Aardrijkskunde samenvatting aarde
Hoofdstuk 4
Paragraaf 1
Ligging en topografie
Middellandse Zeegebied = overgangsgebied tussen Europa, Azië en Afrika
Ligt in de subtropische landschapszone
Landschap in de omliggende landen is gevarieerd:
Veel reliëf
Steile kusten
Weinige uitgestrekte stranden
Veel (schier)eilanden, kapen en baaien
Actieve vulkanen + veel aardbevingen
Op de grenzen van platen
Middellandse Zeegebied ligt op grens Afrikaanse plaat en Euraziatische plaat
Door botsing continentale platen zijn gebergten (Pyreneeën/Alpen) ontstaan
Door SUBDUCTIE vind je op verschillende plekken in het gebied vulkanen
Ook veroorzaken plaatbewegingen veel aardbevingen
Ontstaan van de alpiene bergen
Alpiene plooiingsgebied = gebied dat ontstaan is door plooiing van de aardkorst
Bijvoorbeeld Alpen, Pyreneeën, Karpaten (Oost-Europa)
Tektoniek in de Egeïsche Zee
Tussen Griekenland en Libië ligt ook een subductiezone Afrikaanse plaat duikt onder de
Egeïsche plaat
De subductiezone schuift steeds verder op naar het zuiden, waardoor de Egeïsche plaat
meer ruimte krijgt en wordt uitgerekt
De plaat wordt dunner en komt steeds dieper te liggen
Zo is daar het diepzeebekken van de Egeïsche Zee ontstaan
Vulkanen
Vulkanen in het Middellandse Zeegebied komen voor bij de subductiezones
De meeste vulkanen zijn stratovulkanen vrij explosief
Bij subductie van 2 oceanische platen ontstaan eilanden in de vorm van vulkaanbogen
Bijvoorbeeld Santorini
Bij een enorme uitbarsting van de vilkaan de Thira op Santorini is een grote caldeira
gevormd. Een tsunami + uitbarsting betekenden het einde van de beschaving op Santorini en
Kreta
De Etna op Sicilië is bij subductie van de Afrikaanse plaat ontstaan. De Etna wordt de
afgelopen tijd minder explosief
, Herculaneum werd getroffen door een pyroclastische gloedwolk
= Kan ontstaan bij een vulkaanuitbarsting, de golven bestaan uit vaste of halfvloeibare lava,
gas rotsen en as
Aardbevingen
Langs alle actieve breukzones in het Middellandse Zeegebied vinden zware en minder zware
aardbevingen plaats (door plaatbewegingen)
Meeste aardbevingen komen voor in:
Italië
Griekenland
Turkije
Problemen bij natuurrampen
Bij uitbarsting Vesuvius moeten 600.000 mensen worden geëvacueerd. Dit is bijna
onmogelijk
Ook aardbevingen zijn moeilijk te voorspellen. Wel is bekend welke gebieden gevoelig zijn
voor de aardbevingen
Maatregelen
Hazard management = het omgaan met de risico’s van een natuurramp
1. Onderzoekstechnieken en modellen
Inzicht krijgen in de platentektoniek
Op welke manier verlopen aardbevingen + wat zijn de gevolgen?
