Testheorie en testgebruik
Hoofdstuk 2 Definitie, kenmerken en toepassingen van de test
2.1 Wat is een test?
2.1.1 Onderdelen van een test
-testmateriaal: bijv. een testboekje met opgaven, bouwstenen, legpuzzels,
tekenmateriaal, foto’s etc. In een enkel geval bestaat er geen materiaal in strikte
zin, bijv. als de test bestaat uit een vrije discussie.
-testformulieren: hierop worden de antwoorden, reacties en gegevens
verzameld. Bij een observatietest of een projectieve techniek worden de
antwoordformulieren niet door de proefpersoon ingevuld, maar door de
proefleider.
-testhandleiding: er moeten 4 onderwerpen aan bod komen
*een exacte testinstructie: een bespreking van de testprocedure, de condities
voor een goede testsituatie, de woordelijke aanwijzingen en uitleg, de
proefopgaven, de volgorde van de opgaven, alles wat betrekking heeft op de
gang van zaken tijdens het testonderzoek
*de verwerkingsprocedure: de richtlijnen voor de toekenning van numerieke
scores aan de antwoorden of de reacties op de opgave. Hiervoor heb je de sleutel
van de opgaven nodig.
*normtabellen: vrijwel altijd wordt aan de test een numerieke testscore
toegekend. Zo kun je de score vergelijken met normgroepen.
*wetenschappelijke kwaliteiten van de test: gegevens die een indicatie geven
van de betrouwbaarheid van de test, een bespreking van de testbetekenis en de
vraag voor welke voorspellingen de test gebruikt kan worden.
2.1.2 Eerste omschrijving
Doel van een testonderzoek: het doen van een uitspraak die een
voorspelling, classificatie of beschrijving geeft van het onderzochte
individu. Eigenlijk gaat het hierbij altijd om de vergelijking met andere mensen.
Psychologische test: een systematisch onderzoek van gedrag met behulp van
speciaal geselecteerde vragen of opgaven, met de bedoeling inzicht te krijgen in
een psychologisch kenmerk van de onderzochte in vergelijking met anderen.
2.1.3. Kenmerken van een test
Bij de beschikbaarheid van voldoende juiste informatie hoef je niet altijd een
nieuwe test uit te voeren. Indien een psychologische test wel een verbetering of
aanvulling is, dan is het gebruik gerechtvaardigd.
6 kenmerken van een goede test:
1) efficientie: het gaat erom dat je niet afhankelijk bent, dat je moet
wachten tot een situatie zich voordoet waarin je bepaald gedrag wilt
onderzoeken, maar dat je testen gebruikt. (testen zijn speciaal
samengesteld om een schatting te krijgen van het construct dat je wilt
meten. Je bent niet afhankelijk van min of meer toevallig beschikbaar zijn
van gelegenheden waarin dit gedrag dat je wilt onderzoeken zich
voordoet.)
2) standaardisatie : een van de noodzakelijke voorwaarden voor de
vergelijkbaarheid van testprestaties. Wil je vergelijken, dan moeten de
betrokkenen in gelijke omstandigheden de test doen: testmateriaal,
procedure van afneming, instructie etc.
3) Normering: dit is nodig voor een exacte vergelijking. Vooral voor het
vaststellen van kleinere verschillen is een gevoelig instrument nodig die
, niet uitgaat van een grote maatstaf. Het vaststellen van een rangorde is de
eenvoudigste vorm van normering.
Discrete verdeling en normaalverdeling…
Meestal is een norm een noodzakelijke voorwaarde, maar soms kan men
volstaan met een ongenormeerde test:
-in een experimenteel onderzoek waarin de relatie wordt nagegaan tussen
een test en een andere variabele
-in situaties waarin slechts binnen de onderzochte groep beslissingen
moeten worden genomen, waarin een rangorde volstaat.
Bij alle soorten tests zijn normen belangrijk, dus ook bij projectieve technieken en
observatietesten.
4) objectiviteit: de onafhankelijkheid van storende invloeden vanuit de persoon
van de waarnemer, beoordelaar of interpretator. Het resultaat van het onderzoek
is onafhankelijk van de persoon van degene die de gegevens verzamelt of
uitwerkt.
