Recht samenvatting hoofdstuk 16
Algemene inleiding ondernemingsrecht
Rechtspersoon Geen rechtspersoon
Vereniging Eenmanszaak
Coöperatie Maatschap
Onderlinge waarborgmaatschappij Vennootschap onder firma
Naamloze vennootschap Commanditaire vennootschap
Besloten vennootschap
Stichting
Keuze van de rechtsvorm is afhankelijk van:
Aansprakelijkheid eigenaar;
Leiding en eigendom;
Continuïteit van de onderneming;
Fiscale aspecten;
Financieringsbehoefte en mogelijkheden;
Gevaar van overname van de onderneming;
Het huwelijkse regime van de eigenaar.
Rechtspersonen zijn privaatrechtelijke rechtspersonen. Daarnaast kent het Nederlandse
ondernemingsrecht ook de publiekrechtelijk rechtspersonen zoals de Staat, de provincies, de
gemeenten en de waterschappen. Tot slot hebben kerkgenootschappen ook
rechtspersoonlijkheid.
Het ondernemingsrecht staat niet in één wet maar in diverse wetten en verdragen zoals:
Burgerlijk Wetboek (BW)
Wetboek van Koophandel (Wvk)
Handelsregisterwet (Hrw)
Handelsnaamwet (Hnw)
Benelux Verdrag over de intellectuele eigendom (BVIE)
Wet op de ondernemingsraden (Wor)
Wet op de economische delicten (Wed)
Wet Controle op rechtspersonen (Wcor).
Er bestaat geen algemene definitie van het begrip onderneming. Elke wet heeft vaak zijn
eigen definitie.
Niet alleen het ondernemingsrecht bepaald de structuur, het arbeidsrecht bijv. heeft hier ook
invloed op de structuur. Ook wordt een organisatie beïnvloed door vakgebieden zoals:
marketing en sales, logistiek, (bedrijfs)administratie, personeelsmanagement en fiscaal
recht. Bedrijfskunde houdt zich bezig met de integrale benadering van een
organisatievraagstuk. Hierbij kijk je naar de interne aspecten van de organisatie en naar de
relatie van de organisatie met de omgeving.
16.2 handelsnaam, merk en franchise
Een handelsnaam of bedrijfsnaam is de naam waaronder een onderneming wordt gedreven.
Het recht op een handelsnaam ontstaat door de naam als eerste voor een onderneming te
gebruiken. Dit is een juridisch beschermde naam. Dit houdt in dat een ander jou naam, of
een soortgelijke naam, niet mag voeren omdat dit verwarring kan opleveren bij het publiek.
Bij andere branche of andere regio gaat deze bescherming niet op en mag er degelijk wel
dezelfde naam worden gevoerd.
De naam kan alleen verkocht worden i.c.m. de onderneming zelf. Licentie is toestemming
krijgen om de handelsnaam van een andere onderneming te gebruiken voor je eigen
onderneming. Bijv. franchiseovereenkomst. Bij franchise wordt er gebruikt gemaakt van
bestaande handelsnaam, inrichting van onderneming, inkoop, reclame en andere door de
organisatie centraal geregelde onderwerpen.
Handelsnaam kan ook een merk zijn. Merkenrecht is opgenomen in BVIE (benelux-verdrag
over de intellectuele eigendom. Volgens dit verdrag worden als merk beschouwd alle
,grafische voorstelling vatbare tekens, die dienen om de waren of diensten van een
onderneming te onderscheiden.
Woordmerken: Coca-Cola
Beeldmerken: logo’s van bijv. Apple
Een slogan (slagzin) kan ook een merk zijn.
16.3 handelsregister
De bedoeling van registratie bij de KvK is om iedereen die informatie wil hebben over een
onderneming, deze informatie van de KvK kan verkrijgen. Dit handelsregister is openbaar.
