Staats- en bestuursrecht in de praktijk: les 1
Week 1 staatrecht: centrale overheid
Wat is een staat?
- grondgebied (afgebakend territorium, incl. territoriale wateren en luchtruim)
- gemeenschap (permante bevolking)
- gezag (effectief: schepen en handhaven van orde en recht
- erkend door een andere staat
Wat is het Koninkrijk der Nederlanden?
- Nederland
- Aruba
- Curaçao
- Sint Maarten
- BES eilanden (openbaar lichaam)
Wat is recht?
- verzameling van overheidsregels die er binnen een samenleving bestaan.
- sommige van deze regels zijn in weten opgenomen en anderen zijn ongeschreven, of in
rechtspraak neergelegd, of in internationale verdragen.
- deze regels regelen wat je wel of niet mag of hoe je iets moet doen (zij ordenen de
samenleving)
Nederlands is een democratische rechtsstaat: een staat waar de macht geregeld en beperkt
wordt door het recht.
Kenmerken:
- legaliteitsbeginsel: overheid mag slechts optreden o.g.v. algemene regels die democratisch
tot stand zijn gekomen.
- trias politica: wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht.
- onafhankelijke rechtspraak: biedt burgers bescherming tegen willekeurig
overheidsoptreden.
- grondrechten: burgers hebben fundamentele rechten die de overheid moet eerbiedigen
(grondwet en internationale verdragen)
Wetgevende macht Uitvoerende macht Rechtsprekende macht
, Algemene regels voor burgers + Uitvoering van de algemene regels. Geschillenbeslechting over
overheid uitvoering algemene regels
Het bestuur voert deze regels uit. Op
door onafhankelijke rechter
Wetgevende macht ligt op centraal niveau ligt de uitvoerende
(diverse: HR, ABRvS, Hof,
centraal niveau bij regering + macht bij de regering.
Rechtbanken etc).
Staten-Generaal (EK+ TK). Zij
Voorbeelden:
maken wetten in formele zin. Voorbeeld:
- Vergunningverlening
Voorbeelden: - Uitspraken rechters
- Subsidieverstrekking
- Algemene wet
bestuursrecht
- Wetboek van Strafrecht
- Burgerlijk wetboek
Trias politica
Nederland heeft een parlementaire democratie:
- burgers bepalen hoe de staat wordt bestuurd doormiddel van het kiezen van
volksvertegenwoordiging
- staten generaal heeft een wetgevende taak (samen met regering) en een controlerende
taak (via moties)
- regering (koning + ministers) is niet gekozen. Koning is erfelijk en ministers worden
benoemd en ontlenen mandaat aan vertrouwen bij het parlement.
- koning is onschendbaar, de ministers zijn dus verantwoordelijk voor hem. Art. 42 lid 2 GW
Vertrouwensregel:
- ministers hebben vertrouwen nodig van het parlement.
- parlement heeft vertrouwen nodig van ministers.
Trias Politica – Wetgevende macht:
Bestaat uit Staten-Generaal (eerste en tweede kamer) en de regering (ministers en de
koning)
- Tweede Kamer : 150 leden direct gekozen (Art. 51 lid 2 GW)
elke 4 jaar (Art. 52 lid 1 GW)
- Eerste Kamer : 75 leden (senaat) indirect gekozen via Provinciale Staten (Art. 55 GW)
elke 4 jaar
Taken eerste en tweede kamer:
Week 1 staatrecht: centrale overheid
Wat is een staat?
- grondgebied (afgebakend territorium, incl. territoriale wateren en luchtruim)
- gemeenschap (permante bevolking)
- gezag (effectief: schepen en handhaven van orde en recht
- erkend door een andere staat
Wat is het Koninkrijk der Nederlanden?
- Nederland
- Aruba
- Curaçao
- Sint Maarten
- BES eilanden (openbaar lichaam)
Wat is recht?
- verzameling van overheidsregels die er binnen een samenleving bestaan.
- sommige van deze regels zijn in weten opgenomen en anderen zijn ongeschreven, of in
rechtspraak neergelegd, of in internationale verdragen.
- deze regels regelen wat je wel of niet mag of hoe je iets moet doen (zij ordenen de
samenleving)
Nederlands is een democratische rechtsstaat: een staat waar de macht geregeld en beperkt
wordt door het recht.
Kenmerken:
- legaliteitsbeginsel: overheid mag slechts optreden o.g.v. algemene regels die democratisch
tot stand zijn gekomen.
- trias politica: wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht.
- onafhankelijke rechtspraak: biedt burgers bescherming tegen willekeurig
overheidsoptreden.
- grondrechten: burgers hebben fundamentele rechten die de overheid moet eerbiedigen
(grondwet en internationale verdragen)
Wetgevende macht Uitvoerende macht Rechtsprekende macht
, Algemene regels voor burgers + Uitvoering van de algemene regels. Geschillenbeslechting over
overheid uitvoering algemene regels
Het bestuur voert deze regels uit. Op
door onafhankelijke rechter
Wetgevende macht ligt op centraal niveau ligt de uitvoerende
(diverse: HR, ABRvS, Hof,
centraal niveau bij regering + macht bij de regering.
Rechtbanken etc).
Staten-Generaal (EK+ TK). Zij
Voorbeelden:
maken wetten in formele zin. Voorbeeld:
- Vergunningverlening
Voorbeelden: - Uitspraken rechters
- Subsidieverstrekking
- Algemene wet
bestuursrecht
- Wetboek van Strafrecht
- Burgerlijk wetboek
Trias politica
Nederland heeft een parlementaire democratie:
- burgers bepalen hoe de staat wordt bestuurd doormiddel van het kiezen van
volksvertegenwoordiging
- staten generaal heeft een wetgevende taak (samen met regering) en een controlerende
taak (via moties)
- regering (koning + ministers) is niet gekozen. Koning is erfelijk en ministers worden
benoemd en ontlenen mandaat aan vertrouwen bij het parlement.
- koning is onschendbaar, de ministers zijn dus verantwoordelijk voor hem. Art. 42 lid 2 GW
Vertrouwensregel:
- ministers hebben vertrouwen nodig van het parlement.
- parlement heeft vertrouwen nodig van ministers.
Trias Politica – Wetgevende macht:
Bestaat uit Staten-Generaal (eerste en tweede kamer) en de regering (ministers en de
koning)
- Tweede Kamer : 150 leden direct gekozen (Art. 51 lid 2 GW)
elke 4 jaar (Art. 52 lid 1 GW)
- Eerste Kamer : 75 leden (senaat) indirect gekozen via Provinciale Staten (Art. 55 GW)
elke 4 jaar
Taken eerste en tweede kamer:
