Inhoud
Hoofdstuk 1 - Wat is psychologie?..........................................................................2
1.1 - Psychologisch probleem...........................................................................3
1.3 - Het werkterrein van psychologen............................................................3
1.4 - Psychologie: een overzicht.......................................................................4
Hoofdstuk 2 - Waarnemen...................................................................................... 5
2.1 - Zintuigen.................................................................................................. 5
2.3 - Waarnemingseffecten.............................................................................. 5
2.4 - De benadering van Gestalt......................................................................6
2.6 - Denken en communiceren.......................................................................7
Hoofdstuk 3 - Interpreteren en beoordelen............................................................7
3.1 - Schema’s................................................................................................. 8
3.2 - Attitudes en stereotypen..........................................................................8
3.3 - Het beoordelen van personen en groepen...............................................8
3.4 - De bronnen van beoordelingsfouten........................................................9
3.5 - Zoeken naar oorzaken: de attributietheorie.............................................9
3.6 - Sekseverschillen.................................................................................... 11
Hoofdstuk 4 - Motiveren en beslissen...................................................................11
4.1 - Motiveren............................................................................................... 11
4.2 - Humanistische psychologie....................................................................11
4.4 - Cognitieve motieven.............................................................................. 12
4.5 - Motiveren en beïnvloeden......................................................................13
4.7 - Beslissen en leidinggeven......................................................................14
4.8 - De motiverende kwaliteit van werk........................................................16
4.9 - Conflicten............................................................................................... 17
Hoofdstuk 5 - Leren.............................................................................................. 18
5.1 - Het behaviorisme................................................................................... 18
5.2 - Modeling................................................................................................ 18
5.3 - Cognitief leren........................................................................................ 19
5.4 - Leerstijlen.............................................................................................. 19
Hoofdstuk 6 - Intelligentie.................................................................................... 20
6.3 - Intelligentietests.................................................................................... 21
6.4 - Eisen ten aanzien van testprocedures...................................................21
6.6 - Erfelijkheid of omgeving?.......................................................................22
6.7 - Het geheugen........................................................................................ 22
Hoofdstuk 7 - Persoonlijkheid............................................................................... 23
7.2 - Socialisatie en persoonlijkheid...............................................................23
7.3 - De trait-benadering................................................................................ 23
1
, 7.4 - Persoonlijkheid en zelfbeeld...................................................................23
7.5 - Freuds theorie over de persoonlijkheid..................................................24
7.6 - Het meten van persoonlijkheidskenmerken...........................................24
7.7 - Stress en de gevolgen............................................................................25
7.8 - Persoonlijkheidsstoornissen...................................................................25
Hoofdstuk 1 - Wat is psychologie?
Psychologie: de studie van de geest en het gedrag.
2
, De kennis die ontstaat uit het systematisch zoeken naar juiste verklaringen voor
menselijk gedrag.
1.1 - Psychologisch probleem
Gedrag: wat mensen doen en laten. Gedrag moet waarneembaar zijn.
Psychologisch probleem: gedrag dat verklaard moet worden.
- Hoe moet ik dit gedrag verklaren?
- Wat zijn de oorzaken van dit gedrag?
Verklaren van gedrag: het wijzen op mogelijke oorzaken van het gedrag.
Gedragsdeterminanten: mogelijke oorzaken van gedrag.
- Objectieve determinanten: factoren zoals de aard van taken, of de
arbeidsvoorwaarden.
- Subjectieve determinanten: individuele eigenschappen zoals
belastbaarheid, ervaring, vermogen om situaties te beïnvloeden, emoties,
manier waarop je jezelf ziet.
Voorspellingen: mogelijke verklaringen die worden afgeleid uit een bepaalde
theorie.
Toetsen: onderzoeken of een verklaring klopt, door na te gaan of de
voorspellingen uitkomen.
Hawthorne-onderzoek wees uit dat een logische verklaring soms toch niet deugt.
1.3 - Het werkterrein van psychologen
Werkterrein
Psychologie in de maatschappij bij:
- Terugdringen van criminaliteit.
- Verbetering van onderwijsmethoden.
- Selecteren van personen voor allerlei opleidingen en functies.
- Hulpverlening aan personen met stoornissen of trauma’s.
- Verbetering van arbeidsklimaat en de samenwerking in organisaties.
- Verschaffen van inzicht in behoeften en gedrag van consumenten.
Hersenen
Hersenen vervullen mentale functies, zoals denken, leren en onthouden.
Activiteit van de hersenen bepaalt gevoelens van lichamelijke aard (pijn,
vermoeidheid) en psychische aard (liefde, angst).
Onderdelen van de hersenen
1. Grote hersenen (hersenschors). Bestaat uit twee delen (hemisferen).
Linkergedeelte stuurt rechterdeel van het lichaam aan en het
rechtergedeelte stuurt linkerdeel van het lichaam aan.
Functies zoals denken, leren, geheugen, besluiten nemen, waarnemen,
herinneren, spreken.
2. Middenhersenen en bovenste gedeelte van de hersenstam (limbisch
systeem).
Besturen instinctieve gedragingen en spelen rol bij emoties.
Functies zoals reguleren van inwendige, lichamelijke functies, zoals
bloeddruk en hartslag.
3. Kleine hersenen (cerebellum) en de rest van de hersenstam.
Besturen motorische activiteiten (algehele motoriek, coördinatie ogen en
lichaamsdelen).
