AF HS 9 zenuwstelsel
Zenuwweefsel
Treffen we aan in de hersenen en het ruggenmerg, met vele uitlopers
door het gehele lichaam. Bestaat uit 2 soorten cellen:
Zenuwcellen (neuronen): cellichaam met sterk vertakte uitlopers,
hierdoor instaat om impulsen over bepaalde afstanden in het lichaam
voort te geleiden. Bestaat uit:
- Cellichaam met kern
- Een of meer korte uitlopers (dendriet)
- Een zeer lange uitloper (neuriet/axon): kan doormiddel van een
schakelplaats (=synaps) een verbinding vormen met een andere zenuwcel. Ze zijn omgeven
door schede van Schwann (=voeding zenuwcel) en mergschede (=myelineschede)
3 soorten zenuwcellen:
- Sensorische neuronen = gevoel zenuwcellen
Voeren impulsen vanuit de zintuigen: huid en slijmvliezen naar de hersenen.
- Motorische neuronen = bewegingszenuwcellen
Vanuit de hersenen naar de spieren en klieren.
- Schakelneuronen = schakelzenuwcellen
Binnen de hersenen en ruggenmerg impulsen overbrengen van de ene neuron op de andere.
Steuncellen = neurogliacellen: bevinden zich tussen de zenuwcellen, zijn voor steun, voeding en
bescherming.
Centraal zenuwstelsel
Bestaat uit: de hersenen (grote hersenen, tussenhersenen, hersenstam en kleine hersenen) en het
ruggenmerg.
Grote hersenen (cerebrum)
Bestaat uit 2 helften (hemisferen), door de hersenbalk staan ze in
verbinding met elkaar.
Elk helft bestaat uit: voorhoofdskwab, wandbeenkwab, slaapkwab
en achterhoofdskwab.
Elke helft bevat 2 groeven:
- Centrale groeve: vormt de scheiding tussen de
voorhoofdskwab en de wandbeenkwab.
- Laterale groeve: tussen de voorhoofdskwab en de
slaapkwab.
Rondom de groeven zijn schorsvelden die prikkels ontvangen en prikkels uitzenden:
- Sensorische schors: hier komen de prikkels binnen; aanvoerend.
- Motorische schors: hier worden prikkels afgevoerd naar spieren en klieren.
Denkvermogen, bewustzijn, creativiteit, geheugen, intelligentie en persoonlijkheid.
Tussenhersenen
Ligt in het midden aan de onderkant van de grote hersenen. Het vormt een schakelstation voor
impulsen die naar de hersenschors gaan. Werkt als een zeef: lastige prikkels tegenhouden; mensen
die naast een drukke weg wonen hebben hier na lange tijd minder last van.
Hersenstam
Vormt een verbinding tussen de grote hersenen, de kleine hersenen en het ruggenmerg. Er
ontspringen 12 paar hersenzenuwen. Ook regelt de hersenstam het bewustzijnsniveau. In het
onderste deel; verlengde merg, ligt het centra voor de regeling van de ademhaling en bloeddruk.
, Kleine hersenen (cerebellum)
Is door middel van de hersenstam verbonden met de grote hersenen en het ruggenmerg en ligt
onder het achterste deel van de grote hersenen.
Zorgen voor de coördinatie van de lichaamshouding en de beweging. Daardoor worden alle
willekeurige lichaamsbewegingen op elkaar afgestemd.
Ruggenmerg
Is een dikke kabel vanaf het achterhoofdsgat tot de tweede lende wervel. Het geeft een verbinding
tussen de hersenen en de rest van het lichaam.
- Sensorische prikkels; worden aangevoerd via de achterhoorn.
- Motorische prikkels; worden afgevoerd via de voorhoorn.
Het omzetten van sensorische prikkels in motorische prikkels gebeurt in de hersenen (behalve bij een
reflex); sensorische prikkels worden via het ruggenmerg naar boven gestuurd naar de hersenschors,
waar wij ons bewust worden van de prikkel. Dan volgt in de hersenen een overschakeling en wordt
de motorische prikkel teruggestuurd naar de voorhoorns van het ruggenmerg.
In totaal 31 paar ruggenmergzenuwen.
Bescherming CZS
Schedel: beschermt de hersenen en de wervels: beschermt het ruggenmerg.
De hersenen en het ruggenmerg zijn bekleed met 3 beschermende vliezen; hersenvliezen en
ruggenmergvliezen die zijn omgeven door hersenvocht (=liquor)
Liquor; wordt geproduceerd in vier hersenkamers (hersenventrikels)
- Werkt als schokbreker en zorgt voor goede warmte-isolatie.
- De aanmaak en afvoer zijn met elkaar in evenwicht.
Doormiddel van lumbaalpunctie kan het hersenvocht worden onderzocht.
Perifeer zenuwstelsel
- 12 paar hersenzenuwen
- 31 paar ruggenmergzenuwen
- Sympatische grensstreng
Hersenzenuwen
Ontspringen uit de hersenstam en staan voornamelijk in verbinding met de hals en het hoofd.
- Sensorisch: reuk, gehoor en oog
- Motorisch: oogbeweging en tong
Ruggenmergzenuwen
Ontspringen uit het ruggenmerg en verlaten links en recht het ruggenmerg door openingen tussen de
wervels. Het zijn gemengde zenuwen die tot in de kleinste uiteinden van ons lichaam vertakken.
Sympatische grensstreng
Uit de voorhoorns van het ruggenmerg ontspringen de motorische takken van het
ruggenmergszenuwen. Meteen buiten de wervelkolom heeft de motorische tak contact met het
sympatische grensstreng (=kralensnoer) die links en recht langs de
wervelkolom loopt.
- Vormen een belangrijk onderdeel van het vegetatieve
zenuwstelsel.
