JURISDPRUDENTIE
BESTUURSRECHT
WEEK 1: Inleiding & legaliteit
METHADONBRIEF
Onderwerp: wettelijke grondslag bindende voorschriften
Casus: Methadonbrief is een brief aan alle artsen over ambulante behandeling van
verslaafden. Huisartsen zouden geen methadon moeten verstrekken indien een
gespecialiseerde instelling kan behandelen. Dr. Rauwerda houdt zich daar niet aan. Na een
waarschuwing, waar Rauwerda zich niets van aantrok, schreef inspecteur Kaufmann een
brief: alle apothekers in de wijde omgeving zouden recepten van Rauwerda moeten
weigeren. Mr. Rauwerda gaat hiertegen procederen
Uitspraak: er is geen wettelijke grondslag om artsen bindende voorschriften te geven.
Methadonbrief is dus een – gezaghebbend – advies. Artsen zijn alleen gebonden aan
medisch tuchtrecht en strafrecht. De brief aan de apothekers is effectieve boycot zonder
wettelijke grondslag= onrechtmatige daad.
Rechtsregel: ingevolge het Methadonbrief-arrest moeten ‘bindende voorschriften’ van een
wettelijke grondslag zijn voorzien.
FLUORIDERING
Onderwerp: legaliteit, artikel 4 lid 1 Waterleidingwet.
Casus: Gemeente Amsterdam wil het drinkwater in Amsterdam fluorideren ten behoeve van
de Volksgezondheid (tegengaan tandbederf). De gemeente biedt op slechts 5 plekken
‘gewoon’ drinkwater aan. Burgers waren bang voor de gevolgen van inname gefluorideerd
drinkwater en gingen procederen.
De waterleidingwet is een wet in formele zin waarin staat dat de eigenaar van een
waterleidingbedrijf deugdelijk drinkwater moet bezorgen.
Het waterleidingsbesluit (AMvB) zegt dat de eigenaar aan water stoffen mag toevoegen, als
dat is goedgekeurd door de Minister.
Rechtsvraag: heeft een waterleidingbedrijf bij het vervullen van de hem in art.4 lid 1
Waterleidingwet opgedragen taak de vrijheid om fluoridering toe te passen?
Uitspraak: voor zo’n ingrijpend overheidsoptreden is een wettelijke grondslag vereist.
WEEK 2: Bestuursorgaan
STICHTING BEVORDERING KWALITEIT LEEFOMGEVING SCHIPHOL
Onderwerp: B-bestuursorgaan, vaststelling (art.1:1 lid 1 Awb).
Casus: iemand heeft een uitkering aangevraagd aan Stichting Bevordering Leefomgeving
Schiphol, omdat hij veel hinder ondervindt van het vliegverkeer rond Schiphol. Dit werd
geweigerd, omdat zijn situatie niet als schrijnend werd beoordeeld. Nu is de vraag of het
bestuur van de stichting als bestuursorgaan in de zin van art.1:1 Awb te zien is. Als dit
namelijk niet zo is, is het een civiele zaak en is de bestuursrechter onbevoegd.
, Uitspraak: de afdeling stelt dat een orgaan van privaatrechtelijke rechtspersoon te zien is als
b-bestuursorgaan als deze met openbaar gezag is bekleed. Voor het vaststellen van
openbaar gezag is van belang of het orgaan publiekrechtelijke bevoegdheden, om de
rechtspositie van de rechtssubjecten eenzijdig te bepalen, heeft gekregen. Als dit openbare
gezag niet bij wettelijk voorschrift wordt toegekend, is het orgaan in principe geen
bestuursorgaan. Een uitzondering hierop kan zijn een privaatrechtelijk orgaan dat geldelijke
uitkeringen of op geld waardeerbare voorzieningen aan derden verstrekt. Voor die
uitzondering moet aan twee eisen worden voldaan:
1. De criteria waarop de uitkeringen worden gegeven moeten in beslissende mate
worden vastgesteld door een a-bestuursorgaan in de zin van art.1:1 lid 1 sub a Awb
(inhoudelijke vereiste).
2. De verstrekking van deze uitkeringen wordt voor tweederde of meer gefinancierd
door een a-bestuursorgaan (het financiële vereiste).
Conclusie: uit de inhoudelijke band tussen de overheid en een privaatrechtelijk orgaan kan
opgemaakt worden of dit privaatrechtelijke orgaan ook een b-bestuursorgaan is. Bij de
inhoudelijke band wordt gelet op de mate waarin een a-orgaan bepalend is voor de
werkzaamheden van het privaatrechtelijke orgaan, en de mate van financiering van deze
werkzaamheden door een a-orgaan.