3
Hoofdstuk 1 - Wat is psychologie?..........................................................................2
1.1 - Psychologisch probleem...........................................................................3
1.3 - Het werkterrein van psychologen............................................................3
1.4 - Psychologie: een overzicht.......................................................................4
Hoofdstuk 2 - Waarnemen...................................................................................... 5
2.1 - Zintuigen.................................................................................................. 5
2.3 - Waarnemingseffecten.............................................................................. 5
2.4 - De benadering van Gestalt......................................................................6
2.6 - Denken en communiceren.......................................................................7
Hoofdstuk 3 - Interpreteren en beoordelen............................................................7
3.1 - Schema’s................................................................................................. 8
3.2 - Attitudes en stereotypen..........................................................................8
3.3 - Het beoordelen van personen en groepen...............................................8
3.4 - De bronnen van beoordelingsfouten........................................................9
3.5 - Zoeken naar oorzaken: de attributietheorie.............................................9
3.6 - Sekseverschillen.................................................................................... 11
Hoofdstuk 4 - Motiveren en beslissen...................................................................11
4.1 - Motiveren............................................................................................... 11
4.2 - Humanistische psychologie....................................................................11
4.4 - Cognitieve motieven.............................................................................. 12
4.5 - Motiveren en beïnvloeden......................................................................13
4.7 - Beslissen en leidinggeven......................................................................14
4.8 - De motiverende kwaliteit van werk........................................................16
4.9 - Conflicten............................................................................................... 17
Hoofdstuk 5 - Leren.............................................................................................. 18
5.1 - Het behaviorisme................................................................................... 18
5.2 - Modeling................................................................................................ 18
5.3 - Cognitief leren........................................................................................ 19
5.4 - Leerstijlen.............................................................................................. 19
Hoofdstuk 6 - Intelligentie.................................................................................... 20
6.3 - Intelligentietests.................................................................................... 21
6.4 - Eisen ten aanzien van testprocedures...................................................21
6.6 - Erfelijkheid of omgeving?.......................................................................22
6.7 - Het geheugen........................................................................................ 22
Hoofdstuk 7 - Persoonlijkheid............................................................................... 23
7.2 - Socialisatie en persoonlijkheid...............................................................23
7.3 - De trait-benadering................................................................................ 23
1
, 7.4 - Persoonlijkheid en zelfbeeld...................................................................23
7.5 - Freuds theorie over de persoonlijkheid..................................................24
7.6 - Het meten van persoonlijkheidskenmerken...........................................24
7.7 - Stress en de gevolgen............................................................................25
7.8 - Persoonlijkheidsstoornissen...................................................................25
Hoofdstuk 1 - Wat is psychologie?
Psychologie: de studie van de geest en het gedrag.
2
, De kennis die ontstaat uit het systematisch zoeken naar juiste verklaringen voor
menselijk gedrag.
1.1 - Psychologisch probleem
Gedrag: wat mensen doen en laten. Gedrag moet waarneembaar zijn.
Psychologisch probleem: gedrag dat verklaard moet worden.
- Hoe moet ik dit gedrag verklaren?
- Wat zijn de oorzaken van dit gedrag?
Verklaren van gedrag: het wijzen op mogelijke oorzaken van het gedrag.
Gedragsdeterminanten: mogelijke oorzaken van gedrag.
- Objectieve determinanten: factoren zoals de aard van taken, of de
arbeidsvoorwaarden.
- Subjectieve determinanten: individuele eigenschappen zoals
belastbaarheid, ervaring, vermogen om situaties te beïnvloeden, emoties,
manier waarop je jezelf ziet.
Voorspellingen: mogelijke verklaringen die worden afgeleid uit een bepaalde
theorie.
Toetsen: onderzoeken of een verklaring klopt, door na te gaan of de
voorspellingen uitkomen.
Hawthorne-onderzoek wees uit dat een logische verklaring soms toch niet deugt.
1.3 - Het werkterrein van psychologen
Werkterrein
Psychologie in de maatschappij bij:
- Terugdringen van criminaliteit.
- Verbetering van onderwijsmethoden.
- Selecteren van personen voor allerlei opleidingen en functies.
- Hulpverlening aan personen met stoornissen of trauma’s.
- Verbetering van arbeidsklimaat en de samenwerking in organisaties.
- Verschaffen van inzicht in behoeften en gedrag van consumenten.
Hersenen
Hersenen vervullen mentale functies, zoals denken, leren en onthouden.
Activiteit van de hersenen bepaalt gevoelens van lichamelijke aard (pijn,
vermoeidheid) en psychische aard (liefde, angst).
Onderdelen van de hersenen
1. Grote hersenen (hersenschors). Bestaat uit twee delen (hemisferen).
Linkergedeelte stuurt rechterdeel van het lichaam aan en het
rechtergedeelte stuurt linkerdeel van het lichaam aan.
Functies zoals denken, leren, geheugen, besluiten nemen, waarnemen,
herinneren, spreken.
2. Middenhersenen en bovenste gedeelte van de hersenstam (limbisch
systeem).
Besturen instinctieve gedragingen en spelen rol bij emoties.
Functies zoals reguleren van inwendige, lichamelijke functies, zoals
bloeddruk en hartslag.
3. Kleine hersenen (cerebellum) en de rest van de hersenstam.
Besturen motorische activiteiten (algehele motoriek, coördinatie ogen en
lichaamsdelen).
3
