Voorbeeld Systeemanalyse Bijeenkomst week 3
Casus Wilma [deze casus vind je in de oefenmap, casus 6.
Studietaak 2: Analyse van een casus
Systeemanalyse maken aan de hand van het werkmodel.
In het tentamen wordt van je verwacht dat je een analyse kunt maken van een
casus aan de hand van het werkmodel.
We maken een systeemanalyse met behulp van het Werkmodel. Het Werkmodel
vermeld in de handleiding, bestaat uit 7 stappen. Natuurlijk is het niet zo dat je stapje
voor stapje doet, maar je kunt switchen; wat valt je het meest op.
We volgen stap 1, 2 , 3 en 4 vermeld bij het werkmodel[= systeemanalyse] waardoor
we inzicht krijgen in het systeem waar Wilma deel vanuit maakt.
Op grond van je systeemanalyse formuleer je hypotheses en stel je doelen vast
waardoor kunt interveniëren.
Er is niet één juiste analyse van een casus. Er is ruimte voor interpretatie, maar door
werkmodel te gebruiken heb je wel een zelfde [interpretatie]kader en kun je met een
collega overleggen.
De juiste vragen stellen bij het maken van een systeemanalyse is belangrijk:
Zie p.140 t/m 147 [Pont]. Hierdoor krijg je een overzicht van de vragen die je kunt
stellen aan de hand van de elementen van het werkmodel.
Uitgangspunt is dat de homeostase van het systeem blijft in stand door de
onderlinge samenhang van de elementen.
Na de systeemanalyse [=stap 4] kunnen we de interventie uitvoeren.
[stap 5 t/m 7]. Deze interventies zijn beschreven op p. 154 ev.
Ook in Willemse kom je interventies tegen. Interventies komen in bijeenkomst 6 aan
de orde.
Hierbij de werkwijze:
Neem de tijd om de casus te lezen! Noteer zaken die je opvallen, voordat je evt.
vragen gaat beantwoorden.
Lees eerst de casus goed. Stel je dan de vraag:
A. Wat valt mij op?
Voordat je begint aan de systeemanalyse zet je zaken die je opvallen op een rijtje:
1. Wilma 33 jaar en werkt nog steeds in de boerderij.
2. Moeder de baas. Vader op de achtergrond
3. Drie kinderen: Weinig tot geen contact met vader en moeder.
a. Afscheid met conflicten
b. Totaal dus 4 kinderen en Wilma is nog wel thuis!!!!!
Bijzonder lastige positie.
4. Moeder claimt Wilma; en is kwaad over de ondankbaarheid [van de anderen].
Wilma is dus de enige loyale dochter, veel druk op haar.
5. Wilma woont met haar vriend, die haar steunt.
1
,6. Wilma wil eigenlijk haar hart volgen en wil een fotografie-opleiding volgen;
maar durft dit niet aan. Durft het zelfs niet met moeder te bespreken.
7. Probleem: Wilma komt bij jou als MW er, maar zegt er direct bij; geen kritiek
op mijn moeder.......
- Waarschijnlijk heeft ze dit eerder meegemaakt [ook met de eerdere
hulpverlener/ die had blijkbaar niet door dat de dochter heel loyaal was....
waarschijnlijk willen andere mensen haar losmaken van haar moeder.
8. De cliënt komt bij jou [dus zonder haar vriend] en heeft eerder een
hulpverlener bezocht. [dat was mislukt: Oppassen voor parallelproces = dat je
dezelfde fout maakt; in dit geval waarschijnlijk “redden”].
9. Context: Boerenfamilie.
B. Waaruit bestaat het systeem?
Moeder + vader + Wilma ....... 3 andere kinderen.
Wilma en vriend.
Hulpverlener
Eerdere hulpverlener.
Maak voor jezelf een tekening; schematisch: Zie bv p. 212 van Willems. Indruk
van het ouderlijk subsysteem. Ook p. 75: Pont, begrenzing van het systeem.
