College aantekeningen Medische Kennis 1.2b Psychopathologie

Leren voor de toets:

 Zelfstandig bestuderen basiskennis/kenniskaders (toetsstof)
 Opdrachten en studievragen per onderdeel (toetsstof)
 Technische termen per onderdeel (toetsstof)
 Extra’s per onderdeel (geen toetsstof, niet verplicht en wel heel leuk

Inhoud toets:

 Doelen, werkboek, inhoud hoorcolleges met Powerpoints zijn richtinggevend voor de toets.



Psychopathologie 1.2b Powerpoints Samenvatting
Hoorcollege 1: wat is normaal?



Psychopathologie: Ziekteleer van de psyche

Een psyche kan eventjes zijn, bijvoorbeeld een acute stress stoornis, maar kan ook levenslang zijn en
heeft veel invloed op het leven van de patiënt, bijvoorbeeld bij schizofrenie.




Psychische problemen

,Mensen met psychische problemen lopen vast in het dagelijkse leven.

De problemen zijn dimensioneel en dynamisch van aard. In de loop van de tijd variëren problemen
in:

 Ernst/ intensiteit
 Frequentie
 Impact: (mate van last die ze veroorzaken, ‘lijdensdruk’)

Dit alles onder invloed van ervaringen enerzijds, en de kwetsbaarheden en beschermende factoren
anderzijds.



Psychisch probleem: angst

Bij normaal functioneren hoort angst (=functioneel)

Je kunt ‘vastlopen’ in het dagelijkse leven: faalangst

Angst is dimensioneel en dynamisch, varieert in:

 Ernst/ intensiteit
 Frequentie
 Impact: (mate van last die ze veroorzaken: ‘lijdensdruk’)

Wanneer is een angst pathologisch (wanneer spreekt men van een stoornis/ziektebeeld)?

Centrale vraag: Kan de angstige persoon nog functioneren binnen de persoonlijke of
maatschappelijke normen?

Zo niet, dan is de angststoornis pathologisch.



DSM-5: DIAGNOSTIC AND STATISTICAL MANUAL OF MENTAL DISORDERS (5 e editie)

 Een handleiding waarin alle psychische ziekten in staan.



Kernelementen psychiatrische diagnose

 Ordening van psychische klachten, symptomen en gedragingen
 Verzamelen van gegevens die de klachten, symptomen en gedragingen kunnen verklaren

Enkele categorieën stoornissen volgens DSM-5:

 Schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen
 Bipolaire stemmingsstoornissen
 Depressieve stemmingsstoornissen
 Angststoornissen
 Obsessieve-compulsieve en verwante stoornissen
 Neurocognitieve stoornissen
 Persoonlijkheidsstoornissen

,Voordelen DSM-5:

 Bevordert eenduidigheid:

Op grond van symptomen worden diagnosen gesteld na grondig psychiatrisch onderzoek
door een psycholoog of psychiater.

Nadelen DSM-5:

 Diagnose op grond van symptomen (symptoomdiagnose) en niet op basis van oorzaak (want
die weten we vaak niet)
 Veel symptomen zijn transdiagnostisch, passen bij meerdere ziektebeelden/diagnoses (bijv.
piekeren of suïcidaliteit)

Diagnostische problemen:

 Ontbrekende kennis over oorzaken
 Minder objectieve testen
 Grote variatie in ziekteverschijnselen en beloop



Centrale vragen

Het stellen van (ongeveer de volgende vragen maakt duidelijk dat je de patiënt/cliënt als persoon
wilt zien in zijn (brede) context:

 Wat is er met je gebeurd?
 Wat is je kwetsbaarheid en je weerbaarheid?
 Waar wil je naartoe?
 Wat heb je nodig?



Dimensies klacht

 Kwaliteit – aard van de klachten;
 Chronologie – ontwikkeling van de klachten over de tijd (wanneer)
 Kwantiteit – ernst van klachten (invloed op functioneren)
 Setting – waar en wanneer zijn er klachten?
 Beïnvloedende factoren – factoren waardoor klachten toe- of afnemen
 Begeleidende symptomen – andere symptomen die passen bij de klachten
 Eigen visie patiënt – hoe verklaart de patiënt zijn klachten?




Hoofdgroepen Psychische functies Rangschikking psychische
(voorbeeld) functies in status mentalis
(voorbeeld)

, Cognitieve functies Bewustzijn, aandacht en - Bewustzijn
oriëntatie - Aandacht en
concentratie
- Oriëntatie
Affectieve functies Stemming en affect - Stemming
- Affect
Conatieve functies Psychomotoriek - Algemeen
- Mimiek en gestiek
- Spraak


Psychische functie Beoordeel Mogelijke vraag
Bewustzijn Daling Voelt u zich suf?
Concentratie Volhouden van het cognitieve Kost het u moeite om de
proces aandacht erbij te houden?
Oriëntatie Plaats Kunt u mij vertellen waar we
nu zijn?
Waarneming Realiteitswaarde van Hoort u stemmen terwijl er
zintuiglijke gewaarwordingen niemand in de buurt is?
Denken Inhoud van het denken Hebt u speciale krachten die
anderen niet hebben?


Vragen

- Op grond waarvan vullen de hersenen de waarnemingen vanuit de zintuigen aan?
o Vanuit verwachting en vanuit informatie die we eerder geleerd hebben.
- Hoe beïnvloedt de kwaliteit van de waarnemingen via de zintuigen de kans op hallucineren?
o Wanneer je bijv. doucht, hoor je niet alles, in het donker is je zicht verminderd.
Hierdoor moeten je hersenen meer onzekerheden invullen, en dit kan een
hallucinatie veroorzaken.
- Hoe ontstaat een hallucinatie?
o Zintuigen geven wat prikkels, de hersenen vullen deze prikkels aan naar verwachting.
De aanvulling kan een juiste gok zijn, maar kan ook helemaal niet kloppen. Dit kan je
een hallucinatie noemen.
- Van welke psychische functie is de hallucinatie een afwijking?
o Waarnemen
- Welke klachten zou iemand die hallucineert kunnen hebben?
o Achterdocht, angst, woede, slapeloosheid.
- Wanneer zou je iemand die hallucineert ‘ziek’ noemen?
o Wanneer zijn dagelijks leven eronder lijdt.




Delier (of ‘delirium’)

 Acuut optredende verwardheid