Volledige Samenvatting Blok 1.2 Inleiding in de Onderwijswetenschappen

Blok 1.2: Inleiding in de Onderwijswetenschappen

Probleem 1: Functie van onderwijs

Leerdoel 1: Wat is de functie van onderwijs in de samenleving?

Functies onderwijs
 Kwalificatiefunctie: Rust het onderwijs de leerlingen uit met kennis, vaardigheden
en houdingen die relevant zijn voor de arbeidsmarkt en waarmee een schoolverlater
zich in de samenleving kan handhaven en ontwikkelen. Zowel beroepskwalificatie als
meer generieke kwalificaties.
Mathijssen:
o Het ontwikkelen van vaktechnische vaardigheden
o Het ontwikkelen van sociaal communicatieve vaardigheden
o Het ontwikkelen van vaardigheden om besluiten te nemen en beleid te
bepalen in de uitoefening van een beroep
Problemen:
o Ontbreken algemene basiskennis
 Kwaliteit onderwijs
Oplossing: instellen van leerstandaarden
o Voortijdig schoolverlaten
 Tekort aan praktisch onderwijs
o Motivatieproblemen
 Standaard programma volgen
o Oplopend lerarentekort
o Subjectivering
 Selectiefunctie: op verschillende momenten in de schoolloopbaan worden leerlingen
geselecteerd voor een volgende fase in het onderwijs. Selectie vindt vaak plaats op
basis van kwalificaties. Differentiatiefunctie valt hieronder.
Er wordt gestreefd naar meritocratie: een hiërarchie van posities die wordt bezet door
de meest ‘verdienstelijke’.
Diploma-ziekte/opleidingsroof: kwalificatiefunctie wordt opgeschroefd waardoor
mensen die eigenlijk wel geschikt zijn voor een positie toch niet meer goed genoeg
zijn.
Allocatiefunctie: toedeling van individuen naar posities binnen één generatie. Belang
van diploma’s sterk toegenomen.
Problemen:
o Gebrekkige aansluiting arbeidsmarkt
 Moeite hebben met het vinden van passende baan
o Gebrekkige aansluiting tussen opleidingen
 Grote overgangen van bijvoorbeeld basisschool naar middelbare
school
 Socialisatiefunctie  integratiefunctie: algemenen normen en waarden
overdragen.  sociale cohesie en integratie.
Pedagogische functie van onderwijs (Vedder en Veugelers)
o Aandacht voor het ontwikkelen van waarden
o Aandacht voor het ontwikkelen van vaardigheden voor waardecommunicatie
o Participatie in de schoolcultuur
 School krijgt meer een opvoedtaak.
Problemen:
o Toename van het aantal leerlingen met gedragsproblemen
 Er ontbreekt een gericht aanbod

, o Belemmeringen bij het bevorderen van burgerschap
 Grote verschillen tussen groepen op scholen
o Kloof tussen opvoedingscultuur thuis en op school
De functies kunnen elkaar tegengaan maar elkaar ook versterken

Taken van onderwijs Werfhorst
 Labour market task (arbeidsmarkt taak): De jeugd voorbereiden op de arbeidsmarkt
 kwalificatiefunctie
o Veranderende arbeidsmarkt
 Optimisation task (optimalisatie taak): Het onderwijs sorteert leerlingen op basis van
hun talenten en interesses  selectiefunctie
 Equal opportunities task (gelijke kansen taak): Onderwijs moet gelijke kansen
bieden aan alle leerlingen  allocatiefunctie: ondanks afkomst en etniciteit mensen
selecteren op hun kwaliteiten.
o Individualisering en etnische diversiteit
 Socialisation task (socialiseren taak): Leerlingen maatschappelijk betrokken
maken socialisatiefunctie
o Ligt vaker hoger onder de hoogopgeleide

Functies onderwijs
 Socialisatie
o Kinderen leren om productieve leden te worden van de samenleving.
o School past zich aan aan de behoeftes van de samenleving
 Selectie en training van kinderen voor bepaalde posities in de samenleving
o Cijfers en prestaties bepalen welke studie/baan je krijgt
 Stimuleren veranderingen en vernieuwingen
o Onderwijs blijven innoveren
 Verborgen functies van school
o Houdt kinderen van de straat
o Op school leer je mensen kennen


Leerdoel 2: Wat wordt er bedoeld met ‘de functie van onderwijs’?