*het moet niet uit maken wie de beoordelaar is
*openheid en reproduceerbaarheid
Je kunt dit meten door interbeoordelaarsbetrouwbaarheid. Bij rangorde:
Spearman’s ro of Kendalls tau. Als het niet gaat om een rangordening, maar om
de mate waarin 2 onafhankelijke beoordelaars tot dezelfde indeling komen:
Cohens kappa.
Cohens kappa: Zie boek berekenen van P0 en Pt.
P0: de kans dat beoordelaar A en B het bij een aselect gekozen kind met elkaar
eens zijn. Dit bereken je door alle keren dat A en B het met elkaar eens zijn op te
tellen en te delen voor het totaal van beoordelingen die zij hebben gemaakt.
Pt: toevalskans (bij onafhankelijk oordelen maar met gebruikmaking van de
persoonlijke frequentieverdelingen)
Kappa = P0- Pt / 1 - Pt
Volledige objectiviteit is een ideaal, die min of meer verwezenlijkt wordt. Bij
observatietests is er vaak een gebrek aan objectiviteit. De interbetrouwbaarheid
is bij projectietests ook bijzonder laag. Toch is het mogelijk om bij zulke tests een
verantwoorde mate van objectiviteit te bereiken: door de oordeelsvorming zo
veel mogelijk te baseren op direct waarneembaar gedrag (alleen de beschrijving),
ipv op verklaring en interpretatie.
Er mogen geen andere ‘ belangen’ van invloed zijn op de testgegevens: niet van
de maatschappij, van een organisatie, van een groep of een persoon (zoals de
onderzoeker).
4) betrouwbaarheid: als je meerdere keren achter elkaar de test doet, moet dat
elke keer dezelfde (rang)scores geven. In de psychologie is het onmogelijk om
twee onafhankelijke metingen te verkrijgen; personen zullen zich herinneren wat
ze hebben geantwoord of ze leren tijdens de testafneming etc.
De reden waarom een hoge betrouwbaarheid vereist is, is dat het niet zou mogen
uitmaken wanneer iemand getest wordt, het moet elke keer hetzelfde resultaat
geven.
5) validiteit: het belangrijkste (samen met de psychologische betekenis).
Validiteit is dat de test het construct meet wat je wilt meten.
Validiteit en de psychologische betekenis van een test zijn het belangrijkste
kenmerk.
Van een goede test is de psychologische betekenis bekend, men weet naar welke
eigenschap van de persoon de test verwijst. Er is geen verschil in mening
mogelijk in de interpretatie en de betekenis van de testprestatie.
2.2. Meten van eigenschappen door middel van tests
2.2.1 Meetniveaus en toegestane operaties
, Meten: getallen worden volgens een consistente procedure aan objecten
toegekend
4 meetniveaus:
1) nominale schaal: getallen dienen alleen om categorieën of objecten te
onderscheiden (bijv. rugnummers van voetballers) etc. Geen rekenkundige
bewerkingen (wel Cohens kappa)
2) Ordinale schaal: rangorde (meer/minder). Geen rekenkundige
bewerkingen
3) Intervalschaal: de verschillende posities zijn niet alleen geordend van
minder naar meer, maar de afstanden tussen de verschillende posities
hebben ook betekenis (bijv. temperatuur in Celsius en Farhrenheit)
Geen absoluut maar een arbitrair nulpunt. De verhoudingen van afstanden
tussen de meetwaarden van vaste paren van objecten blijven constant als
men het nulpunt van de schaal over een afstand a zou verschuiven en de
eenheid met een factor b zouden vermenigvuldigen. Hierbij kan men wel
rekenkundige bewerkingen toepassen: optellen, aftrekken gemiddelde,
variantie en correlatie
Interpretatie: grote en kleine verschillen zijn wel te onderscheiden, maar
niet alle verschillen tussen testscores worden even serieus genomen
4) verhoudingsschaal: (ratio scale) niet alleen eenheden, maar ook een
absoluut nulpunt. Alle rekenkundige bewerkingen zijn toegestaan. Bijv.
lengte, gewicht en volume.
