1
7. Antimicrobiële Therapie en Congenitale Infecties
College
HC.1 Koorts en het jonge kind
HC.2 Patiënt met een innate immuundeficiëntie
HC.3 Antimicrobiële therapie I
HC.4 Antimicrobiële therapie II
HC.5 Congenitale infecties VIDEO NIET ONLINE
HC.6 Periodieke koorts of auto-inflammatie
HC.7 Immune aging – van geboorte tot ouderdom VIDEO NIET ONLINE
VO
VO.1 Antimicrobiële therapie I (INF)
VO.2 Antimicrobiële therapie II (INF)
ZO
ZO.1 - Behandeling van bacteriële infecties
ZO.2 - Congenitale infecties
ZO.3 - Betalactam antibiotica
ZO.4 - Empirische therapie
ZO.5 - Dwarslaesiepatiënt met koorts
ZO.6 - Een patiënt met een urineweginfectie en onbegrepen shock na behandeling met een
antibioticum
ZO.7 - Een positieve HIV-test bij een zwangere
Samenvatting 2B2 week 7 – Judith Bus
, 2
HC.1 Koorts en het jonge kind
Koorts is een van de meest gehoorde klachten bij jonge kinderen in de huisartsenpraktijk. Meestal
zijn de klachten ‘self-limiting’ en is er een lage voorafkans op een ernstige infectie. Ook op de
spoedeisende hulp komt de klacht koorts veelvuldig voor bij kinderen. Ongeveer de helft van de
kinderen die op de SEH gezien worden, heeft koorts. Het merendeel daarvan blijkt achteraf een virale
infectie te hebben. Bij koorts is er sprake van een centraal bepaalde verhoging van de
lichaamstemperatuur in respons op stress of een bepaalde stimulus (niet door onvoldoende
afkoeling of verhoogde inspanning). Er wordt van koorts gesproken van een lichaamstemperatuur
van 38 graden Celsius of meer. De koorts kan op verschillende plaatsen gemeten worden, zoals
centraal (in de oesophagus of de arteria pulmonalis) of perifeer (rectaal, axillair, tympanisch of oraal).
Over het algemeen wordt de rectale temperatuurmeting in de praktijk als gouden standaard
genomen. De temperatuur van het lichaam wordt gereguleerd door het thermoregulatoire systeem
van de regio preoptica in de hypothalamus. Dit orgaan regelt de generatie van metabole warmte als
reactie op het verlies van warmte door straling, zweten, convectie en geleiding. Pathogenen kunnen
leukocyten aanzetten tot het afgeven van pyrogene cytokinen, waardoor de norm voor de
lichaamstemperatuur in de hypothalamus verhoogd wordt. Antipyretica kunnen de koorts doen
afnemen en kunnen discomfort bij patiënten wegnemen (behalve bij virale infecties). Antipyretica
hebben echter geen toegevoegde waarde bij koortsstuipen.
Belang van goede spoedzorg
- Meer dan 100 M mensen in Europa bezoeken de SEH; hiervan zijn 25% kinderen.
- Overvolle wachtkamers vormen een probleem om goede zorg te leveren aan kinderen die
snel hulp behoeven.
- Per jaar overlijden er circa 25 gezonde kinderen aan een infectie die behandeld had kunnen
worden.
Waarom zijn kinderen anders
- Kinderen komen met problemen en niet met een diagnose.
- Kinderen hebben andere normaal waarden.
- Bij start heeft een kind een aspecifieke presentatie afhankelijk van de leeftijd.
- Een beoordeling is een moment opname: kinderen kunnen heel snel achteruit gaan, maar
ook heel snel herstellen.
Kinderen met koorts
Er zijn verschillende soorten koorts: acute koorts en koorts zonder focus.
• Acute koorts
o 0-1 maand: deze kinderen hebben nog een zwakke afweer, en ‘profiteren’ nog van
de maternale antistoffen.
o 1-3 maanden: deze kinderen zitten in hun vaccinatie schema.
o > 3 maanden: deze kinderen hebben over het algemeen een goede afweer.
• Koorts zonder focus ( = > 38 graden Celsius aaneengesloten gedurende 3 weken lang).
Kinderen met infecties
- Bacteriële infecties
o Pneumonie
o Pyelonefritis ( = géén urineweginfectie)
o Sepsis
o Meningitis: hersenvliesontsteking
- Virale infecties
o Influenza
o Gastro-enteritis: gevaar voor uitdroging
Samenvatting 2B2 week 7 – Judith Bus
, 3
CASUS: kind met koorts (ouder dan drie maanden) zónder een voorgeschiedenis
Triage
- Prioriteiten stellen o.b.v. klachten: wie hebben er een behandeling nodig?
