Samenvatting KOM Experimenteel

Hoorcollege Experimenteel 1
Causaliteit

Bij vragen over of één bepaald kenmerk een verandering in een ander kenmerk veroorzaakt spreken
we over causaliteit.

Bij causaliteit spreken we over onderzoeksvragen die een oorzaak/gevolg-verband beschrijven.

Voorwaarden causaliteit

 Convariance (covariantie)
 Er moet een relatie zijn tussen de oorzaak en het gevolg
 Temporal precendence (volgorde in tijd)
 De oorzaak in de tijd moet voorafgaan aan het gevolg
 Internal validity (interne validiteit)
 Alternatieve verklaringen voor de gevonden relatie moeten worden uitgesloten

Inferentie is dat veel onderzoekers onderzoeksvragen willen generaliseren naar een populatie.

De beste manier om te kunnen voldoen aan bovenstaande voorwaarden is door middel van een
gerandomiseerd experiment:

 Een onderzoeksopzet waarbij
 Door randomisatie de groepen hetzelfde worden verondersteld
 Geheel willekeurig, geen invloed op wie in welke groep komt
 De onderzoeker 1 variabele manipuleert
 De onderzoeker bepaalt de waarde van de variabele voor de ene groep en
een waarde van de variabele voor de andere groep
 De onderzoeker het effect op een andere variabele meet

Covariantie

 Is er een samenhang tussen de onafhankelijke variabele en de afhankelijke variabele?
 Onafhankelijke variabele = gemanipuleerde variabele
 Afhankelijke variabele = gemeten variabele

Er is sprake van covariantie als er een verschil te zien is tussen twee groepen! De onderzoekers
verwachten een verschil in de afhankelijke variabele tussen studenten in de twee experimentele
groepen.

Temporal precendence

In een experiment kan de onderzoeker er voor zorgen dat oorzaak vooraf gaat aan het gevolg. Door
de manipulatie uit te voeren voorafgaand aan de meting van de afhankelijke variabele.

, Interne validiteit

 Is het wel de gemanipuleerde variabele die het verschil tussen de groepen verklaart of is er
een alternatieve verklaring?
 Bedreigingen van interne validiteit (confounding):
 Design confounds
 Was de gemanipuleerde variabele wel het enige verschil in de behandeling
van de twee groepen?
 Was het een willekeurig verschil of een systematisch verschil?
 Selectie effect
 Waren de twee groepen wel vergelijkbaar bij aanvang van het experiment?
 Met betrekking tot afhankelijke variabele?
 Met betrekking tot andere onafhankelijke variabelen (zowel
ongemeten als gemeten)?
 Hoe werden de groepen ingedeeld?
 Natuurlijke indeling / eigen keuze deelnemers?
 Op grond van bepaalde persoonskenmerken?
 Op basis van willekeur toegewezen?
 Belangrijk: randomiseren!

Randomisatie

Dit is er om te zorgen dat de gemiddelde scores en spreiding in scores op alle variabelen, zowel
gemeten als ongemeten, bij aanvang vergelijkbaar zijn tussen de groepen.

Probleem bij kleine steekproeven:

 Groepen zijn niet altijd even groot
 Relevante kenmerken van deelnemers niet gelijkmatig verdeeld over de condities
 Oplossing: complexere randomisatie methoden

Randomiseren is niet altijd mogelijk:

 Niet ethisch
 Niet praktisch haalbaar
 Soms wel mogelijk, maar gaat het mis:
 Contaminatie
 Deelnemers in experimentele groep vertellen deelnemers in controle groep
over de deelname
 Deelnemers houden zich niet aan de behandeling
 Beïnvloeding door de onderzoeker