Hoofdstuk 1, sociologie
Waarom dit boek?
Maatschappelijke factoren krijgen relatief weinig aandacht in de tijdgeest van individualisering.
Maatschappelijke, biologische en psychologische factoren zijn van grote betekenis voor
gezondheid en welzijn.
Er is in deze tijd sprake van verlegenheid om hulp te vragen. Sociale relaties in buurten zijn losser
geworden (minder hechte band). Bereidheid om informele hulp te geven is niet afgenomen. Vragen
past niet goed in een samenleving waarin eigen verantwoordelijkheid, persoonlijke ontplooiing en
zelfredzaamheid door de zorgverleners wordt gestimuleerd.
Zorgverleners vertonen ondanks de nadruk op het individu en individuele vrijheid ook
groepsgedrag (vormen scholen, spreken dezelfde taal).
Mensen beoordelen zich positiever dan ze eigenlijk zijn. We zijn trost op successen en fouten
vergeten we. Als vergeten niet lukt hebben we veel redeneren om het negatieve oordeel van
anderen te weerleggen of eigen fouten te bagatelliseren.
Het is nodig om als zorgverlener met de nodige afstand het eigen gedrag en dat van collega’s en
cliënten te onderzoeken.
Het lezen en tot je door laten dringen van wat je niet meteen gelooft kan leerzaam zijn en zal tot
meer begrip voor en acceptatie van andersdenkenden leiden.
Doelen van dit boek
1. Inzicht in sociaal functioneren van onze samenleving;
2. Sociale bewustwording / inzicht in maatschappelijke factoren die jouw gedrag beïnvloeden;
3. Inzicht in maatschappelijke factoren die gedrag van jouw cliënten beïnvloeden;
4. Meer kennis van actuele maatschappelijke vraagstukken.
Integratie
Sociologen bestuderen het gedrag van de mens in zijn sociale omgeving. Psychologen houden
zich meer bezig met de geest van de mens. De nadruk bij sociologie ligt bij de samenleving en de
nadruk bij psychologie op hefindividu en zijn innerlijke leven.
Hoofdstuk 2, sociologie
Wat is sociologie?
Sociologie: leer van de menselijke samenleving. Bestudeert gedrag van mensen in hun sociale
omgeving. Waarom gedragen mensen zich zoals ze zich gedragen? Welke maatschappelijke
factoren beïnvloeden gedrag en denken (machtsverschil, sociale ongelijkheid, controle en
cultuurverschillen)?
Sociologen constateren dat de zorgverlening geïnstitutionaliseerd is. Samenleving heeft dus een
geheel van met elkaar samenhangende regels opgesteld om de zorgverlening goed te laten
verlopen. De socioloog wil de samenleving inzichtelijk maken voor mensen die er deel van
uitmaken.
,Kritische wetenschap
Vaak zien wij maatschappelijke verschijnselen als vanzelfsprekend en onvermijdbaar. Wij kijken
door onze eigen bril (kennis, waarden, oordelen) naar de wereld om ons heen.
Referentiekader: iemands kennis en verklaringen van en oordelen over de sociale werkelijkheid.
Het is een illusie dat wij zelf in vrijheid kunnen bepalen wie we zijn en hoe we ons gedragen. We
zijn kuddedieren, ook al koesteren we idealen als vrijheid en individuele verantwoordelijkheid (deze
idealen zijn ons voorgeleefd of ingeprent).
De feiten voor zich laten spreken vereist een kritisch bewustzijn (houding waarbij de wereld en
onze eigen opvattingen en belangen niet als vanzelfsprekend aanvaard worden, maar vaak
gerelativeerd en ter discussie gesteld worden).
Referentiekaders van groeperingen en volkeren hebben vaak overeenkomsten.
Vaak presenteren we wat we zien of leren als de waarheid of wetenschap. We kunnen slecht leven
met ongemakkelijke waarheden, twijfels en onzekerheden.
Halo-effect: de meeste mensen denken dat als iemand 1 positieve eigenschap heeft, hij verder ook
goede kwaliteiten bezit (mooie vrouw is vast een goede manager).