Met computermodellen worden risicokaarten van de hele omgeving gemaakt,
waarop te zien is welk gebied direct/indirect gevaar loopt voor bepaalde
gevolgen
Aan de hand van deze modellen worden evacuatieplannen gemaakt
1. Waarschuwingssysteem
Bij acuut dreigende aardbeving of vulkaanuitbarsting moet de bevolking op
tijd gewaarschuwd worden
2. Rampenplannen
Er zijn rampenplannen ontwikkeld om de hulpverlening na een aardbeving op
gang te brengen
Wegen worden vrijgemaakt, evacuatiecentra moeten worden ingericht en
daklozen moeten aan voedsel + onderdak komen
3. Bouwtechnische maatregelen
Nadelige effecten van een aardbeving kunnen verminderd worden
Voorbeeld in Japan gebouwen met rubberen funderingen om de trillingen
op te vangen
Ook computergestuurde tegengewichten die trillingen van een aardbeving
compenseren
Hoofdstuk 4
Paragraaf 1
Ligging en topografie
Middellandse Zeegebied = overgangsgebied tussen Europa, Azië en Afrika
Ligt in de subtropische landschapszone
Landschap in de omliggende landen is gevarieerd:
Veel reliëf
Steile kusten
Weinige uitgestrekte stranden
Veel (schier)eilanden, kapen en baaien
Actieve vulkanen + veel aardbevingen
Op de grenzen van platen
Middellandse Zeegebied ligt op grens Afrikaanse plaat en Euraziatische plaat
Door botsing continentale platen zijn gebergten (Pyreneeën/Alpen) ontstaan
Door SUBDUCTIE vind je op verschillende plekken in het gebied vulkanen
Ook veroorzaken plaatbewegingen veel aardbevingen
Ontstaan van de alpiene bergen
Alpiene plooiingsgebied = gebied dat ontstaan is door plooiing van de aardkorst
Bijvoorbeeld Alpen, Pyreneeën, Karpaten (Oost-Europa)
Tektoniek in de Egeïsche Zee
Tussen Griekenland en Libië ligt ook een subductiezone Afrikaanse plaat duikt onder de
Egeïsche plaat
De subductiezone schuift steeds verder op naar het zuiden, waardoor de Egeïsche plaat
meer ruimte krijgt en wordt uitgerekt
De plaat wordt dunner en komt steeds dieper te liggen
Zo is daar het diepzeebekken van de Egeïsche Zee ontstaan
Vulkanen
Vulkanen in het Middellandse Zeegebied komen voor bij de subductiezones
De meeste vulkanen zijn stratovulkanen vrij explosief
Bij subductie van 2 oceanische platen ontstaan eilanden in de vorm van vulkaanbogen
Bijvoorbeeld Santorini
Bij een enorme uitbarsting van de vilkaan de Thira op Santorini is een grote caldeira
gevormd. Een tsunami + uitbarsting betekenden het einde van de beschaving op Santorini en
Kreta
De Etna op Sicilië is bij subductie van de Afrikaanse plaat ontstaan. De Etna wordt de
afgelopen tijd minder explosief
, Herculaneum werd getroffen door een pyroclastische gloedwolk
= Kan ontstaan bij een vulkaanuitbarsting, de golven bestaan uit vaste of halfvloeibare lava,
gas rotsen en as
Aardbevingen
Langs alle actieve breukzones in het Middellandse Zeegebied vinden zware en minder zware
aardbevingen plaats (door plaatbewegingen)
Meeste aardbevingen komen voor in:
Italië
Griekenland
Turkije
Problemen bij natuurrampen
Bij uitbarsting Vesuvius moeten 600.000 mensen worden geëvacueerd. Dit is bijna
onmogelijk
Ook aardbevingen zijn moeilijk te voorspellen. Wel is bekend welke gebieden gevoelig zijn
voor de aardbevingen
Maatregelen
Hazard management = het omgaan met de risico’s van een natuurramp
1. Onderzoekstechnieken en modellen
Inzicht krijgen in de platentektoniek
Op welke manier verlopen aardbevingen + wat zijn de gevolgen?
Met computermodellen worden risicokaarten van de hele omgeving gemaakt,
waarop te zien is welk gebied direct/indirect gevaar loopt voor bepaalde
gevolgen
Aan de hand van deze modellen worden evacuatieplannen gemaakt
1. Waarschuwingssysteem
Bij acuut dreigende aardbeving of vulkaanuitbarsting moet de bevolking op
tijd gewaarschuwd worden
2. Rampenplannen
Er zijn rampenplannen ontwikkeld om de hulpverlening na een aardbeving op
gang te brengen
Wegen worden vrijgemaakt, evacuatiecentra moeten worden ingericht en
daklozen moeten aan voedsel + onderdak komen
3. Bouwtechnische maatregelen
Nadelige effecten van een aardbeving kunnen verminderd worden
Voorbeeld in Japan gebouwen met rubberen funderingen om de trillingen
op te vangen
Ook computergestuurde tegengewichten die trillingen van een aardbeving
compenseren