Nu gaan je pas aan de slag met het werkmodel:
1. De relatie tussen de individuele problematiek en de onderlinge relaties
De eerste vraag: Hoe beïnvloeden de individuele problematiek en onderlinge
relaties elkaar?
De individuele problematiek:
Is er sprake van specifieke persoonlijke problematiek [bij Wilma en de
anderen die deelnemen aan het systeem]?
Zijn er bijvoorbeeld verschillende testscores, diagnostiek, een handicap,
ziekte, enz.
Bedenk je wel: Ook als er sprake is van individuele problematiek dan moet je
dit ook in het licht van alle onderlinge relaties bekijken.
[Ieder individueel probleem heeft ook invloed op de rest van het systeem.]
Vaststellen van het cliëntsysteem en de specifieke feiten:
- Wilma is 33 jaar.
- Moeder.
- Vader.
- Drie andere kinderen.
- De vriend
Niet vergeten het dienstverlenend systeem:
- De hulpverlener, die Wilma voorheen had....
[die heeft waarschijnlijk niet voldoende rekening gehouden met de loyaliteit]
- Huidige hulpverlener:
[NB: Andere zaken zoals het feit dat de kinderen weinig contact hebben of dat
de vader zich terugtrekt zijn geen specifieke feiten, maar treden op in de
2
, interactie in het gezin, dus in de onderlinge relaties].
De onderlinge relaties:
Moeder is de baas en vader trekt zich terug.
De andere drie kinderen: Geen/ weinig contact met moeder en vader; bij het
verlaten van het huis was sprake van conflicten. Wilma probeert de band met
haar moeder te handhaven, maar wil ook stoppen met de kaaswinkel en
kiezen voor een opleiding. Heeft een vriend, die haar steunt.
Dyade: Moeder – Wilma. Wilma reageert complementair en is loyaal. Kritiek
op haar moeder door de hulpverlener accepteert ze absoluut niet.
Conclusie: Er lijkt in eerste instantie geen specifiek individuele
problematiek te spelen. [p. 17 Pont]. In ieder geval nu nog niet bekend.
Mogelijk komt dit in de loop van de begeleiding wel aan de orde. [bv later
bleek Wilma wel erg vaak geëmotioneerd te zijn; bleef maar huilen.
[Evt. emotieregulatie gestoord; maar dat is nu zeker niet aan de orde.]
2. Binding, balans en ordening.
De binding in het gezin is zeer zwak. De kinderen hebben afstand genomen van
het gezin en ook vader is uit beeld. Wilma onderhoudt wel een sterke band met
moeder. Er is in het gezin dus geen sprake van een wij-gevoel.
NB: Het is niet uitgesloten dat de binding in het verleden juist sterk was. En dat er
sprake was van een gesloten systeem.
De balans van geven en nemen is uit evenwicht. De andere kinderen vonden
mogelijk dat de situatie zo onrechtvaardig was [ze moesten alleen maar geven]
dat ze het contact hebben afgesloten, ze investeren niet langer. Moeder ervaart
ook dat er geen balans is, noemt de kinderen ondankbaar.
Moeder doet voortdurend een beroep op haar dochter Wilma en richt zich op haar
wensen. Objectief lijkt hier sprake van een scheve balans. NB: bij de balans gaat
het altijd om de subjectieve waardering van de betrokkenen.
Sociale ordening:
Moeder bepaalt alles in de boerderij en staat centraal. De machtsstructuur is
duidelijk. Zij bepaalt en heeft de controle over de relaties.
Wilma past zich aan [complementair] en vader houdt afstand/ ontwijkt. De
kinderen ook.
3. Betrekkingen = relaties [li-poot van het model]
Context: Boerenfamilie. Cultuur: Hard werken en allen bijdrage leveren.
[beschreven situatie wijkt hier opvallend van af.] Geschiedenis van de familie is
[nog] niet bekend.
Posities: Moeder is duidelijk de machtigste. Wilma is ondergeschikt. Vader is
ook ondergeschikt. De kinderen hebben ook [enige] macht genomen, door er niet
meer te zijn.