Sociaal bewustzijn
Sociaal bewustzijn: je hebt zicht op de snijpunten tussen je persoonlijke levenslot, geschiedenis en
sociale omstandigheden.
Mensen zijn steeds beter in staat om samenhangen te constateren, ze oriënteren zich breder en
vroegere beslissen die juist leken lijken nu bekrompen en dom.
Zonder sociaal bewustzijn is goede zorgverlening niet mogelijk. Je hebt meer greep op je leven en
bent minder afhankelijk van wat je overkomt. Inzicht in het eigen sociaal bepaald denken en gedrag
levert vrijheid op. Ook leer je gedrag van anderen begrijpen.
Voor velen biedt een vanzelfsprekend leven zekerheid. Relativeringen en twijfels tasten die
zekerheid aan (pijnlijk).
De wereld anders gaan zien en je dwalingen bekennen is moeilijk. We hebben de neiging om
anderen op hun foute daden af te rekenen en onszelf op onze goede bedoelingen. Wereld is
anders als dit omgekeerd was.
Sociologisch denken is een rationele bezigheid. Het vereist afstand. Sociaal bewustzijn krijg je
door met de sociologische theorie de samenleving en jezelf te analyseren. Je kunt hoog vliegen en
breed kijken (macro) of laag vliegen en details onderscheiden (micro). Vaak hecht je zo aan het
aardse bestaan dat je niet de objectieve theorie maar je eigen waarden, normen en belangen
gebruikt als ogen om te kijken.
Waardevrije wetenschap
, De sociologie heeft zich ontwikkeld tot een empirische en waardevrije wetenschap. Morele
overwegingen mogen geen rol spelen bij onderzoek en theorievorming.
De uitkomsten van sociologisch onderzoek en sociologische theorieën worden wel gebruikt voor
morele doelen.
Mensen die met mensen werken kleuren hun beroepsmatig activiteiten bewust of onbewust ook
moreel in. Inkleuring verwijst naar hun persoonlijke en politieke betrokkenheid bij mensen of
doelgroepen voor wie ze werken.
Conclusie
Sociologie is een wetenschap met behulp waarvan je jouw gedrag en dat van jouw lieten beter kunt
leren begrijpen. Daarvoor moet je wel leergierig zijn en lef hebben, want je moet regelmatig in de
sociologische helikopter stappen en bereid zijn om je comfortzones te verlaten.
Sociologie is een wetenschap die kennis verzamelt via een systematische waarneming van feiten.
Veel van die kennis is goed bruikbaar om jouw sociaal bewustzijn te vergroten.
Hoofdstuk 3, sociologie
De mens als sociaal wezen
De mens is een sociaal wezen.
Sociaal: in interactie met anderen.
We groeien samen met anderen op. We bouwen samen aan onze samenleving. We krijgen hierbij
niet altijd wat we willen en wat we nodig hebben. Dit kan tot problemen leiden, waarbij slachtoffers
kunnen vallen.
Mensen gedragen zich voor een groot gedeelte zoals van hen verwacht wordt.
Interactie
Bij interactie of sociaal gedrag kan een persoon jou begrijpen (positieve reactie) of niet begrijpen.
Veel van ons gedrag is sociaal bepaald.
Naarmate mensen dichter bij elkaar staan of meer bij elkaar betrokken zijn, is de kans op interactie
groter. Wanneer interactie toeneemt, wordt de betrokkenheid groter.
Ook bewust niet reageren of iemand negeren is sociaal gedrag.
De roltheorie
Ons leven is een rollenspel. We hebben nu meer dan vroeger mogelijkheden om variaties aan te
brengen en af te wijzen (individuele ontplooiing en verantwoordelijkheid kenmerken hedendaagse
cultuur).
Posities
Positie: plaats in het netwerk van relaties.
Toegewezen positie: positie waarvoor je niets hoeft te doen (broer, zus).
Verworven positie: positie waarvoor je zelf actie moet ondernemen (student, D66’er).