Het doel van deze registratie is de bescherming van de persoon of onderneming die het
handelsregister raadpleegt en van de onderneming die zich heeft ingeschreven. Als een
onderneming is ingeschreven worden zijn gegevens automatisch doorgegeven aan de
belastingdienst.
16.4 administratie en jaarrekening
Een onderneming moet op grond van o.a. het privaatrecht, het fiscale recht en het sociale
recht een administratie bijhouden:
Als je een bedrijf of een zelfstandig beroep uitoefent je een administratie
(boekhouding) moet bijhouden.
Deze administratie moet ook 7 jaar bewaard worden.
Voor rechtspersonen geldt een speciale administratieplicht, Wet op de jaarrekening.
Deze jaarrekening bestaat uit een balans, winst en verliesrekening, een toelichting en
geeft inzicht in de omvang van het vermogen, de winst en het gevoerde beleid van
de organisatie.
Bovendien is de jaarrekening een informatiebron voor vele partijen.
Het niet naleven van privaatrechtelijke wetgeving over de jaarrekening kan leiden tot
een strafrechtelijke procedure.
Moet jaarlijks worden gecontroleerd door een accountant (vermogen en resultaat,
solvabiliteit en liquiditeit).
Ook is er het jaarverslag (directieverslag):
Dit is een tekstuele aanvulling op de cijfermatige jaarrekening.
Bevat veelal informatie over de producten van de onderneming en de ontwikkeling op
de markt van die producten, de financieel-economische ontwikkeling van de
gerealiseerde investeringen.
Een informatiebron over het personeelsbeleid, R&D en de verwachte ontwikkelingen
het komende jaar.
Wordt ook onderzocht door een accountant.
Na het onderzoeken van de verslagen door de accountant, brengt hij/zij verslag uit aan de
RvC en het bestuur. De jaarstukken moeten binnen een bepaalde termijn worden opgesteld
en openbaar worden gemaakt (publiceren). Binnen 5 tot 6 maanden na afloop boekjaar. Dit
kan verlengd worden tot 13 maanden.
De Ondernemingskamer (OK) van het gerechtshof in Amsterdam is exclusief bevoegd om
procedures, waarbij belanghebbende de verslagen te min vinden en hierover hun beklaag
tonen, te behandelen. Hiertegen is Cassatie mogelijk.
16.5 ondernemingsraad
Belanghebbenden zijn o.a. de werknemers, het management, kredietverstrekkers,
leveranciers, directe omgeving en klanten. Om de werknemer een zekere invloed te geven is
er: de Wet op de ondernemingsraden (Wor):
Ondernemer is verplicht tot het instellen van een ondernemingsraad (or) als ten
minste 50 personen op basis van een arbeidsovereenkomst of een publiekrechtelijke
aanstelling in de onderneming werken.
Is van toepassing op alle ondernemingen, ongeacht hun rechtsvorm.
Kenmerken or:
Bestaat uit leden die door de in de onderneming werkzame personen wordt gekozen.
, Kiest uit zijn midden een voorzitter, die de or vertegenwoordigt.
Werknemers hebben actief en passief kiesrecht.
Or heeft diverse bevoegdheden:
1- Het adviesrecht:
Or heeft adviesrecht met betrekking tot door de ondernemer voorgenomen
bedrijfsorganisatorische of financieel-economische besluiten.
Als de ondernemer geen advies aanvraagt of als zijn besluit afwijkt van het
advies, dan moet de ondernemer de uitvoering van het besluit een maand
uitstellen. In deze periode kan de or zich oriënteren over het eventueel
instellen van beroep bij de OK. (OK beoordeeld processueel, denk hierbij aan
het tijdstip waarop de or is gevraagd advies te geven en de door de
ondernemer verstrekte informatie.
2- Het instemmingsrecht:
Op terrein van sociaal beleid met betrekking tot (secundaire)
arbeidsvoorwaarden.
Als de or weigert in te stemmen, dan moet de ondernemer de
bedrijfscommissie, een soort geschillencommissie in een bepaalde sector,
inschakelen om te bemiddelen. Als dit zonder succes verloopt, kan de
ondernemer aan de kantonrechter vragen vervangende toestemming te
verlenen.
Een besluit dat door de ondernemer is genomen zonder de vereiste
instemming van de or of toestemming van de kantonrechter, heeft geen
rechtsgevolgen want het is ongeldig (nietig). De or moet hier wel een actief
beroep op doen.
16.6 wet op economische delicten
Dit is een wet waarmee de overheid de opsporing en vervolging regelt van handelingen van
(medewerkers van) ondernemingen die schadelijk zijn voor het econmische verkeer. Deze
wet behoort tot het publieksrecht. In deze wet staat beschreven:
Welke delicten een economisch delict zijn (overtreding of misdrijf).
Als 1 van deze wetten is geschonden is er sprake van een economisch delict. Hierna
kan de overheid overgaan op strafrechtelijke vervolging. Deze uitspraken kunnen zijn:
1- Geldboete
2- Gevangenisstraf
3- Stillegging van een bedrijf (of een deel daarvan)
4- Verbeurdverklaring van bepaalde voorwerpen
5- Het ontnemen van het in strijd met de regels verkregen financiële voordeel.
De gedachte achter deze wet is om:
Een economisch behaald voordeel als gevolg van een overtreding ongedaan te
maken.
Het is de bedoeling van de wetgever om oneerlijke concurrentievoordeel te bestrijden
als een organisatie zich niet aan de wet houdt.
16.7 wet controle op rechtspersonen
De rechtspersoon en bij de rechtspersoon betrokken natuurlijke personen worden door het
ministerie van veiligheid en justitie gecontroleerd op fraude en financieel misbruik. Deze wet
behoort tot het publieksrecht. Deze wet is van toeppassing op:
De vereniging met volledige rechtsbevoegdheid
De cooperatie
De onderlinge waarborgmaatschappij
De NV
De BV
De stichting
Algemene inleiding ondernemingsrecht
Rechtspersoon Geen rechtspersoon
Vereniging Eenmanszaak
Coöperatie Maatschap
Onderlinge waarborgmaatschappij Vennootschap onder firma
Naamloze vennootschap Commanditaire vennootschap
Besloten vennootschap
Stichting
Keuze van de rechtsvorm is afhankelijk van:
Aansprakelijkheid eigenaar;
Leiding en eigendom;
Continuïteit van de onderneming;
Fiscale aspecten;
Financieringsbehoefte en mogelijkheden;
Gevaar van overname van de onderneming;
Het huwelijkse regime van de eigenaar.
Rechtspersonen zijn privaatrechtelijke rechtspersonen. Daarnaast kent het Nederlandse
ondernemingsrecht ook de publiekrechtelijk rechtspersonen zoals de Staat, de provincies, de
gemeenten en de waterschappen. Tot slot hebben kerkgenootschappen ook
rechtspersoonlijkheid.
Het ondernemingsrecht staat niet in één wet maar in diverse wetten en verdragen zoals:
Burgerlijk Wetboek (BW)
Wetboek van Koophandel (Wvk)
Handelsregisterwet (Hrw)
Handelsnaamwet (Hnw)
Benelux Verdrag over de intellectuele eigendom (BVIE)
Wet op de ondernemingsraden (Wor)
Wet op de economische delicten (Wed)
Wet Controle op rechtspersonen (Wcor).
Er bestaat geen algemene definitie van het begrip onderneming. Elke wet heeft vaak zijn
eigen definitie.
Niet alleen het ondernemingsrecht bepaald de structuur, het arbeidsrecht bijv. heeft hier ook
invloed op de structuur. Ook wordt een organisatie beïnvloed door vakgebieden zoals:
marketing en sales, logistiek, (bedrijfs)administratie, personeelsmanagement en fiscaal
recht. Bedrijfskunde houdt zich bezig met de integrale benadering van een
organisatievraagstuk. Hierbij kijk je naar de interne aspecten van de organisatie en naar de
relatie van de organisatie met de omgeving.
