Colleges Faillissementsrecht
College 1:
Pre-pack (flitsfaillissement):
Een pre-pack vergroot de kans op een doorstart na een faillissement. Een
ondernemer die inziet dat een faillissement onafwendbaar is, kan de rechtbank in
wiens arrondissement de onderneming zich bevindt al voor de faillietverklaring
vragen om een pre-pack. Besluit de rechtbank om de pre-pack toe te passen, dan
benoemt zij een deskundige. De deskundige wordt in Nederland ook wel de stille
bewindvoerder of de beoogde curator genoemd. Deze persoon krijgt de
gelegenheid om nog voor het faillissement het bedrijf beter te leren kennen en zo
inzicht te krijgen in de onderdelen van het bedrijf waarmee mogelijk in de
toekomst een geslaagde doorstart kan worden gemaakt. Verder kan de stille
bewindvoerder zich oriënteren op mogelijke kopers. De stille bewindvoerder
bereidt een activatransactie voor die na het uitspreken van het faillissement
direct wordt uitgevoerd.
De pre-pack gaat wettelijk geregeld worden in de Wet Continuïteit
Ondernemingen I.
Faillissementswet:
Faillissement
Surseance van betaling
Schuldsaneringsregeling natuurlijke personen (behandelen we bijna niet).
Tijdens een faillissement geldt er bijna geen arbeidsrechtelijke bescherming.
Tijdens surseance van betaling geldt er wel arbeidsrechtelijke bescherming.
Wetgeving:
- Fw
- BW
- ReCoFa (richtlijnen voor R-C’s in faillissementen)
- Insolad Praktijkregels voor curatoren
- Europese Insolventieverordening
- Jurisprudentie.
Art. 3:276 BW:
Een schuldeiser kan zijn vordering op alle goederen van zijn schuldenaar
verhalen.
Faillissement:
Er komt beslag te liggen op het gehele vermogen van de schuldenaar ten
behoeve van zijn gezamenlijke schuldeisers.
Zie 20-22, 33 en 57 Fw.
Fixatiebeginsel Dit is door de HR omschreven als het beginsel dat door het
intreden van het
,faillissement de rechtspositie van alle bij de boedel betrokkenen onveranderlijk
wordt. Het fixatiebeginsel komt tot uitdrukking in diverse bepalingen van de Fw,
zie art. 20, 23, 24, 35 en 52 Fw.
De schuldenaar, die in de toestand verkeert dat hij heeft opgehouden te betalen,
wordt, hetzij op eigen aangifte, hetzij op verzoek van een of meer zijner
schuldeisers, bij rechterlijk vonnis in staat van faillissement verklaard (art. 1 lid 1
Fw).
Wie kan failliet verklaard worden (wie is dus de schuldenaar?):
Natuurlijk persoon
Personenvennootschap
Rechtspersoon
Kredietinstellingen en verzekeraars.
Er moet sprake zijn van pluraliteit van schuldeisers HR Berzona.
Een schuldeiser kan de aanvraag gebruiken als een incassomiddel.
Bij misbruik van bevoegdheid omtrent de aanvraag, zie HR MTW/FNV.
De faillietverklaring wordt uitgesproken bij een rechterlijk vonnis. Tevens wordt
deze gepubliceerd:
- Staatscourant (art. 14 lid 3)
- Faillissementsregister bij rechtbank (art. 19)
- Centraal Insolventieregister (art. 19a) www.rechtspraak.nl
Na de faillietverklaring heeft de schuldenaar nog mogelijkheden:
- Verzet
- Hoger beroep
- Cassatie.
Zie 8-13a Fw.
De kern van het faillissement vindt men in 23, 24 en 35 Fw.
Gevolgen faillietverklaring:
Onbevoegdheid schuldenaar:
Schuldenaar verliest door de faillietverklaring de beschikking en het
beheer over zijn tot het faillissement behorend vermogen (art. 23 Fw)
0.00 uur regel (de faillietverklaring werkt terug tot het begin van de
dag)
Voor verbintenissen van de schuldenaar, na de faillietverklaring ontstaan,
is de boedel niet aansprakelijk (art. 24 Fw)
dan voor zover gebaat (art. 24 Fw)
Levering kan niet geldig meer geschieden (art. 35 lid 1 Fw).
Positie derden:
Het faillissement werkt tegenover derden met ingang van de dag waarop het
werd uitgesproken. Er is geen algemeen beginsel van bescherming van derden te
goeder trouw die met de gefailleerde hebben gecontracteerd vóór publicatie ex
artikel 14 lid 3 Fw.