Waarom dit boek?
Maatschappelijke factoren krijgen relatief weinig aandacht in de tijdgeest van individualisering.
Maatschappelijke, biologische en psychologische factoren zijn van grote betekenis voor
gezondheid en welzijn.
Er is in deze tijd sprake van verlegenheid om hulp te vragen. Sociale relaties in buurten zijn losser
geworden (minder hechte band). Bereidheid om informele hulp te geven is niet afgenomen. Vragen
past niet goed in een samenleving waarin eigen verantwoordelijkheid, persoonlijke ontplooiing en
zelfredzaamheid door de zorgverleners wordt gestimuleerd.
Zorgverleners vertonen ondanks de nadruk op het individu en individuele vrijheid ook
groepsgedrag (vormen scholen, spreken dezelfde taal).
Mensen beoordelen zich positiever dan ze eigenlijk zijn. We zijn trost op successen en fouten
vergeten we. Als vergeten niet lukt hebben we veel redeneren om het negatieve oordeel van
anderen te weerleggen of eigen fouten te bagatelliseren.
Het is nodig om als zorgverlener met de nodige afstand het eigen gedrag en dat van collega’s en
cliënten te onderzoeken.
Het lezen en tot je door laten dringen van wat je niet meteen gelooft kan leerzaam zijn en zal tot
meer begrip voor en acceptatie van andersdenkenden leiden.
Doelen van dit boek
1. Inzicht in sociaal functioneren van onze samenleving;
2. Sociale bewustwording / inzicht in maatschappelijke factoren die jouw gedrag beïnvloeden;
3. Inzicht in maatschappelijke factoren die gedrag van jouw cliënten beïnvloeden;
4. Meer kennis van actuele maatschappelijke vraagstukken.
Integratie
Sociologen bestuderen het gedrag van de mens in zijn sociale omgeving. Psychologen houden
zich meer bezig met de geest van de mens. De nadruk bij sociologie ligt bij de samenleving en de
nadruk bij psychologie op hefindividu en zijn innerlijke leven.
Hoofdstuk 2, sociologie
Wat is sociologie?
Sociologie: leer van de menselijke samenleving. Bestudeert gedrag van mensen in hun sociale
omgeving. Waarom gedragen mensen zich zoals ze zich gedragen? Welke maatschappelijke
factoren beïnvloeden gedrag en denken (machtsverschil, sociale ongelijkheid, controle en
cultuurverschillen)?
Sociologen constateren dat de zorgverlening geïnstitutionaliseerd is. Samenleving heeft dus een
geheel van met elkaar samenhangende regels opgesteld om de zorgverlening goed te laten
verlopen. De socioloog wil de samenleving inzichtelijk maken voor mensen die er deel van
uitmaken.
,Kritische wetenschap
Vaak zien wij maatschappelijke verschijnselen als vanzelfsprekend en onvermijdbaar. Wij kijken
door onze eigen bril (kennis, waarden, oordelen) naar de wereld om ons heen.
Referentiekader: iemands kennis en verklaringen van en oordelen over de sociale werkelijkheid.
Het is een illusie dat wij zelf in vrijheid kunnen bepalen wie we zijn en hoe we ons gedragen. We
zijn kuddedieren, ook al koesteren we idealen als vrijheid en individuele verantwoordelijkheid (deze
idealen zijn ons voorgeleefd of ingeprent).
De feiten voor zich laten spreken vereist een kritisch bewustzijn (houding waarbij de wereld en
onze eigen opvattingen en belangen niet als vanzelfsprekend aanvaard worden, maar vaak
gerelativeerd en ter discussie gesteld worden).
Referentiekaders van groeperingen en volkeren hebben vaak overeenkomsten.
Vaak presenteren we wat we zien of leren als de waarheid of wetenschap. We kunnen slecht leven
met ongemakkelijke waarheden, twijfels en onzekerheden.
Halo-effect: de meeste mensen denken dat als iemand 1 positieve eigenschap heeft, hij verder ook
goede kwaliteiten bezit (mooie vrouw is vast een goede manager).