16.2 handelsnaam, merk en franchise
Een handelsnaam of bedrijfsnaam is de naam waaronder een onderneming wordt gedreven.
Het recht op een handelsnaam ontstaat door de naam als eerste voor een onderneming te
gebruiken. Dit is een juridisch beschermde naam. Dit houdt in dat een ander jou naam, of
een soortgelijke naam, niet mag voeren omdat dit verwarring kan opleveren bij het publiek.
Bij andere branche of andere regio gaat deze bescherming niet op en mag er degelijk wel
dezelfde naam worden gevoerd.
De naam kan alleen verkocht worden i.c.m. de onderneming zelf. Licentie is toestemming
krijgen om de handelsnaam van een andere onderneming te gebruiken voor je eigen
onderneming. Bijv. franchiseovereenkomst. Bij franchise wordt er gebruikt gemaakt van
bestaande handelsnaam, inrichting van onderneming, inkoop, reclame en andere door de
organisatie centraal geregelde onderwerpen.
Handelsnaam kan ook een merk zijn. Merkenrecht is opgenomen in BVIE (benelux-verdrag
over de intellectuele eigendom. Volgens dit verdrag worden als merk beschouwd alle
,grafische voorstelling vatbare tekens, die dienen om de waren of diensten van een
onderneming te onderscheiden.
Woordmerken: Coca-Cola
Beeldmerken: logo’s van bijv. Apple
Een slogan (slagzin) kan ook een merk zijn.
16.3 handelsregister
De bedoeling van registratie bij de KvK is om iedereen die informatie wil hebben over een
onderneming, deze informatie van de KvK kan verkrijgen. Dit handelsregister is openbaar.
Het doel van deze registratie is de bescherming van de persoon of onderneming die het
handelsregister raadpleegt en van de onderneming die zich heeft ingeschreven. Als een
onderneming is ingeschreven worden zijn gegevens automatisch doorgegeven aan de
belastingdienst.
16.4 administratie en jaarrekening
Een onderneming moet op grond van o.a. het privaatrecht, het fiscale recht en het sociale
recht een administratie bijhouden:
Als je een bedrijf of een zelfstandig beroep uitoefent je een administratie
(boekhouding) moet bijhouden.
Deze administratie moet ook 7 jaar bewaard worden.
Voor rechtspersonen geldt een speciale administratieplicht, Wet op de jaarrekening.
Deze jaarrekening bestaat uit een balans, winst en verliesrekening, een toelichting en
geeft inzicht in de omvang van het vermogen, de winst en het gevoerde beleid van
de organisatie.
Bovendien is de jaarrekening een informatiebron voor vele partijen.
Het niet naleven van privaatrechtelijke wetgeving over de jaarrekening kan leiden tot
een strafrechtelijke procedure.
Moet jaarlijks worden gecontroleerd door een accountant (vermogen en resultaat,
solvabiliteit en liquiditeit).
Ook is er het jaarverslag (directieverslag):
Dit is een tekstuele aanvulling op de cijfermatige jaarrekening.
Bevat veelal informatie over de producten van de onderneming en de ontwikkeling op
de markt van die producten, de financieel-economische ontwikkeling van de
gerealiseerde investeringen.
Een informatiebron over het personeelsbeleid, R&D en de verwachte ontwikkelingen
het komende jaar.
Wordt ook onderzocht door een accountant.
Na het onderzoeken van de verslagen door de accountant, brengt hij/zij verslag uit aan de
RvC en het bestuur. De jaarstukken moeten binnen een bepaalde termijn worden opgesteld
en openbaar worden gemaakt (publiceren). Binnen 5 tot 6 maanden na afloop boekjaar. Dit
kan verlengd worden tot 13 maanden.