, Bescherming derde in specifieke gevallen:
- artikel 24 Fw
- artikel 35 lid 3 Fw
- artikel 52 Fw.
Curator:
Aangesteld bij vonnis (art. 14 F)
Onder toezicht van R-C (art. 64 Fw)
Salaris wordt vastgesteld door rechtbank wordt betaald uit de boedel (art.
71 lid 1 jo. 65 Fw)
Is belast met beheer en vereffening boedel (art. 68 Fw)
Invloed schuldeisers (art. 69 Fw; HR Jomed I/II)
Maakt faillissementsverslagen (art. 73a Fw).
Beheer, o.a:
1. boedel bewaren (art. 92, 93)
2. boedelbeschrijving opmaken (art. 94)
3. staat van baten en schulden opmaken (art. 96)
4. onderneming tijdelijk voortzetten? (art. 98)
Verificatie en vereffening.
R-C:
Wordt benoemd in het vonnis van faillietverklaring (art. 14)
Houdt toezicht op het beheer en de vereffening van de failliete boedel (art.
64)
De toestemming van de R-C is nodig voor bepaalde handelingen van de
curator, zie bv. art. 68 lid 2 F en art. 176 lid 1 F (en 101 lid 2 F).
Door de faillietverklaring wordt de boedel gefixeerd ten behoeve van de
schuldeisers met een vordering die is ontstaan voor faillietverklaring. Het
uitgangspunt is dat deze schuldeisers onderling een gelijk recht hebben om naar
evenredigheid te worden voldaan (paritas creditorum, art. 3:277 lid 1 BW ), maar:
sommige schuldeisers kunnen zich op een recht van voorrang beroepen).
De rangorde van de schuldeisers vind je in BW 3:
- Pand- en hypotheekhouders (bevoorrecht + separatisten) (art. 3:278 lid 1
en 3:279)
- Algemene en bijzondere voorrechten (art. 3:278 lid 2 en 3:280-3:289)
- Feitelijke voorrang (verrekening + retentierecht) (art. 53-54 Fw)
- Concurrente crediteuren (art. 60 F jo. 3:290 BW).
Let op de bijzondere positie van de fiscus:
- Algemeen voorrecht (21 lid 1 Inv. 1990)
- Bodemvoorrecht (21 lid 2 Inv. 1990)
- Bodemrecht (22 Inv. 1990)
Hoofdlijn rangorde:
College 1:
Pre-pack (flitsfaillissement):
Een pre-pack vergroot de kans op een doorstart na een faillissement. Een
ondernemer die inziet dat een faillissement onafwendbaar is, kan de rechtbank in
wiens arrondissement de onderneming zich bevindt al voor de faillietverklaring
vragen om een pre-pack. Besluit de rechtbank om de pre-pack toe te passen, dan
benoemt zij een deskundige. De deskundige wordt in Nederland ook wel de stille
bewindvoerder of de beoogde curator genoemd. Deze persoon krijgt de
gelegenheid om nog voor het faillissement het bedrijf beter te leren kennen en zo
inzicht te krijgen in de onderdelen van het bedrijf waarmee mogelijk in de
toekomst een geslaagde doorstart kan worden gemaakt. Verder kan de stille
bewindvoerder zich oriënteren op mogelijke kopers. De stille bewindvoerder
bereidt een activatransactie voor die na het uitspreken van het faillissement
direct wordt uitgevoerd.
De pre-pack gaat wettelijk geregeld worden in de Wet Continuïteit
Ondernemingen I.
Faillissementswet:
Faillissement
Surseance van betaling
Schuldsaneringsregeling natuurlijke personen (behandelen we bijna niet).
Tijdens een faillissement geldt er bijna geen arbeidsrechtelijke bescherming.
Tijdens surseance van betaling geldt er wel arbeidsrechtelijke bescherming.
Wetgeving:
- Fw
- BW
- ReCoFa (richtlijnen voor R-C’s in faillissementen)
- Insolad Praktijkregels voor curatoren
- Europese Insolventieverordening
- Jurisprudentie.
Art. 3:276 BW:
Een schuldeiser kan zijn vordering op alle goederen van zijn schuldenaar
verhalen.
Faillissement:
Er komt beslag te liggen op het gehele vermogen van de schuldenaar ten
behoeve van zijn gezamenlijke schuldeisers.
Zie 20-22, 33 en 57 Fw.
Fixatiebeginsel Dit is door de HR omschreven als het beginsel dat door het
intreden van het
,faillissement de rechtspositie van alle bij de boedel betrokkenen onveranderlijk
wordt. Het fixatiebeginsel komt tot uitdrukking in diverse bepalingen van de Fw,
zie art. 20, 23, 24, 35 en 52 Fw.