Sociaal bewustzijn
Sociaal bewustzijn: je hebt zicht op de snijpunten tussen je persoonlijke levenslot, geschiedenis en
sociale omstandigheden.
Mensen zijn steeds beter in staat om samenhangen te constateren, ze oriënteren zich breder en
vroegere beslissen die juist leken lijken nu bekrompen en dom.
Zonder sociaal bewustzijn is goede zorgverlening niet mogelijk. Je hebt meer greep op je leven en
bent minder afhankelijk van wat je overkomt. Inzicht in het eigen sociaal bepaald denken en gedrag
levert vrijheid op. Ook leer je gedrag van anderen begrijpen.
Voor velen biedt een vanzelfsprekend leven zekerheid. Relativeringen en twijfels tasten die
zekerheid aan (pijnlijk).
De wereld anders gaan zien en je dwalingen bekennen is moeilijk. We hebben de neiging om
anderen op hun foute daden af te rekenen en onszelf op onze goede bedoelingen. Wereld is
anders als dit omgekeerd was.
Sociologisch denken is een rationele bezigheid. Het vereist afstand. Sociaal bewustzijn krijg je
door met de sociologische theorie de samenleving en jezelf te analyseren. Je kunt hoog vliegen en
breed kijken (macro) of laag vliegen en details onderscheiden (micro). Vaak hecht je zo aan het
aardse bestaan dat je niet de objectieve theorie maar je eigen waarden, normen en belangen
gebruikt als ogen om te kijken.
Waardevrije wetenschap
, De sociologie heeft zich ontwikkeld tot een empirische en waardevrije wetenschap. Morele
overwegingen mogen geen rol spelen bij onderzoek en theorievorming.
De uitkomsten van sociologisch onderzoek en sociologische theorieën worden wel gebruikt voor
morele doelen.
Mensen die met mensen werken kleuren hun beroepsmatig activiteiten bewust of onbewust ook
moreel in. Inkleuring verwijst naar hun persoonlijke en politieke betrokkenheid bij mensen of
doelgroepen voor wie ze werken.
Conclusie
Sociologie is een wetenschap met behulp waarvan je jouw gedrag en dat van jouw lieten beter kunt
leren begrijpen. Daarvoor moet je wel leergierig zijn en lef hebben, want je moet regelmatig in de
sociologische helikopter stappen en bereid zijn om je comfortzones te verlaten.
Sociologie is een wetenschap die kennis verzamelt via een systematische waarneming van feiten.
Veel van die kennis is goed bruikbaar om jouw sociaal bewustzijn te vergroten.
Hoofdstuk 3, sociologie
De mens als sociaal wezen
De mens is een sociaal wezen.
Sociaal: in interactie met anderen.
We groeien samen met anderen op. We bouwen samen aan onze samenleving. We krijgen hierbij
niet altijd wat we willen en wat we nodig hebben. Dit kan tot problemen leiden, waarbij slachtoffers
kunnen vallen.
Mensen gedragen zich voor een groot gedeelte zoals van hen verwacht wordt.
Interactie
Bij interactie of sociaal gedrag kan een persoon jou begrijpen (positieve reactie) of niet begrijpen.
Veel van ons gedrag is sociaal bepaald.
Naarmate mensen dichter bij elkaar staan of meer bij elkaar betrokken zijn, is de kans op interactie
groter. Wanneer interactie toeneemt, wordt de betrokkenheid groter.
Ook bewust niet reageren of iemand negeren is sociaal gedrag.
De roltheorie
Ons leven is een rollenspel. We hebben nu meer dan vroeger mogelijkheden om variaties aan te
brengen en af te wijzen (individuele ontplooiing en verantwoordelijkheid kenmerken hedendaagse
cultuur).
Posities
Positie: plaats in het netwerk van relaties.
Toegewezen positie: positie waarvoor je niets hoeft te doen (broer, zus).
Verworven positie: positie waarvoor je zelf actie moet ondernemen (student, D66’er).