- Doel triage: verminderen van morbiditeit en mortaliteit.
- Timing van behandeling: niet te vroeg, maar ook niet te laat behandelen.
o Te vroeg: onnodige behandeling
o Te laat: morbiditeit had voorkomen kunnen worden
- Omgaan met crowding: wie heeft er als eerst hulp nodig? (omgaan met drukte)
Vital signs
- Hartfrequentie
- Ademfrequentie
- Saturatie
- Capillaire refill
- Bloeddruk
NOTE: kinderen hebben andere normaal waarden (verschilt per leeftijd)! Verder raken kinderen van
slag van een ziekenhuis omgeving. Alleen al van de bloeddruk band omdoen gaat een kind huilen,
waardoor de bloeddruk stijgt (+ AF, + HF etc.).
Daar bijkomend kunnen kinderen heel lang compenseren. Pas vanaf een bepaald punt ‘kachelt’ het
kind in elkaar. Dan ben je eigenlijk al te laat. Blijf dus scherp, ook al zijn de vitale waarden goed.
Normaal waarden: vital signs
De pols (hartfrequentie) gaat 10 slagen per minuut omhoog per 1 graden Celsius. Als een kind 38
graden koorts heeft ‘mag’ de pols 10 te hoog zijn. Echter, wanneer dit meer dan 10 is moet dit een
alarmbel zijn voor: ‘is er iets meer aan de hand?’ zoals onder vulling of pijn.
Wat weten we over alarmsymptomen?
Alarmsymptomen komen bij kinderen pas héél laat bij het ziekenhuis; eigenlijk is het al te laat
wanneer alarmsymptomen optreden. Het is gewenst dat de ziekte al wordt behandeld in een vroeg
stadium.
De NHG standaard geeft handvatten om te bepalen wanneer kinderen terug gezien moeten worden
(1e lijn zorg). Hierbij moeten ouders goed ingelicht worden wanneer ze aan de bel moeten trekken en
wanneer niet.
Conclusie uit onderzoek: red flags
- Cyanose
- Snelle ademhaling
- Slechte perifere circulatie
- petechiën
Één enkel symptoom is niet bruikbaar bij het uitsluiten van ziekten, combinaties van symptomen zijn
wel van waarde.
De ongerustheid van ouders is een goede indicatie van de ernst van de casus.
Samenvatting 2B2 week 7 – Judith Bus
7. Antimicrobiële Therapie en Congenitale Infecties
College
HC.1 Koorts en het jonge kind
HC.2 Patiënt met een innate immuundeficiëntie
HC.3 Antimicrobiële therapie I
HC.4 Antimicrobiële therapie II
HC.5 Congenitale infecties VIDEO NIET ONLINE
HC.6 Periodieke koorts of auto-inflammatie
HC.7 Immune aging – van geboorte tot ouderdom VIDEO NIET ONLINE
VO
VO.1 Antimicrobiële therapie I (INF)
VO.2 Antimicrobiële therapie II (INF)
ZO
ZO.1 - Behandeling van bacteriële infecties
ZO.2 - Congenitale infecties
ZO.3 - Betalactam antibiotica
ZO.4 - Empirische therapie
ZO.5 - Dwarslaesiepatiënt met koorts
ZO.6 - Een patiënt met een urineweginfectie en onbegrepen shock na behandeling met een
antibioticum
ZO.7 - Een positieve HIV-test bij een zwangere
Samenvatting 2B2 week 7 – Judith Bus
, 2
HC.1 Koorts en het jonge kind
Koorts is een van de meest gehoorde klachten bij jonge kinderen in de huisartsenpraktijk. Meestal
zijn de klachten ‘self-limiting’ en is er een lage voorafkans op een ernstige infectie. Ook op de
spoedeisende hulp komt de klacht koorts veelvuldig voor bij kinderen. Ongeveer de helft van de
kinderen die op de SEH gezien worden, heeft koorts. Het merendeel daarvan blijkt achteraf een virale
infectie te hebben. Bij koorts is er sprake van een centraal bepaalde verhoging van de
lichaamstemperatuur in respons op stress of een bepaalde stimulus (niet door onvoldoende
afkoeling of verhoogde inspanning). Er wordt van koorts gesproken van een lichaamstemperatuur
van 38 graden Celsius of meer. De koorts kan op verschillende plaatsen gemeten worden, zoals
centraal (in de oesophagus of de arteria pulmonalis) of perifeer (rectaal, axillair, tympanisch of oraal).