3
Casus Wilma [deze casus vind je in de oefenmap, casus 6.
Studietaak 2: Analyse van een casus
Systeemanalyse maken aan de hand van het werkmodel.
In het tentamen wordt van je verwacht dat je een analyse kunt maken van een
casus aan de hand van het werkmodel.
We maken een systeemanalyse met behulp van het Werkmodel. Het Werkmodel
vermeld in de handleiding, bestaat uit 7 stappen. Natuurlijk is het niet zo dat je stapje
voor stapje doet, maar je kunt switchen; wat valt je het meest op.
We volgen stap 1, 2 , 3 en 4 vermeld bij het werkmodel[= systeemanalyse] waardoor
we inzicht krijgen in het systeem waar Wilma deel vanuit maakt.
Op grond van je systeemanalyse formuleer je hypotheses en stel je doelen vast
waardoor kunt interveniëren.
Er is niet één juiste analyse van een casus. Er is ruimte voor interpretatie, maar door
werkmodel te gebruiken heb je wel een zelfde [interpretatie]kader en kun je met een
collega overleggen.
De juiste vragen stellen bij het maken van een systeemanalyse is belangrijk:
Zie p.140 t/m 147 [Pont]. Hierdoor krijg je een overzicht van de vragen die je kunt
stellen aan de hand van de elementen van het werkmodel.
Uitgangspunt is dat de homeostase van het systeem blijft in stand door de
onderlinge samenhang van de elementen.
Na de systeemanalyse [=stap 4] kunnen we de interventie uitvoeren.
[stap 5 t/m 7]. Deze interventies zijn beschreven op p. 154 ev.
Ook in Willemse kom je interventies tegen. Interventies komen in bijeenkomst 6 aan
de orde.
Hierbij de werkwijze:
Neem de tijd om de casus te lezen! Noteer zaken die je opvallen, voordat je evt.
vragen gaat beantwoorden.
Lees eerst de casus goed. Stel je dan de vraag:
A. Wat valt mij op?
Voordat je begint aan de systeemanalyse zet je zaken die je opvallen op een rijtje:
1. Wilma 33 jaar en werkt nog steeds in de boerderij.
2. Moeder de baas. Vader op de achtergrond
3. Drie kinderen: Weinig tot geen contact met vader en moeder.
a. Afscheid met conflicten
b. Totaal dus 4 kinderen en Wilma is nog wel thuis!!!!!
Bijzonder lastige positie.
4. Moeder claimt Wilma; en is kwaad over de ondankbaarheid [van de anderen].
Wilma is dus de enige loyale dochter, veel druk op haar.
5. Wilma woont met haar vriend, die haar steunt.
1
,6. Wilma wil eigenlijk haar hart volgen en wil een fotografie-opleiding volgen;
maar durft dit niet aan. Durft het zelfs niet met moeder te bespreken.
7. Probleem: Wilma komt bij jou als MW er, maar zegt er direct bij; geen kritiek
op mijn moeder.......
- Waarschijnlijk heeft ze dit eerder meegemaakt [ook met de eerdere
hulpverlener/ die had blijkbaar niet door dat de dochter heel loyaal was....
waarschijnlijk willen andere mensen haar losmaken van haar moeder.
8. De cliënt komt bij jou [dus zonder haar vriend] en heeft eerder een
hulpverlener bezocht. [dat was mislukt: Oppassen voor parallelproces = dat je
dezelfde fout maakt; in dit geval waarschijnlijk “redden”].
9. Context: Boerenfamilie.
B. Waaruit bestaat het systeem?
Moeder + vader + Wilma ....... 3 andere kinderen.
Wilma en vriend.
Hulpverlener
Eerdere hulpverlener.
Maak voor jezelf een tekening; schematisch: Zie bv p. 212 van Willems. Indruk
van het ouderlijk subsysteem. Ook p. 75: Pont, begrenzing van het systeem.