Er zijn maar weinig metingen in de psychologie met een verhoudingsschaal.
Maar vaak is ordinale schaal wel voldoende.
2.2.2. opvattingen over metingen
Vroeger zag men een eigenschap als ‘ lengte’ en de meting van lengte als het
ideaal voor psychologische eigenschappen en hun meting (voordeel: getallen,
additief). Het bleek echter dat lengte geen goed model is voor de meting van de
meeste andere eigenschappen (ook niet voor andere fysische eigenschappen,
denk aan temperatuur). In de psychologie is het gedrag van mensen minder
makkelijk te manipuleren dan in de fysica en theorieën en begrippen zijn bijna
altijd abstracter en diffuser gedefinieerd. Hierdoor vindt men vaak hooguit
zwakke of matige verbanden en zijn ze vaak ook nog gebrekkig repliceerbaar.
Operationalisme: opvatting dat wat de test meet…
2.2.3 De gangbare procedure voor het meten van psychologische eigenschappen
Stappen van een meting:
1) identificatie van de te meten eigenschap:
Er wordt vastgesteld wat de theorie is met betrekking tot de te meten
eigenschap, of men moet een keuze maken tussen rivaliserende theorieën.
Probleem met de keuze van een theorie is dat voor veel psychologische
eigenschappen de theorievorming maar matig is ontwikkeld. (bijv. de termen
creativiteit, leiderschap en sociale intelligentie). Zulke eigenschappen worden
vaak beschreven in algemene en nogal abstracte termen.
2) operationalisering van de eigenschap
Operationalisering: specificatie van de operaties die nodig zijn om een
eigenschap te meten. Psychologische eigenschappen zijn vaak niet direct
waarneembaar in het gedrag, de operaties die nodig zijn om een eigenschap te
meten vallen niet met deze eigenschap samen.
1e stap: een domein van gedragingen wordt gedefinieerd die typisch zijn voor de
bedoelde eigenschap
2e stap: een domein van stimuli bepalen die aan de proefpersonen worden
gepresenteerd om reacties uit te lokken die een indicatie geven van de bedoelde
Hoofdstuk 2 Definitie, kenmerken en toepassingen van de test
2.1 Wat is een test?
2.1.1 Onderdelen van een test
-testmateriaal: bijv. een testboekje met opgaven, bouwstenen, legpuzzels,
tekenmateriaal, foto’s etc. In een enkel geval bestaat er geen materiaal in strikte
zin, bijv. als de test bestaat uit een vrije discussie.
-testformulieren: hierop worden de antwoorden, reacties en gegevens
verzameld. Bij een observatietest of een projectieve techniek worden de
antwoordformulieren niet door de proefpersoon ingevuld, maar door de
proefleider.
-testhandleiding: er moeten 4 onderwerpen aan bod komen
*een exacte testinstructie: een bespreking van de testprocedure, de condities
voor een goede testsituatie, de woordelijke aanwijzingen en uitleg, de
proefopgaven, de volgorde van de opgaven, alles wat betrekking heeft op de
gang van zaken tijdens het testonderzoek
*de verwerkingsprocedure: de richtlijnen voor de toekenning van numerieke
scores aan de antwoorden of de reacties op de opgave. Hiervoor heb je de sleutel
van de opgaven nodig.
*normtabellen: vrijwel altijd wordt aan de test een numerieke testscore
toegekend. Zo kun je de score vergelijken met normgroepen.
*wetenschappelijke kwaliteiten van de test: gegevens die een indicatie geven
van de betrouwbaarheid van de test, een bespreking van de testbetekenis en de
vraag voor welke voorspellingen de test gebruikt kan worden.
2.1.2 Eerste omschrijving
Doel van een testonderzoek: het doen van een uitspraak die een
voorspelling, classificatie of beschrijving geeft van het onderzochte
individu. Eigenlijk gaat het hierbij altijd om de vergelijking met andere mensen.
Psychologische test: een systematisch onderzoek van gedrag met behulp van
speciaal geselecteerde vragen of opgaven, met de bedoeling inzicht te krijgen in
een psychologisch kenmerk van de onderzochte in vergelijking met anderen.