Over het algemeen wordt de rectale temperatuurmeting in de praktijk als gouden standaard
genomen. De temperatuur van het lichaam wordt gereguleerd door het thermoregulatoire systeem
van de regio preoptica in de hypothalamus. Dit orgaan regelt de generatie van metabole warmte als
reactie op het verlies van warmte door straling, zweten, convectie en geleiding. Pathogenen kunnen
leukocyten aanzetten tot het afgeven van pyrogene cytokinen, waardoor de norm voor de
lichaamstemperatuur in de hypothalamus verhoogd wordt. Antipyretica kunnen de koorts doen
afnemen en kunnen discomfort bij patiënten wegnemen (behalve bij virale infecties). Antipyretica
hebben echter geen toegevoegde waarde bij koortsstuipen.
Belang van goede spoedzorg
- Meer dan 100 M mensen in Europa bezoeken de SEH; hiervan zijn 25% kinderen.
- Overvolle wachtkamers vormen een probleem om goede zorg te leveren aan kinderen die
snel hulp behoeven.
- Per jaar overlijden er circa 25 gezonde kinderen aan een infectie die behandeld had kunnen
worden.
Waarom zijn kinderen anders
- Kinderen komen met problemen en niet met een diagnose.
- Kinderen hebben andere normaal waarden.
- Bij start heeft een kind een aspecifieke presentatie afhankelijk van de leeftijd.
- Een beoordeling is een moment opname: kinderen kunnen heel snel achteruit gaan, maar
ook heel snel herstellen.
Kinderen met koorts
Er zijn verschillende soorten koorts: acute koorts en koorts zonder focus.
• Acute koorts
o 0-1 maand: deze kinderen hebben nog een zwakke afweer, en ‘profiteren’ nog van
de maternale antistoffen.
o 1-3 maanden: deze kinderen zitten in hun vaccinatie schema.
o > 3 maanden: deze kinderen hebben over het algemeen een goede afweer.
• Koorts zonder focus ( = > 38 graden Celsius aaneengesloten gedurende 3 weken lang).
Kinderen met infecties
- Bacteriële infecties
o Pneumonie
o Pyelonefritis ( = géén urineweginfectie)
o Sepsis
o Meningitis: hersenvliesontsteking
- Virale infecties
o Influenza
o Gastro-enteritis: gevaar voor uitdroging
Samenvatting 2B2 week 7 – Judith Bus
, 3
CASUS: kind met koorts (ouder dan drie maanden) zónder een voorgeschiedenis
Triage
- Prioriteiten stellen o.b.v. klachten: wie hebben er een behandeling nodig?
- Doel triage: verminderen van morbiditeit en mortaliteit.
- Timing van behandeling: niet te vroeg, maar ook niet te laat behandelen.
o Te vroeg: onnodige behandeling
o Te laat: morbiditeit had voorkomen kunnen worden
- Omgaan met crowding: wie heeft er als eerst hulp nodig? (omgaan met drukte)
Vital signs
- Hartfrequentie
- Ademfrequentie
- Saturatie
- Capillaire refill
- Bloeddruk
NOTE: kinderen hebben andere normaal waarden (verschilt per leeftijd)! Verder raken kinderen van
slag van een ziekenhuis omgeving. Alleen al van de bloeddruk band omdoen gaat een kind huilen,
waardoor de bloeddruk stijgt (+ AF, + HF etc.).
Daar bijkomend kunnen kinderen heel lang compenseren. Pas vanaf een bepaald punt ‘kachelt’ het
kind in elkaar. Dan ben je eigenlijk al te laat. Blijf dus scherp, ook al zijn de vitale waarden goed.
Normaal waarden: vital signs
De pols (hartfrequentie) gaat 10 slagen per minuut omhoog per 1 graden Celsius. Als een kind 38
graden koorts heeft ‘mag’ de pols 10 te hoog zijn. Echter, wanneer dit meer dan 10 is moet dit een
alarmbel zijn voor: ‘is er iets meer aan de hand?’ zoals onder vulling of pijn.
Wat weten we over alarmsymptomen?
Alarmsymptomen komen bij kinderen pas héél laat bij het ziekenhuis; eigenlijk is het al te laat
wanneer alarmsymptomen optreden. Het is gewenst dat de ziekte al wordt behandeld in een vroeg
stadium.
De NHG standaard geeft handvatten om te bepalen wanneer kinderen terug gezien moeten worden
(1e lijn zorg). Hierbij moeten ouders goed ingelicht worden wanneer ze aan de bel moeten trekken en
wanneer niet.
Conclusie uit onderzoek: red flags
- Cyanose
- Snelle ademhaling
- Slechte perifere circulatie
- petechiën
Één enkel symptoom is niet bruikbaar bij het uitsluiten van ziekten, combinaties van symptomen zijn
wel van waarde.
De ongerustheid van ouders is een goede indicatie van de ernst van de casus.
Samenvatting 2B2 week 7 – Judith Bus