Nu gaan je pas aan de slag met het werkmodel:
1. De relatie tussen de individuele problematiek en de onderlinge relaties
De eerste vraag: Hoe beïnvloeden de individuele problematiek en onderlinge
relaties elkaar?
De individuele problematiek:
Is er sprake van specifieke persoonlijke problematiek [bij Wilma en de
anderen die deelnemen aan het systeem]?
Zijn er bijvoorbeeld verschillende testscores, diagnostiek, een handicap,
ziekte, enz.
Bedenk je wel: Ook als er sprake is van individuele problematiek dan moet je
dit ook in het licht van alle onderlinge relaties bekijken.
[Ieder individueel probleem heeft ook invloed op de rest van het systeem.]
Vaststellen van het cliëntsysteem en de specifieke feiten:
- Wilma is 33 jaar.
- Moeder.
- Vader.
- Drie andere kinderen.
- De vriend
Niet vergeten het dienstverlenend systeem:
- De hulpverlener, die Wilma voorheen had....
[die heeft waarschijnlijk niet voldoende rekening gehouden met de loyaliteit]
- Huidige hulpverlener:
[NB: Andere zaken zoals het feit dat de kinderen weinig contact hebben of dat
de vader zich terugtrekt zijn geen specifieke feiten, maar treden op in de
2
, interactie in het gezin, dus in de onderlinge relaties].
De onderlinge relaties:
Moeder is de baas en vader trekt zich terug.
De andere drie kinderen: Geen/ weinig contact met moeder en vader; bij het
verlaten van het huis was sprake van conflicten. Wilma probeert de band met
haar moeder te handhaven, maar wil ook stoppen met de kaaswinkel en
kiezen voor een opleiding. Heeft een vriend, die haar steunt.
Dyade: Moeder – Wilma. Wilma reageert complementair en is loyaal. Kritiek
op haar moeder door de hulpverlener accepteert ze absoluut niet.
Conclusie: Er lijkt in eerste instantie geen specifiek individuele
problematiek te spelen. [p. 17 Pont]. In ieder geval nu nog niet bekend.
Mogelijk komt dit in de loop van de begeleiding wel aan de orde. [bv later
bleek Wilma wel erg vaak geëmotioneerd te zijn; bleef maar huilen.
[Evt. emotieregulatie gestoord; maar dat is nu zeker niet aan de orde.]
2. Binding, balans en ordening.
De binding in het gezin is zeer zwak. De kinderen hebben afstand genomen van
het gezin en ook vader is uit beeld. Wilma onderhoudt wel een sterke band met
moeder. Er is in het gezin dus geen sprake van een wij-gevoel.
NB: Het is niet uitgesloten dat de binding in het verleden juist sterk was. En dat er
sprake was van een gesloten systeem.
De balans van geven en nemen is uit evenwicht. De andere kinderen vonden
mogelijk dat de situatie zo onrechtvaardig was [ze moesten alleen maar geven]
dat ze het contact hebben afgesloten, ze investeren niet langer. Moeder ervaart
ook dat er geen balans is, noemt de kinderen ondankbaar.
Moeder doet voortdurend een beroep op haar dochter Wilma en richt zich op haar
wensen. Objectief lijkt hier sprake van een scheve balans. NB: bij de balans gaat
het altijd om de subjectieve waardering van de betrokkenen.
Sociale ordening:
Moeder bepaalt alles in de boerderij en staat centraal. De machtsstructuur is
duidelijk. Zij bepaalt en heeft de controle over de relaties.
Wilma past zich aan [complementair] en vader houdt afstand/ ontwijkt. De
kinderen ook.
3. Betrekkingen = relaties [li-poot van het model]
Context: Boerenfamilie. Cultuur: Hard werken en allen bijdrage leveren.
[beschreven situatie wijkt hier opvallend van af.] Geschiedenis van de familie is
[nog] niet bekend.
Posities: Moeder is duidelijk de machtigste. Wilma is ondergeschikt. Vader is
ook ondergeschikt. De kinderen hebben ook [enige] macht genomen, door er niet
meer te zijn.
3