2.1.3. Kenmerken van een test
Bij de beschikbaarheid van voldoende juiste informatie hoef je niet altijd een
nieuwe test uit te voeren. Indien een psychologische test wel een verbetering of
aanvulling is, dan is het gebruik gerechtvaardigd.
6 kenmerken van een goede test:
1) efficientie: het gaat erom dat je niet afhankelijk bent, dat je moet
wachten tot een situatie zich voordoet waarin je bepaald gedrag wilt
onderzoeken, maar dat je testen gebruikt. (testen zijn speciaal
samengesteld om een schatting te krijgen van het construct dat je wilt
meten. Je bent niet afhankelijk van min of meer toevallig beschikbaar zijn
van gelegenheden waarin dit gedrag dat je wilt onderzoeken zich
voordoet.)
2) standaardisatie : een van de noodzakelijke voorwaarden voor de
vergelijkbaarheid van testprestaties. Wil je vergelijken, dan moeten de
betrokkenen in gelijke omstandigheden de test doen: testmateriaal,
procedure van afneming, instructie etc.
3) Normering: dit is nodig voor een exacte vergelijking. Vooral voor het
vaststellen van kleinere verschillen is een gevoelig instrument nodig die
, niet uitgaat van een grote maatstaf. Het vaststellen van een rangorde is de
eenvoudigste vorm van normering.
Discrete verdeling en normaalverdeling…
Meestal is een norm een noodzakelijke voorwaarde, maar soms kan men
volstaan met een ongenormeerde test:
-in een experimenteel onderzoek waarin de relatie wordt nagegaan tussen
een test en een andere variabele
-in situaties waarin slechts binnen de onderzochte groep beslissingen
moeten worden genomen, waarin een rangorde volstaat.
Bij alle soorten tests zijn normen belangrijk, dus ook bij projectieve technieken en
observatietesten.
4) objectiviteit: de onafhankelijkheid van storende invloeden vanuit de persoon
van de waarnemer, beoordelaar of interpretator. Het resultaat van het onderzoek
is onafhankelijk van de persoon van degene die de gegevens verzamelt of
uitwerkt.
*het moet niet uit maken wie de beoordelaar is
*openheid en reproduceerbaarheid
Je kunt dit meten door interbeoordelaarsbetrouwbaarheid. Bij rangorde:
Spearman’s ro of Kendalls tau. Als het niet gaat om een rangordening, maar om
de mate waarin 2 onafhankelijke beoordelaars tot dezelfde indeling komen:
Cohens kappa.
Cohens kappa: Zie boek berekenen van P0 en Pt.
P0: de kans dat beoordelaar A en B het bij een aselect gekozen kind met elkaar
eens zijn. Dit bereken je door alle keren dat A en B het met elkaar eens zijn op te
tellen en te delen voor het totaal van beoordelingen die zij hebben gemaakt.
Pt: toevalskans (bij onafhankelijk oordelen maar met gebruikmaking van de
persoonlijke frequentieverdelingen)
Kappa = P0- Pt / 1 - Pt
Volledige objectiviteit is een ideaal, die min of meer verwezenlijkt wordt. Bij
observatietests is er vaak een gebrek aan objectiviteit. De interbetrouwbaarheid
is bij projectietests ook bijzonder laag. Toch is het mogelijk om bij zulke tests een
verantwoorde mate van objectiviteit te bereiken: door de oordeelsvorming zo
veel mogelijk te baseren op direct waarneembaar gedrag (alleen de beschrijving),
ipv op verklaring en interpretatie.
Er mogen geen andere ‘ belangen’ van invloed zijn op de testgegevens: niet van
de maatschappij, van een organisatie, van een groep of een persoon (zoals de
onderzoeker).
4) betrouwbaarheid: als je meerdere keren achter elkaar de test doet, moet dat
elke keer dezelfde (rang)scores geven. In de psychologie is het onmogelijk om
twee onafhankelijke metingen te verkrijgen; personen zullen zich herinneren wat
ze hebben geantwoord of ze leren tijdens de testafneming etc.
De reden waarom een hoge betrouwbaarheid vereist is, is dat het niet zou mogen
uitmaken wanneer iemand getest wordt, het moet elke keer hetzelfde resultaat
geven.
