College aantekeningen Inleiding Staatrecht (ISTA)

Inleiding staatsrecht: College 1
4 stappenplan:
- het vaststellen van de feiten en het formuleren van de rechtsvraag.
- het zoeken naar een algemene oplossing.
- het toepassen van de algemene oplossing op de casus.
- het formuleren van een conclusie / beantwoorden van de rechtsvraag
Wat is een staat?
- een grondgebied
- een bevolking / gemeenschap
- er is sprake van uitoefening van macht of gezag
- erkenning door andere staten
Wat is staatsrecht?
- al het geldende (positieve) recht
- inzake de inrichting: overheidsorganisatie en machtsuitvoering
Waar vind je het staatsrecht?
- EU-recht
- verdragen
- Statuut der Koninkrijk der Nederlanden
- Grondwet
- Organieke regelingen
- jurisprudentie
- ongeschreven recht
Koninkrijk der Nederlanden:
- landen onderdeel van het Koninkrijk.
- 4 landen: Nederland, Aruba, Curaçao, Sint Maarten
- Bes- eilanden (Bonaire, Sint Eustatius, Saba)
Consequenties:
- zelfstandige staat  art. 41 Statuut
-- eigen wetgever
-- rechterlijke macht
-- eigen landsbestuur
- het statuur voor het Koninkrijk der Nederlanden
-- hierin zijn afspraken en samenwerking vastgelegd.
- kiesrecht Tweede Kamer en Europese Unie
-- BES-eilanden hebben kiesrecht; Aruba, Curaçao en Sint Maarten niet.
Gedecentraliseerde eenheidsstaat:
 centrale overheid heft een deel van haar taken en bevoegdheden overgedragen aan
lagere overheden.
 hoogste bestuurslaag  rijksoverheid
 territoriale eenheden  provincies, gemeentes, waterschappen

,  eenheidsstaat:
- staatshoofd (koning) symbool van eenheid.
- macht provincies/gemeenten ondergeschikt aan macht rijksoverheid.
- bestuurlijke beslissingen en regelgeving van lagere overheid kunnen worden vernietigd
door de centrale overheid.  de regering is hier bevoegd voor (art. 132 lid 2 GW).
- rijksoverheid zorgt door wetgeving en toezicht voor eenheid.
Democratische rechtsstaat:
- legaliteitsbeginsel  de overheid mag alleen optreden als het in de rechtsregels staat die
democratisch tot stand zijn gekomen. (basis van de wet, volksvertegenwoordiging tot stad
gekomen, conform die wettelijke grondslag wordt uitgevoerd)
 dit staat nergens in de grondwet. Er zijn wel artikelen dat hiervan te lijden is, zoals art. 16
GW.
- onafhankelijke rechter  onpartijdige en onafhankelijke instanties.
- waarborging grondrechten  klassieke grondrechten: bescherming tegen de overheid,
sociale grondrechten: prestatie van de overheid, grondrechten: scheppen een staatsvrije
sfeer en bevatten onthoudingsverplichtingen voor de overheid.
- machtenscheiding (trias politica)
 wetgevende macht -- regering en Staten-Generaal gezamenlijk
 bestuurlijke macht (uitvoerden macht) – regering
 rechterlijke macht – rechtspraak
- democratiebeginsel


Inleiding staatsrecht: College 2
Nederland is een constitutionele monarchie:
- staatsvorm positie en opvolging Koning in de GW vastgelegd, Art. 24 GW en art. 47 GW.
- monarchie  koning als staatshoofd – erfopvolging – symbolische functie
Taken Koning:
- symbolisch
 vertegenwoordiger Nederlandse staat in binnen en buitland.
 eigen bevoegdheden, art. 41 GW
- onderdeel van de regering
 de regering wordt gevormd door de Koning en het kabinet
 wetten en Koninklijke Besluiten (art. 47 GW) worden medegetekend door Koning en
ministers/staatssecretarissen.
 Koning kan niet zelfstandig wetten of koninklijke besluiten uitvaardigen.
 altijd een handtekening vereist van een of meer ministers en/of staatssecretaris is
hierdoor dus verantwoordelijk voor het besluit.
Koninklijk besluit = regeringsbesluit