Socialisatie is een begrip dat niet alleen voor onderwijs opgaat
De functie van onderwijs is georganiseerde en geprofessionaliseerde socialisatie

,Leerdoel 3: Hoe heeft het onderwijs zich ontwikkeld in de loop der jaren?

Tijdlijn functie van onderwijs
 Middeleeuwen
o Werkten met een gilden systeem: terwijl je werkt doe je vaardigheden op
 Industrialisatie
o Hierdoor werkt het productieproces complexer en was er meer theoretische
kennis nodig
o Er was meer strijd om hogere posities via het onderwijs
 Jaren 70
o Persoonlijke ontplooiing
o Gelijke kansen
 Jaren 80
o Kwalificatiefunctie
 Door economische achteruitgang
o Aansluiting onderwijs op de arbeidsmarkt
o Selectiefunctie
o Allocatie
 Jaren 90
o Socialisatiefunctie
 Toenemende individualisering
 Toename etnische-culturele diversiteit
 Bedreigingen democratie vanuit religieuze en rechtsextremistische
groepen
 2010
o Grenzeloos leren
 Het versterken van de kenniseconomie
 Bevorderen sociale cohesie
Effecten van onderwijs
 Emancipatie
o Door onderwijs worden kenmerken zoals geslacht en etniciteit minder
belangrijk  Intelligentie wordt belangrijker
 Reproductie
o Maatschappelijke verhoudingen worden door het onderwijs aangehouden.
 Kinderen van laagopgeleide ouders gaan zelf ook een lage opleiding
doen

Leerdoel 4: Wat zijn de verschillende theorieën over de functie onderwijs?

Functional theory
 Deze theorie focust zich op welk doel onderwijs dient in de samenleving.
 Onderwijs hangt samen met andere aspecten van de samenleving. Wanneer een van
deze aspecten niet in orde is, is de harmonie in de samenleven aangetast
Durkheim (grondlegger theorie)
 Naast het overgeven van kennis, is het overgeven van normen en waarden en van
discipline ook erg belangrijk.  Leraren spelen een belangrijke rol in de functie van
onderwijs.
 Onderwijs zou onder controle van de staat moeten staan.
 Het curriculum moet naar solidariteit en integratie leiden.
Parsons
 Onderwijs moet kinderen voorbereiden op een rol in de democratische samenleving

, Kritiek: Onderwijs is nooit helemaal neutraal. De moeilijkste posities in de samenleving
moesten vervuld worden door de mensen met het meest talent. Er heerst meritocratie. 
meer geld en tijd in onderwijs betere prestaties.

Conflict/Kritsiche theorie (marxisme  economie en weber  breder dan economische
ongelijkheid)
o Waarom maken sommige studenten het wel en anderen niet?
o Deze theorie focust zich ongerechtigheden in het onderwijs, zoals
leerachterstanden van arme kinderen.
o Minderheid of arme kinderen worden vaker in slechteren studiegroepjes
geplaatst omdat de verwachting van de leraar is beïnvloed.
Reproductie en corresponderende theorie
o Het onderwijssysteem wordt gereguleerd door de staat door diploma’s te
eisen
o Het onderwijs stoomt je klaar voor een positie in jouw maatschappelijke
klasse, zo nemen ongelijkheden dus toe.
o Cultural capital/reproductie: op basis van geslacht, ras en etnicitiet
o Social capital/reproductie: op basis van sociale klassen
 Studenten uit hogere klassen krijgen beter onderwijs
Resistance theory/Weerstand theorie
Volgens deze theorie is onderwijs een reproductie proces, en geen emanciperend proces. Er
ontstaat een weerstand tegen verder leren in de arbeidersklasse, en zo zorgen zij ervoor dat
zij allen niet naar school gaan en niet verder gaan leren om het ‘gat’ tussen hun klasse en de
hogere klassen op te vullen. Dit is een theorie die vanuit het studenten hun oogpunt wordt
omgeschreven.