Zenuwweefsel
Treffen we aan in de hersenen en het ruggenmerg, met vele uitlopers
door het gehele lichaam. Bestaat uit 2 soorten cellen:
Zenuwcellen (neuronen): cellichaam met sterk vertakte uitlopers,
hierdoor instaat om impulsen over bepaalde afstanden in het lichaam
voort te geleiden. Bestaat uit:
- Cellichaam met kern
- Een of meer korte uitlopers (dendriet)
- Een zeer lange uitloper (neuriet/axon): kan doormiddel van een
schakelplaats (=synaps) een verbinding vormen met een andere zenuwcel. Ze zijn omgeven
door schede van Schwann (=voeding zenuwcel) en mergschede (=myelineschede)
3 soorten zenuwcellen:
- Sensorische neuronen = gevoel zenuwcellen
Voeren impulsen vanuit de zintuigen: huid en slijmvliezen naar de hersenen.
- Motorische neuronen = bewegingszenuwcellen
Vanuit de hersenen naar de spieren en klieren.
- Schakelneuronen = schakelzenuwcellen
Binnen de hersenen en ruggenmerg impulsen overbrengen van de ene neuron op de andere.
Steuncellen = neurogliacellen: bevinden zich tussen de zenuwcellen, zijn voor steun, voeding en
bescherming.
Centraal zenuwstelsel
Bestaat uit: de hersenen (grote hersenen, tussenhersenen, hersenstam en kleine hersenen) en het
ruggenmerg.
Grote hersenen (cerebrum)
Bestaat uit 2 helften (hemisferen), door de hersenbalk staan ze in
verbinding met elkaar.
Elk helft bestaat uit: voorhoofdskwab, wandbeenkwab, slaapkwab
en achterhoofdskwab.
Elke helft bevat 2 groeven:
- Centrale groeve: vormt de scheiding tussen de
voorhoofdskwab en de wandbeenkwab.
- Laterale groeve: tussen de voorhoofdskwab en de
slaapkwab.
Rondom de groeven zijn schorsvelden die prikkels ontvangen en prikkels uitzenden:
- Sensorische schors: hier komen de prikkels binnen; aanvoerend.
- Motorische schors: hier worden prikkels afgevoerd naar spieren en klieren.
Denkvermogen, bewustzijn, creativiteit, geheugen, intelligentie en persoonlijkheid.
Tussenhersenen
Ligt in het midden aan de onderkant van de grote hersenen. Het vormt een schakelstation voor
impulsen die naar de hersenschors gaan. Werkt als een zeef: lastige prikkels tegenhouden; mensen
die naast een drukke weg wonen hebben hier na lange tijd minder last van.
Hersenstam
Vormt een verbinding tussen de grote hersenen, de kleine hersenen en het ruggenmerg. Er
ontspringen 12 paar hersenzenuwen. Ook regelt de hersenstam het bewustzijnsniveau. In het
onderste deel; verlengde merg, ligt het centra voor de regeling van de ademhaling en bloeddruk.
, Kleine hersenen (cerebellum)
Is door middel van de hersenstam verbonden met de grote hersenen en het ruggenmerg en ligt
onder het achterste deel van de grote hersenen.
Zorgen voor de coördinatie van de lichaamshouding en de beweging. Daardoor worden alle
willekeurige lichaamsbewegingen op elkaar afgestemd.
Ruggenmerg
Is een dikke kabel vanaf het achterhoofdsgat tot de tweede lende wervel. Het geeft een verbinding
tussen de hersenen en de rest van het lichaam.
- Sensorische prikkels; worden aangevoerd via de achterhoorn.
- Motorische prikkels; worden afgevoerd via de voorhoorn.
Het omzetten van sensorische prikkels in motorische prikkels gebeurt in de hersenen (behalve bij een
reflex); sensorische prikkels worden via het ruggenmerg naar boven gestuurd naar de hersenschors,
waar wij ons bewust worden van de prikkel. Dan volgt in de hersenen een overschakeling en wordt
de motorische prikkel teruggestuurd naar de voorhoorns van het ruggenmerg.
In totaal 31 paar ruggenmergzenuwen.
Bescherming CZS
Schedel: beschermt de hersenen en de wervels: beschermt het ruggenmerg.
De hersenen en het ruggenmerg zijn bekleed met 3 beschermende vliezen; hersenvliezen en
ruggenmergvliezen die zijn omgeven door hersenvocht (=liquor)
Liquor; wordt geproduceerd in vier hersenkamers (hersenventrikels)
- Werkt als schokbreker en zorgt voor goede warmte-isolatie.
- De aanmaak en afvoer zijn met elkaar in evenwicht.
Doormiddel van lumbaalpunctie kan het hersenvocht worden onderzocht.
Perifeer zenuwstelsel
- 12 paar hersenzenuwen
- 31 paar ruggenmergzenuwen
- Sympatische grensstreng
Hersenzenuwen
Ontspringen uit de hersenstam en staan voornamelijk in verbinding met de hals en het hoofd.
- Sensorisch: reuk, gehoor en oog
- Motorisch: oogbeweging en tong
Ruggenmergzenuwen
Ontspringen uit het ruggenmerg en verlaten links en recht het ruggenmerg door openingen tussen de
wervels. Het zijn gemengde zenuwen die tot in de kleinste uiteinden van ons lichaam vertakken.
Sympatische grensstreng
Uit de voorhoorns van het ruggenmerg ontspringen de motorische takken van het
ruggenmergszenuwen. Meteen buiten de wervelkolom heeft de motorische tak contact met het
sympatische grensstreng (=kralensnoer) die links en recht langs de
wervelkolom loopt.
- Vormen een belangrijk onderdeel van het vegetatieve
zenuwstelsel.
