exocriene pancreas
Vaardigheidsonderwijs
➢ Ondervoeding en darmziekten
➢ Tractus digestivus: van maag tot anus
➢ Microscopische anatomie en pathologie van het maag- en darmstelsel
➢ Absorptie van vitamines en sporenelementen
Judith Bus – Samenvatting week 2 – C1 1
,HOORCOLLEGES
Diagnostiek in de MDL
12-17% van de ziekenhuisopnames en polikliniek-bezoeken is gerelateerd aan MDL-
ziekten.
Methoden
➢ Anamnese
➢ Lichamelijk onderzoek
➢ Laboratorium onderzoek: bloed, urine, feces
➢ Röntgen onderzoek
➢ Pathologie
➢ Bacteriologie en virologie
➢ Endoscopie
MDL-aandoeningen
Acuut
• Maag-darm bloedingen
• Pancreatitis
• Infecties (enteritis, cholangitis)
Chronisch
• Infecties (virale hepatitis, Helicobacter Pylori)
• Inflammatoir (IBD, auto-immuun hepatitis, pancreatitis)
• Functioneel (IBS, motoriekstoornissen, achalasie)
• (pre-) maligne tumoren (slokdarm, maag, pancreas, galwegen, colon)
forrest classificatie
Röntgen foto
Er kan een buikoverzichtsfoto worden gedaan.
Op bovenstaande foto’s is een abnormale hoeveelheid lucht te zien in de dunne
darm. Dit wijst op een afsluiting van de darm, een ileus. In het midden zijn er
spiegels te zien dus deze foto is staand genomen. De foto links is liggend genomen.
Als je gaat staan ontstaat er namelijk een lucht-vloeistofspiegel, iets wat altijd duidt
Judith Bus – Samenvatting week 2 – C1 2
,op een ileus. Rechts is de dikke darm zichtbaar, deze is wijder en bevat haustraties
(darmplooien).
Echografisch onderzoek
Een echo abdomen is een niet invasieve methode waarmee sommige buikorganen
goed zichtbaar gemaakt kunnen worden.
Stenen geven een akoestische schaduw.
CT-scan
Met behulp van röntgenstraling worden transversale coupes gemaakt. Ook is het
mogelijk een coronale of sagittale reconstructie te maken d.m.v contrast.
Links is de lever zichtbaar. De nieren zijn veel witter dan de lever omdat deze beter
doorbloed zijn & zich hier dus meer contrast bevindt. De pancreas is nog minder
goed doorbloed.
Een andere mogelijkheid is het veneuze systeem af te beelden. Hierbij zijn de v.
portae, de lever en de darmen met de v. mesenterica superior en de v. lienalis
zichtbaar.
MRI-scan
Bij MRI wordt gebruik gemaakt van een magnetisch veld. Dit is minder schadelijk
dan CT, maar de tunnel is wel nauwer en het duurt veel langer.
Endoscopie
Endoscopie is verreweg het meest waardevolle onderzoek voor MDL-artsen. De
scoop kan met knoppen bestuurd worden, er kan lucht in geblazen worden & het
bevat een werkkanaal en een lampje. De scoop kan het beeld tot 200 keer vergroten.
Villi van de dunne darm Een klein zweertje
Enteroscopie: indicaties
• ziekte van Crohn
• ferriprieve anemie (ijzertekort)
• rectaal bloedverlies
• zeldzame tumoren
Judith Bus – Samenvatting week 2 – C1 3
, Colonoscopie: indicaties
• poliepen (bevolkingsonderzoek)
• IBD (Colitis Ulcerosa en M. Crohn)
• Ferritieve anemie (poliepen, carcinoom)
• Veranderd deficatie patroon
• Chronische buikklachten)
Gastroscopie: indicaties
• passage klachten
• reflux klachten
• maag ulcus (maagzweer)
• anemie
• melena (bloed in de poep → zwart)
• coeliakie
Manometrie
patiënten krijgen een katheter ingebracht die een tijdje blijft zitten. Vervolgens krijgen
patiënten de opdracht om een slok water te nemen. Tijdens dit proces meet de
katheter de drukverschillen in de oesophagus. Op deze manier kan bijv. achalasie
(overmatige contractie) aangetoond worden.
Colitis Ulcerosa en M. Crohn
Colitis Ulcerosa M. Crohn
Continue, oppervlakkige ontsteking Diepe ulceraties
Colon Mond tot kont
Rectaal bloedverlies Rectaal bloedverlies
Chirurgie curatief Chirurgie restrictief (hoog risico recidief)
Dysfagie
• Dysfagie: het hebben van passageklachten ter hoogte van de slokdarm.
• Dit is iets anders dan slikstoornissen welke zich ter hoogte van de mond
en/of keel bevinden.
• Een globusgevoel betekent dat iemand het gevoel heeft alsof er (de hele
dag) iets in de keel zit, dit kan ook psychisch zijn.
Er bestaan verschillende oorzaken voor dysfagie:
➢ Maligne slokdarmtumor: een snel delende tumor, dus een korte
anamnese.
➢ Benigne oesofagustumor: heeft een zeer langzaam ontstaan (jaren), dus
een lange anamnese, maar wordt wel steeds erger.
➢ Extra-oesofageale tumor: kan externe compressie geven op de
oesophagus.
Judith Bus – Samenvatting week 2 – C1 4