WEEK 3: Belanghebbende
MESTBASSIN MECHELEN
Onderwerp: belanghebbende, persoonlijk belang.
Casus: omwonenden ondervinden geuroverlast door het mestbassin. De geurhinder was er
voor de woningen op meer dan 250 meter als de bassin gevuld was en de windrichting
richting de woningen staat. Dit was regelmatig het geval en de geur werd doorgaans als
penetrant ervaren.
Rechtsvraag: kunnen de bezwaarmakers op 250 meter ook belanghebbende zijn?
Uitspraak: degene die feitelijke gevolgen ondervindt van een besluit, is belanghebbende.
Correctie: Dit is niet zo als de gevolgen van enige betekenis ontbreken als de gevolgen van
de activiteit voor de woon-, leef- of bedrijfssituatie van betrokkene zo gering zijn dat
persoonlijk belang bij besluit ontbreekt.
- Factoren afstand tot, zicht op, planologische uitstraling van milieugevolgen
Ook aard, intensiteit, frequentie van de feitelijke gevolgen kunnen van belang zijn
GESLOTENVERKLARING BOXTEL
Onderwerp: belanghebbende bij een verkeersbesluit als eigenaar van een pand,
commerciële belangen, art.1:2 lid 1 jo. 8:1 Awb.
Casus: bij verkeersbesluit heeft college van B en W van Boxtel eerst besloten tot
geslotenverklaring voor vrachtsauto’s van de Brugakker in Boxtel en daarbij een laad- en
losregeling ingesteld voor vrachtauto’s ter hoogte van het pand Burgakker 12. Later heeft
het college een besluit genomen tot wijziging van deze laad- en losregeling. Appellant gaat
hiertegen in beroep als eigenaar en verhuurder van het pand.
Uitspraak: de eigenaar van een pand is ook belanghebbende bij een verkeersbesluit indien
de daarin vervatte maatregelen zijn eigendomsbelangen raken. De rechtbank heeft daarom
goed overwogen dat appellant belanghebbende is bij het besluit, nu aannemlijk is dat een
BESTUURSRECHT
WEEK 1: Inleiding & legaliteit
METHADONBRIEF
Onderwerp: wettelijke grondslag bindende voorschriften
Casus: Methadonbrief is een brief aan alle artsen over ambulante behandeling van
verslaafden. Huisartsen zouden geen methadon moeten verstrekken indien een
gespecialiseerde instelling kan behandelen. Dr. Rauwerda houdt zich daar niet aan. Na een
waarschuwing, waar Rauwerda zich niets van aantrok, schreef inspecteur Kaufmann een
brief: alle apothekers in de wijde omgeving zouden recepten van Rauwerda moeten
weigeren. Mr. Rauwerda gaat hiertegen procederen
Uitspraak: er is geen wettelijke grondslag om artsen bindende voorschriften te geven.
Methadonbrief is dus een – gezaghebbend – advies. Artsen zijn alleen gebonden aan
medisch tuchtrecht en strafrecht. De brief aan de apothekers is effectieve boycot zonder
wettelijke grondslag= onrechtmatige daad.
Rechtsregel: ingevolge het Methadonbrief-arrest moeten ‘bindende voorschriften’ van een
wettelijke grondslag zijn voorzien.
FLUORIDERING
Onderwerp: legaliteit, artikel 4 lid 1 Waterleidingwet.
Casus: Gemeente Amsterdam wil het drinkwater in Amsterdam fluorideren ten behoeve van
de Volksgezondheid (tegengaan tandbederf). De gemeente biedt op slechts 5 plekken
‘gewoon’ drinkwater aan. Burgers waren bang voor de gevolgen van inname gefluorideerd
drinkwater en gingen procederen.
De waterleidingwet is een wet in formele zin waarin staat dat de eigenaar van een
waterleidingbedrijf deugdelijk drinkwater moet bezorgen.
Het waterleidingsbesluit (AMvB) zegt dat de eigenaar aan water stoffen mag toevoegen, als
dat is goedgekeurd door de Minister.
Rechtsvraag: heeft een waterleidingbedrijf bij het vervullen van de hem in art.4 lid 1
Waterleidingwet opgedragen taak de vrijheid om fluoridering toe te passen?