De schuldenaar, die in de toestand verkeert dat hij heeft opgehouden te betalen,
wordt, hetzij op eigen aangifte, hetzij op verzoek van een of meer zijner
schuldeisers, bij rechterlijk vonnis in staat van faillissement verklaard (art. 1 lid 1
Fw).
Wie kan failliet verklaard worden (wie is dus de schuldenaar?):
Natuurlijk persoon
Personenvennootschap
Rechtspersoon
Kredietinstellingen en verzekeraars.
Er moet sprake zijn van pluraliteit van schuldeisers HR Berzona.
Een schuldeiser kan de aanvraag gebruiken als een incassomiddel.
Bij misbruik van bevoegdheid omtrent de aanvraag, zie HR MTW/FNV.
De faillietverklaring wordt uitgesproken bij een rechterlijk vonnis. Tevens wordt
deze gepubliceerd:
- Staatscourant (art. 14 lid 3)
- Faillissementsregister bij rechtbank (art. 19)
- Centraal Insolventieregister (art. 19a) www.rechtspraak.nl
Na de faillietverklaring heeft de schuldenaar nog mogelijkheden:
- Verzet
- Hoger beroep
- Cassatie.
Zie 8-13a Fw.
De kern van het faillissement vindt men in 23, 24 en 35 Fw.
Gevolgen faillietverklaring:
Onbevoegdheid schuldenaar:
Schuldenaar verliest door de faillietverklaring de beschikking en het
beheer over zijn tot het faillissement behorend vermogen (art. 23 Fw)
0.00 uur regel (de faillietverklaring werkt terug tot het begin van de
dag)
Voor verbintenissen van de schuldenaar, na de faillietverklaring ontstaan,
is de boedel niet aansprakelijk (art. 24 Fw)
dan voor zover gebaat (art. 24 Fw)
Levering kan niet geldig meer geschieden (art. 35 lid 1 Fw).
Positie derden:
Het faillissement werkt tegenover derden met ingang van de dag waarop het
werd uitgesproken. Er is geen algemeen beginsel van bescherming van derden te
goeder trouw die met de gefailleerde hebben gecontracteerd vóór publicatie ex
artikel 14 lid 3 Fw.
, Bescherming derde in specifieke gevallen:
- artikel 24 Fw
- artikel 35 lid 3 Fw
- artikel 52 Fw.
Curator:
Aangesteld bij vonnis (art. 14 F)
Onder toezicht van R-C (art. 64 Fw)
Salaris wordt vastgesteld door rechtbank wordt betaald uit de boedel (art.
71 lid 1 jo. 65 Fw)
Is belast met beheer en vereffening boedel (art. 68 Fw)
Invloed schuldeisers (art. 69 Fw; HR Jomed I/II)
Maakt faillissementsverslagen (art. 73a Fw).
Beheer, o.a:
1. boedel bewaren (art. 92, 93)
2. boedelbeschrijving opmaken (art. 94)
3. staat van baten en schulden opmaken (art. 96)
4. onderneming tijdelijk voortzetten? (art. 98)
Verificatie en vereffening.
R-C:
Wordt benoemd in het vonnis van faillietverklaring (art. 14)
Houdt toezicht op het beheer en de vereffening van de failliete boedel (art.
64)
De toestemming van de R-C is nodig voor bepaalde handelingen van de
curator, zie bv. art. 68 lid 2 F en art. 176 lid 1 F (en 101 lid 2 F).
Door de faillietverklaring wordt de boedel gefixeerd ten behoeve van de
schuldeisers met een vordering die is ontstaan voor faillietverklaring. Het
uitgangspunt is dat deze schuldeisers onderling een gelijk recht hebben om naar
evenredigheid te worden voldaan (paritas creditorum, art. 3:277 lid 1 BW ), maar:
sommige schuldeisers kunnen zich op een recht van voorrang beroepen).
De rangorde van de schuldeisers vind je in BW 3:
- Pand- en hypotheekhouders (bevoorrecht + separatisten) (art. 3:278 lid 1
en 3:279)
- Algemene en bijzondere voorrechten (art. 3:278 lid 2 en 3:280-3:289)
- Feitelijke voorrang (verrekening + retentierecht) (art. 53-54 Fw)
- Concurrente crediteuren (art. 60 F jo. 3:290 BW).
Let op de bijzondere positie van de fiscus:
- Algemeen voorrecht (21 lid 1 Inv. 1990)
- Bodemvoorrecht (21 lid 2 Inv. 1990)
- Bodemrecht (22 Inv. 1990)
Hoofdlijn rangorde:
