1
10. bot- en gewrichtsontstekingen
College
HC.1 Patiënt met gewrichtsklachten
HC.2 Artritis en osteomyelitis
PD.3 De patiënt met spondylartropathie
PD.4 Een patiënt met reumatoïde artritis
HC.5 Immune aging – van geboorte tot ouderdom (week 7)
VO
-
ZO
ZO.1 Immuunmechanismen bij reumatoïde artritis
ZO.2 Kind met koorts & verspr gewrichtsklacht
ZO.3 Pijnlijke gewrichten en mictieklachten
ZO.4 Acute Geneeskunde
Judith Bus – samenvatting 2B2 week 10
, 2
HC.1 Patiënt met gewrichtsklachten
Epidemiologie reumatoïde artritis
In de loop der jaren is de prevalentie van reumatoïde artritis (RA) ongeveer gelijk gebleven.
Tegenwoordig worden mensen ouder, waardoor de vergrijzing toeneemt. Hierdoor vindt er een
verschuiving plaats van RA naar artrose (gewrichtsslijtage) en andere leeftijd gerelateerde klachten.
Artrose stat net achter DM in de lijst van meest voorkomende chronische ziekten. Patiënten met
gewrichtsklachten worden ten eerste gezien door de huisarts. Vervolgens stuurt hij/zij hiervan 1/3
naar de reumatoloog, een kleiner deel naar de orthopeed en de overige groep naar specialisaties
zoals de neuroloog of chirurg.
Een HA ziet ongeveer 400 patiënten met gewrichtsklachten per jaar. Hiervan heeft maar 8% een
ontsteking van het gewricht. De overige patiënten hebben klachten wegens; trauma, artrose,
overbelasting of een chronisch pijnsyndroom.
Verschillende vormen van artritis zijn:
- Reumatoïde artritis
- Bacteriële artritis
- Jicht
- (post)virale artritis, reactieve artritis
- Systeemziekten
- Tubercolose
- Spondylartropathieën
Inflammatoir of niet-inflammatoir
Het is belangrijk om een onderscheid te maken tussen een inflammatoire aandoening en een niet-
inflammatoire aandiening. Niet-inflammatoire gewrichtspijn wordt ook wel degeneratieve
gewrichtspijn genoemd.
Passend bij inflammatoir zijn: BELANGRIJK
- Ochtendstijfheid (langer dan een uur: daarna gaat het wel weer)
- Opstartpijn (Na het stilzitten doet het pijn; zolang mensen blijven bewegen gaat het redelijk
goed)
- Pijn wordt minder na beweging
- Nachtelijke pijn (mensen worden wakker van de pijn en staan even op om te gaan lopen)
- Rubor, calor, dolor en tumor
- Gewichtsverlies
Overzicht
Kenmerk Inflammatoir Niet-inflammatoir
Pijn Ochtend Avond
Zwelling Aanwezig Benigne structuur
Bewegingsbeperking Actief en passief (= iemand Alleen actief
anders beweegt het gewricht)
Rood Soms (niet altijd/klassiek) Nee
Ochtendstijfheid Langer dan een uur Korter dan 45 min.
Articulair of peri-articulair (eromheen)
Wanneer een patiënt last heeft van de gewrichten is het belangrijk om te weten welke delen zijn
aangedaan; zijn het de pezen, slijmbeurzen, aanhechtingen of spieren? Een differentiërende test is
de isometrische test.
Judith Bus – samenvatting 2B2 week 10
, 3
Bij een isometrische test houdt de arts de arm van de patiënt op zo’n manier dat de gewrichten niet
bewegen. Vervolgens moet de patiënt spanning leveren. Wanneer de patiënt vervolgens pijn
aangeeft betekent dat dat de pijn niet wordt veroorzaakt door de gewrichten, maar door de pezen.
Een tenniselleboog kan vastgesteld worden door de patiënt zijn/haar arm te laten strekken tegen
weerstand in. Op de aanhechtingen komt dan de meeste spanning te staan en dit doet pijn.
Overzicht
Articulair:
- Zwelling/pijn beperkt tot het gebied van het gewrichtskapsel
- Bewegingen in alle richtingen beperkt
- Actief en passief beide pijnlijk
- Pijnlijk, met name in volledige strekstand
Peri-articulair:
- Vaak groter gebied (verloop pees, bursa of spier)
Vaak pijn in de richting van de pees zelf
- Vaak alleen pijn in bepaalde bewegingsrichtingen
- Alleen actief pijnlijk, niet passief
- Pijn bij isometrische testen
- Bij bursitis meeste pijn in buigstand
Acute of chronische artritis
Een gewrichtsklacht is chronisch wanneer deze zes weken tot drie maanden aanwezig is. het is
belangrijk om te weten of een verschijnsel acuut of chronisch is om de DD op te kunnen stellen.
Acute artritis: meestal makkelijk herkenbaar: rood, warm en gezwollen gewricht
(bijvoorbeeld jicht, pseudo-jicht, septisch, haemarthrose) diagnose via gewrichts-
punctaat.
Chronische artritis: zelden rood of extreem warm diagnose o.b.v. symptomencomplex,
lab gegevens, röntgen en beloop (veel meer diagnostiek nodig).