5) validiteit: het belangrijkste (samen met de psychologische betekenis).
Validiteit is dat de test het construct meet wat je wilt meten.
Validiteit en de psychologische betekenis van een test zijn het belangrijkste
kenmerk.
Van een goede test is de psychologische betekenis bekend, men weet naar welke
eigenschap van de persoon de test verwijst. Er is geen verschil in mening
mogelijk in de interpretatie en de betekenis van de testprestatie.
2.2. Meten van eigenschappen door middel van tests
2.2.1 Meetniveaus en toegestane operaties
, Meten: getallen worden volgens een consistente procedure aan objecten
toegekend
4 meetniveaus:
1) nominale schaal: getallen dienen alleen om categorieën of objecten te
onderscheiden (bijv. rugnummers van voetballers) etc. Geen rekenkundige
bewerkingen (wel Cohens kappa)
2) Ordinale schaal: rangorde (meer/minder). Geen rekenkundige
bewerkingen
3) Intervalschaal: de verschillende posities zijn niet alleen geordend van
minder naar meer, maar de afstanden tussen de verschillende posities
hebben ook betekenis (bijv. temperatuur in Celsius en Farhrenheit)
Geen absoluut maar een arbitrair nulpunt. De verhoudingen van afstanden
tussen de meetwaarden van vaste paren van objecten blijven constant als
men het nulpunt van de schaal over een afstand a zou verschuiven en de
eenheid met een factor b zouden vermenigvuldigen. Hierbij kan men wel
rekenkundige bewerkingen toepassen: optellen, aftrekken gemiddelde,
variantie en correlatie
Interpretatie: grote en kleine verschillen zijn wel te onderscheiden, maar
niet alle verschillen tussen testscores worden even serieus genomen
4) verhoudingsschaal: (ratio scale) niet alleen eenheden, maar ook een
absoluut nulpunt. Alle rekenkundige bewerkingen zijn toegestaan. Bijv.
lengte, gewicht en volume.
Er zijn maar weinig metingen in de psychologie met een verhoudingsschaal.
Maar vaak is ordinale schaal wel voldoende.
2.2.2. opvattingen over metingen
Vroeger zag men een eigenschap als ‘ lengte’ en de meting van lengte als het
ideaal voor psychologische eigenschappen en hun meting (voordeel: getallen,
additief). Het bleek echter dat lengte geen goed model is voor de meting van de
meeste andere eigenschappen (ook niet voor andere fysische eigenschappen,
denk aan temperatuur). In de psychologie is het gedrag van mensen minder
makkelijk te manipuleren dan in de fysica en theorieën en begrippen zijn bijna
altijd abstracter en diffuser gedefinieerd. Hierdoor vindt men vaak hooguit
zwakke of matige verbanden en zijn ze vaak ook nog gebrekkig repliceerbaar.
Operationalisme: opvatting dat wat de test meet…
2.2.3 De gangbare procedure voor het meten van psychologische eigenschappen
Stappen van een meting:
1) identificatie van de te meten eigenschap:
Er wordt vastgesteld wat de theorie is met betrekking tot de te meten
eigenschap, of men moet een keuze maken tussen rivaliserende theorieën.
Probleem met de keuze van een theorie is dat voor veel psychologische
eigenschappen de theorievorming maar matig is ontwikkeld. (bijv. de termen
creativiteit, leiderschap en sociale intelligentie). Zulke eigenschappen worden
vaak beschreven in algemene en nogal abstracte termen.
2) operationalisering van de eigenschap
Operationalisering: specificatie van de operaties die nodig zijn om een
eigenschap te meten. Psychologische eigenschappen zijn vaak niet direct
waarneembaar in het gedrag, de operaties die nodig zijn om een eigenschap te
meten vallen niet met deze eigenschap samen.
1e stap: een domein van gedragingen wordt gedefinieerd die typisch zijn voor de
bedoelde eigenschap
2e stap: een domein van stimuli bepalen die aan de proefpersonen worden
gepresenteerd om reacties uit te lokken die een indicatie geven van de bedoelde