Uitspraak: voor zo’n ingrijpend overheidsoptreden is een wettelijke grondslag vereist.
WEEK 2: Bestuursorgaan
STICHTING BEVORDERING KWALITEIT LEEFOMGEVING SCHIPHOL
Onderwerp: B-bestuursorgaan, vaststelling (art.1:1 lid 1 Awb).
Casus: iemand heeft een uitkering aangevraagd aan Stichting Bevordering Leefomgeving
Schiphol, omdat hij veel hinder ondervindt van het vliegverkeer rond Schiphol. Dit werd
geweigerd, omdat zijn situatie niet als schrijnend werd beoordeeld. Nu is de vraag of het
bestuur van de stichting als bestuursorgaan in de zin van art.1:1 Awb te zien is. Als dit
namelijk niet zo is, is het een civiele zaak en is de bestuursrechter onbevoegd.
, Uitspraak: de afdeling stelt dat een orgaan van privaatrechtelijke rechtspersoon te zien is als
b-bestuursorgaan als deze met openbaar gezag is bekleed. Voor het vaststellen van
openbaar gezag is van belang of het orgaan publiekrechtelijke bevoegdheden, om de
rechtspositie van de rechtssubjecten eenzijdig te bepalen, heeft gekregen. Als dit openbare
gezag niet bij wettelijk voorschrift wordt toegekend, is het orgaan in principe geen
bestuursorgaan. Een uitzondering hierop kan zijn een privaatrechtelijk orgaan dat geldelijke
uitkeringen of op geld waardeerbare voorzieningen aan derden verstrekt. Voor die
uitzondering moet aan twee eisen worden voldaan:
1. De criteria waarop de uitkeringen worden gegeven moeten in beslissende mate
worden vastgesteld door een a-bestuursorgaan in de zin van art.1:1 lid 1 sub a Awb
(inhoudelijke vereiste).
2. De verstrekking van deze uitkeringen wordt voor tweederde of meer gefinancierd
door een a-bestuursorgaan (het financiële vereiste).
Conclusie: uit de inhoudelijke band tussen de overheid en een privaatrechtelijk orgaan kan
opgemaakt worden of dit privaatrechtelijke orgaan ook een b-bestuursorgaan is. Bij de
inhoudelijke band wordt gelet op de mate waarin een a-orgaan bepalend is voor de
werkzaamheden van het privaatrechtelijke orgaan, en de mate van financiering van deze
werkzaamheden door een a-orgaan.
WEEK 3: Belanghebbende
MESTBASSIN MECHELEN
Onderwerp: belanghebbende, persoonlijk belang.
Casus: omwonenden ondervinden geuroverlast door het mestbassin. De geurhinder was er
voor de woningen op meer dan 250 meter als de bassin gevuld was en de windrichting
richting de woningen staat. Dit was regelmatig het geval en de geur werd doorgaans als
penetrant ervaren.
Rechtsvraag: kunnen de bezwaarmakers op 250 meter ook belanghebbende zijn?
Uitspraak: degene die feitelijke gevolgen ondervindt van een besluit, is belanghebbende.
Correctie: Dit is niet zo als de gevolgen van enige betekenis ontbreken als de gevolgen van
de activiteit voor de woon-, leef- of bedrijfssituatie van betrokkene zo gering zijn dat
persoonlijk belang bij besluit ontbreekt.
- Factoren afstand tot, zicht op, planologische uitstraling van milieugevolgen
Ook aard, intensiteit, frequentie van de feitelijke gevolgen kunnen van belang zijn
GESLOTENVERKLARING BOXTEL
Onderwerp: belanghebbende bij een verkeersbesluit als eigenaar van een pand,
commerciële belangen, art.1:2 lid 1 jo. 8:1 Awb.
Casus: bij verkeersbesluit heeft college van B en W van Boxtel eerst besloten tot
geslotenverklaring voor vrachtsauto’s van de Brugakker in Boxtel en daarbij een laad- en
losregeling ingesteld voor vrachtauto’s ter hoogte van het pand Burgakker 12. Later heeft
het college een besluit genomen tot wijziging van deze laad- en losregeling. Appellant gaat
hiertegen in beroep als eigenaar en verhuurder van het pand.
Uitspraak: de eigenaar van een pand is ook belanghebbende bij een verkeersbesluit indien
de daarin vervatte maatregelen zijn eigendomsbelangen raken. De rechtbank heeft daarom
goed overwogen dat appellant belanghebbende is bij het besluit, nu aannemlijk is dat een