Mono-, oligo- of poly-articulair
- Mono-articulair: 1 gewricht
- Oligo-articulair: 2-5 gewrichten
- Poly-articulair: > 5 gewrichten
Mono-articulair: differentiaal diagnose
DD:
- Jicht (alle gewrichten van de onderste extremiteiten kan jicht zitten)
- Pseudo-jicht
- Septische artritis (bacteriëmie)
Judith Bus – samenvatting 2B2 week 10
10. bot- en gewrichtsontstekingen
College
HC.1 Patiënt met gewrichtsklachten
HC.2 Artritis en osteomyelitis
PD.3 De patiënt met spondylartropathie
PD.4 Een patiënt met reumatoïde artritis
HC.5 Immune aging – van geboorte tot ouderdom (week 7)
VO
-
ZO
ZO.1 Immuunmechanismen bij reumatoïde artritis
ZO.2 Kind met koorts & verspr gewrichtsklacht
ZO.3 Pijnlijke gewrichten en mictieklachten
ZO.4 Acute Geneeskunde
Judith Bus – samenvatting 2B2 week 10
, 2
HC.1 Patiënt met gewrichtsklachten
Epidemiologie reumatoïde artritis
In de loop der jaren is de prevalentie van reumatoïde artritis (RA) ongeveer gelijk gebleven.
Tegenwoordig worden mensen ouder, waardoor de vergrijzing toeneemt. Hierdoor vindt er een
verschuiving plaats van RA naar artrose (gewrichtsslijtage) en andere leeftijd gerelateerde klachten.
Artrose stat net achter DM in de lijst van meest voorkomende chronische ziekten. Patiënten met
gewrichtsklachten worden ten eerste gezien door de huisarts. Vervolgens stuurt hij/zij hiervan 1/3
naar de reumatoloog, een kleiner deel naar de orthopeed en de overige groep naar specialisaties
zoals de neuroloog of chirurg.
Een HA ziet ongeveer 400 patiënten met gewrichtsklachten per jaar. Hiervan heeft maar 8% een
ontsteking van het gewricht. De overige patiënten hebben klachten wegens; trauma, artrose,
overbelasting of een chronisch pijnsyndroom.
Verschillende vormen van artritis zijn:
- Reumatoïde artritis
- Bacteriële artritis
- Jicht
- (post)virale artritis, reactieve artritis
- Systeemziekten
- Tubercolose
- Spondylartropathieën
Inflammatoir of niet-inflammatoir
Het is belangrijk om een onderscheid te maken tussen een inflammatoire aandoening en een niet-
inflammatoire aandiening. Niet-inflammatoire gewrichtspijn wordt ook wel degeneratieve
gewrichtspijn genoemd.
Passend bij inflammatoir zijn: BELANGRIJK
- Ochtendstijfheid (langer dan een uur: daarna gaat het wel weer)
- Opstartpijn (Na het stilzitten doet het pijn; zolang mensen blijven bewegen gaat het redelijk
goed)
- Pijn wordt minder na beweging
- Nachtelijke pijn (mensen worden wakker van de pijn en staan even op om te gaan lopen)
- Rubor, calor, dolor en tumor
- Gewichtsverlies
Overzicht
Kenmerk Inflammatoir Niet-inflammatoir
Pijn Ochtend Avond
Zwelling Aanwezig Benigne structuur
Bewegingsbeperking Actief en passief (= iemand Alleen actief
anders beweegt het gewricht)
Rood Soms (niet altijd/klassiek) Nee
Ochtendstijfheid Langer dan een uur Korter dan 45 min.
Articulair of peri-articulair (eromheen)
Wanneer een patiënt last heeft van de gewrichten is het belangrijk om te weten welke delen zijn
aangedaan; zijn het de pezen, slijmbeurzen, aanhechtingen of spieren? Een differentiërende test is
de isometrische test.
Judith Bus – samenvatting 2B2 week 10
, 3
Bij een isometrische test houdt de arts de arm van de patiënt op zo’n manier dat de gewrichten niet
bewegen. Vervolgens moet de patiënt spanning leveren. Wanneer de patiënt vervolgens pijn
aangeeft betekent dat dat de pijn niet wordt veroorzaakt door de gewrichten, maar door de pezen.
Een tenniselleboog kan vastgesteld worden door de patiënt zijn/haar arm te laten strekken tegen
weerstand in. Op de aanhechtingen komt dan de meeste spanning te staan en dit doet pijn.
Overzicht
Articulair:
- Zwelling/pijn beperkt tot het gebied van het gewrichtskapsel
- Bewegingen in alle richtingen beperkt
- Actief en passief beide pijnlijk
- Pijnlijk, met name in volledige strekstand
Peri-articulair:
- Vaak groter gebied (verloop pees, bursa of spier)
Vaak pijn in de richting van de pees zelf
- Vaak alleen pijn in bepaalde bewegingsrichtingen
- Alleen actief pijnlijk, niet passief
- Pijn bij isometrische testen
- Bij bursitis meeste pijn in buigstand
Acute of chronische artritis
Een gewrichtsklacht is chronisch wanneer deze zes weken tot drie maanden aanwezig is. het is
belangrijk om te weten of een verschijnsel acuut of chronisch is om de DD op te kunnen stellen.
Acute artritis: meestal makkelijk herkenbaar: rood, warm en gezwollen gewricht
(bijvoorbeeld jicht, pseudo-jicht, septisch, haemarthrose) diagnose via gewrichts-
punctaat.
Chronische artritis: zelden rood of extreem warm diagnose o.b.v. symptomencomplex,
lab gegevens, röntgen en beloop (veel meer diagnostiek nodig).
Mono-, oligo- of poly-articulair
- Mono-articulair: 1 gewricht
- Oligo-articulair: 2-5 gewrichten
- Poly-articulair: > 5 gewrichten
Mono-articulair: differentiaal diagnose
DD:
- Jicht (alle gewrichten van de onderste extremiteiten kan jicht zitten)
- Pseudo-jicht
- Septische artritis (bacteriëmie)
Judith Bus – samenvatting 2B2 week 10
