Volledige Samenvatting Blok 1.4: Persoonlijkheid, Intelligentie en Identiteit

Blok 1.4: Intelligentie, Persoonlijkheid en Identiteit
Erasmus Universiteit
2020-2021




Probleem 1: De mens als speelbal van driften

,Leerdoel 1: Waardoor wordt ons gedrag en onze persoonlijkheid bepaald volgens Freud?

Energiesysteem
Freud zag het brein als een mechanistisch energiesysteem. Freud heeft bepaalde assumpties
over mentale energie:
 Er is een beperkte hoeveelheid mentale energie. Wordt deze energie voor een
bepaald doeleinde opgemaakt, dan is er geen energie meer over voor andere
doeleinde.
 Mentale energie kan via een kanaal van expressie geblokkeerd worden en zal dan
een andere weg kiezen.
 Het brein functioneert om een bepaalde staat van rust te vinden. Het zal er altijd
voor willen zorgen om uit een bepaalde situatie van spanning te komen. (Honger 
Eten)

Topografisch model van het brein
 Bewuste
Gedachten en waarnemingen die nu toegankelijk zijn
 Onderbewuste
Herinneringen en opgeslagen kennis.  Deze kunnen worden opgehaald als we dat
willen.
 Onbewuste
o Niet direct toegang tot, maar bepaald wel ons gedrag.
o Kunnen we niet vrijwillig naar ons bewustzijn halen.
o Instincten en behoeften.
o Deze gedachten zitten in het onbewuste omdat deze angst opwekken.

Structurele model van persoonlijkheid
 Id
o 0 – 18 maanden
o Primitieve deel van ons brein.
o Speelt zich af op het niveau van het onbewuste.
o Id wil spanning wegnemen en houdt hierbij geen rekening met morele
normen en waarden.
o Duistere toegankelijke deel van onze persoonlijkheid.
o Pleasure/Genotsprincipe: Impuls gedreven, id is gericht op plezier en het
vermijden van pijn.
o Primary process thinking: denken zonder logica of realiteit, impulsief denken.
o Wish fulfillment: het kortdurig bevredigen van verlangens door te
dromen/fantaseren over je behoeftes.

 Ego
o 18 maanden – 3 jaar
o Wordt gevormd tijdens de eerste 2 jaar van je leven.
o Zoekt een balans tussen Id en Superego en een balans tussen Eros en
Thanatos.

, o Realiteitsprincipe: Voldoen aan de verlangens van Id maar wel op een gepaste
manier. Er wordt gekeken naar de interne behoeftes (id) en de principes uit
de externe wereld (superego), er wordt een afweging van risico's gemaakt
tussen behoefte en realiteit.
o Heeft geen moreel principe.
o Ego houdt rekening met de kansen en beperkingen in de werkelijkheid en met
de eisen van Superego.
o Secondary process thinking: het ontwikkelen van strategieën om problemen
op te lossen en om tevreden te blijven.
o Reality testing: plannen maken om verlangens te verwezenlijken, maar deze
plannen wel eerst mentaal testen om te kijken of ze daadwerkelijk werken.
o Gratification delay: later een beloning krijgen (marshmallow-experiment)

 Superego
o Vanaf 5 jaar
o Alle niveaus van bewustzijn.
o Morele gevoel, het superego streeft naar het ideaal volgens de normen en
waarden van de samenleving.
o Introjectie: normen en waarden worden vaak overgenomen van de ouders.
o Oordelen op basis van idealen.
o Superego kijkt of de acties die men uitvoert wel kunnen volgens de normen
van de samenleving.
o 2 sub-systemen
 Ego-ideaal: hier streef je naar. Regels voor goed gedrag.
 Het geweten: dit vermijd je. Regels voor afkeurend gedrag.

Volgens Freud worden alle mensen geboren met verschillende seksuele en agressieve
instincten. De normen en waarden van de samenleving moeten ervoor zorgen dat deze
instincten bedwongen worden.

Persoonlijkheid: constante interactie tussen de
drie ego’s.
Gedrag: De constante strijd tussen deze drie
ego’s.

Primary process thinking: vindt plaats in het
onbewuste. Geen scheiding tussen realiteit en
fantasie. Er is geen logica aanwezig. (Experimental
thinking)
Secondary process thinking: vindt plaats in het
bewustzijn. Gebaseerd op logica en de realiteit.
(Rational thinking)



Kritiekpunten op de denkbeelden van Freud
 Weinig empirisch bewijs voor zijn theorie.  Niet falsifieerbaar

,  Uit een aantal onderzoeken is niet duidelijk geworden dat psychoanalyse effectief is.
 Theorie van Freud is gedateerd.  Moet aangepast worden.
 Freuds theorie is alleen getest op zijn cliënten. Dit waren rijke, hoogopgeleide
vrouwen.  Niet representatief.
 Te veel gericht op seks.
 De persoonlijke ontwikkeling zou niet, zoals Freud beweerde, rond de 5 jaar stoppen.
 Het idee dat vrouwen zouden ondergeschikt zijn aan mannen is onjuist.

Leerdoel 2: Wat is een Freudiaanse verspreking?

Freudiaanse verspreking: dit is een verspreking die iemand per ongeluk maakt, maar Freud
dacht dat er weldegelijk een reden voor zo’n verspreking was. Deze reden is terug te vinden
in het onbewuste.
Dit is een onderdeel van psychisch determinisme: fouten die worden bepaalt door het
onbewuste.

Psychoanalyse
Psychoanalyse gaat ervan uit dat mensen psychodynamisch zijn: een persoonlijkheid is een
set van processen die altijd in beweging zijn. Deze processen kunnen elkaar ook
tegenwerken. Hij zegt dus dat informatie niet alleen opgeslagen is, het is ook constant in
beweging en bezig.
Psychoanalyse is een manier van therapie waarbij toegang wordt verkregen tot het
onbewuste. Er zijn verschillende manieren om toegang te krijgen tot het onbewuste
 Hypnose
 Vrije associatie: de cliënt deelt al zijn gedachten zonder hierover na te denken en
zonder zelfcensuur.
 Dromen: dromen bevatten vaak gedachten die in het onbewuste zitten.
Dromen bestaan uit twee verschillende lagen:
o Manifeste droominhoud: de verhaallijn van de droom.
o Latente droominhoud: Wat een droom eigenlijk symboliseert. De onbewuste
gedachten, drives en instincten die zijn verwerkt in de verhaallijn. In dromen
worden eigenlijk alle onbewuste instincten vervuld.
Dromen heeft volgens Freud verschillende redenen:
o Vervulling van wensen en verlangens.
o Zorgt ervoor dat er onbewuste spanning kan worden vrijgelaten omdat er
wordt toegegeven aan verlangens,
 Projective hypethesis: men laat de cliënt een vaag figuur zien en wat de cliënt hierin
zien hangt samen met zijn persoonlijkheid.
o Rorschach test: inktvlekken.
Resistance: energie die is gebruikt om die impuls te onderdrukken worden nu gebruikt om
de psychoanalytische therapie tegen te werken.
Transference: de cliënt reageert op de therapeut alsof deze een belangrijk persoon in zijn of
haar leven is geweest. Dit kan ook problemen in het onbewust zijn van de cliënt weergeven.

Subliminal perceptie: het onbewust waarnemen van iets.
Subliminal psychodynamic activation: er wordt een poging gedaan om onbewuste wensen te
vervullen zonder deze bewust te maken.