De Ondernemingskamer (OK) van het gerechtshof in Amsterdam is exclusief bevoegd om
procedures, waarbij belanghebbende de verslagen te min vinden en hierover hun beklaag
tonen, te behandelen. Hiertegen is Cassatie mogelijk.
16.5 ondernemingsraad
Belanghebbenden zijn o.a. de werknemers, het management, kredietverstrekkers,
leveranciers, directe omgeving en klanten. Om de werknemer een zekere invloed te geven is
er: de Wet op de ondernemingsraden (Wor):
Ondernemer is verplicht tot het instellen van een ondernemingsraad (or) als ten
minste 50 personen op basis van een arbeidsovereenkomst of een publiekrechtelijke
aanstelling in de onderneming werken.
Is van toepassing op alle ondernemingen, ongeacht hun rechtsvorm.
Kenmerken or:
Bestaat uit leden die door de in de onderneming werkzame personen wordt gekozen.
, Kiest uit zijn midden een voorzitter, die de or vertegenwoordigt.
Werknemers hebben actief en passief kiesrecht.
Or heeft diverse bevoegdheden:
1- Het adviesrecht:
Or heeft adviesrecht met betrekking tot door de ondernemer voorgenomen
bedrijfsorganisatorische of financieel-economische besluiten.
Als de ondernemer geen advies aanvraagt of als zijn besluit afwijkt van het
advies, dan moet de ondernemer de uitvoering van het besluit een maand
uitstellen. In deze periode kan de or zich oriënteren over het eventueel
instellen van beroep bij de OK. (OK beoordeeld processueel, denk hierbij aan
het tijdstip waarop de or is gevraagd advies te geven en de door de
ondernemer verstrekte informatie.
2- Het instemmingsrecht:
Op terrein van sociaal beleid met betrekking tot (secundaire)
arbeidsvoorwaarden.
Als de or weigert in te stemmen, dan moet de ondernemer de
bedrijfscommissie, een soort geschillencommissie in een bepaalde sector,
inschakelen om te bemiddelen. Als dit zonder succes verloopt, kan de
ondernemer aan de kantonrechter vragen vervangende toestemming te
verlenen.
Een besluit dat door de ondernemer is genomen zonder de vereiste
instemming van de or of toestemming van de kantonrechter, heeft geen
rechtsgevolgen want het is ongeldig (nietig). De or moet hier wel een actief
beroep op doen.
16.6 wet op economische delicten
Dit is een wet waarmee de overheid de opsporing en vervolging regelt van handelingen van
(medewerkers van) ondernemingen die schadelijk zijn voor het econmische verkeer. Deze
wet behoort tot het publieksrecht. In deze wet staat beschreven:
Welke delicten een economisch delict zijn (overtreding of misdrijf).
Als 1 van deze wetten is geschonden is er sprake van een economisch delict. Hierna
kan de overheid overgaan op strafrechtelijke vervolging. Deze uitspraken kunnen zijn:
1- Geldboete
2- Gevangenisstraf
3- Stillegging van een bedrijf (of een deel daarvan)
4- Verbeurdverklaring van bepaalde voorwerpen
5- Het ontnemen van het in strijd met de regels verkregen financiële voordeel.
De gedachte achter deze wet is om:
Een economisch behaald voordeel als gevolg van een overtreding ongedaan te
maken.
Het is de bedoeling van de wetgever om oneerlijke concurrentievoordeel te bestrijden
als een organisatie zich niet aan de wet houdt.
16.7 wet controle op rechtspersonen
De rechtspersoon en bij de rechtspersoon betrokken natuurlijke personen worden door het
ministerie van veiligheid en justitie gecontroleerd op fraude en financieel misbruik. Deze wet
behoort tot het publieksrecht. Deze wet is van toeppassing op:
De vereniging met volledige rechtsbevoegdheid
De cooperatie
De onderlinge waarborgmaatschappij
De NV
De BV
De stichting
