Week 1 – dinsdag 3 november 2020 – Contract 2
Werkt het contractenrecht? Effectuering van wettelijke remedies.
Even opfrissen: welke wettelijke remedies zijn er?
Welke wettelijke mogelijkheden heb je als een partij afhaakt en hem toch te dwingen om iets te doen:
- Nakoming; art. 3:297, 7:21 voor koop, geen verzuim
- Schadevergoeding; art. 6:95 e.v. Grondslag: OD of toerekenbare tekortkoming, zie art. 6:74 verzuim nodig. Bijzondere vormen:
voordeelsverrekening en winstafgifte, art. 6:100 en 104 BW.
- Ontbinding, art. 6:265, tekortkoming, verzuim, tenzij… anders: art. 9:301 PECL (en PICC/CISG): wezenlijke tekortkoming.
- Soms: vernietiging wegens wilsgebreken. Onder meer dwaling, art. 6:228 BW. Voor- en nadelen> mag je dat uitsluiten?
- Verrekening, art. 6:127 BW
- Tijdelijke remedie: opschorting: art. 6:52, 6:262 BW
Dit moet je in je hoofd hebben, want in tentamen kan gevraagd worden waar je uit moet kiezen in een bepaald geval.
Wettelijke remedies (2): bijzondere vormen van schadevergoeding
Normaliter: schadeberekening door vermogensvergelijking, art. 6:95, 6:97 en 6:98 BW. Je gaat een vergelijking maken hoe de situatie nu is
en zou zijn als er geen tekortkoming zou zijn. Als daar een bedrag uitkomt dan maak je een optelsom en dat is de schade.
- Verrekening van voordeel bij benadeelde, art. 6:100 BW:
o Belangrijkste voorbeeld: Vos/TSN uitspraak partijen krijgen ruzie, Vos zegt de overeenkomst ten onrechte op en
TNS is benadeelde partij en wil gederfde winst ontvangen voor drie jaar. Maar ondertussen heeft TNS een voordeel
gehaald met andere werkzaamheden en de schade kwam op 0 uit dus Vos wil niks geven. Hoge Raad: kan je dat wel
zo zeggen? Dat is vrij oneerlijk, want voor degene die schade heeft toegebracht komt er makkelijk vanaf. Maar het
gaat uiteindelijk om Tennet/ABB-arrest (leidende arrest) dit ging om een ander geval. ABB heeft materiaal aan
Tennet verkocht voor te hoge bedragen. Tennet zegt; ik heb te dure materialen gekocht en dat is schade en die
vorder ik. ABB zegt: hoezo schade? Je hebt het doorverkocht en dus geen schade geleden? =
doorberekeningsverweer. Hoge Raad: ja dat is een punt, ofwel je hebt geen schade geleden ofwel je hebt een
voordeelsberekening en dan is het plaatje nul. Maar, het gaat wel voor zover dit redelijk is. Redelijkheids-escape;
is het redelijk dat het kartel nergens aan hoeft te betalen?
o Winstafdracht door schade toebrenger:
Art. 6:104: winst, als gevolg van tekortkoming/o.d. op vordering benadeelde: dan mag de rechter schade
begroten op winst, maar een recht hiertoe is niet aan de orde.
Zie Huurder/Ymere-arrest en Van Kogelenberg. Is dit een ‘punitieve’ maatregel, en zo ja: is dat erg?
Tentamen: is de Nederlandse regeling oké of de Duitse regeling beter? Zie Van Kogelenberg.
Privaatrecht in werking: remedies en corona
Door corona is de boel minder waard geworden, partij wil minder betalen voor koop bedrijf. Overnameprijs is half miljard minder.
Aankoopprijs is door corona-crisis lager geworden.
Reizen worden geannuleerd – voucher – maar moet je daar genoegen meenemen?
Concerten gaan niet door – wat zijn je rechten?
Is corona een crisis waardoor je anders naar het contractenrecht moet gaan kijken?
Corona => Ongekend ingrijpen in de economie – economie werd gesloten.
Is het contractenrecht hier wel goed op toegerust?
Nakoming?
Bijv.: kan Tiffany van Louis Vuitton nakoming vorderen?
In principe wel: art. 3:296….
…… tenzij uit de wet, uit de aard der verplichting of uit een rechtshandeling anders volgt.
Maar ook: absolute of relatieve mogelijkheid. – bijv. schilderij is verbrand/grens is gesloten – sinaasappels kunnen niet geleverd worden.
Bedrijf komt niet na – omdat hij het te gevaarlijk vindt voor zijn personeel om te komen werken (relatieve onmogelijkheid). Wat vind je
ervan? Belangen afwegen. Zorgplicht werknemers/belang groot bedrijf om producten te maken.
– Waarom laat je ze thuis? Pandemie? Voorzorgsmaatregelen getroffen?
- Woekerprijzen – relatieve onmogelijkheid
- Ik kan er niets aan doen – is dat relevant bij nakoming? Toerekening is niet van belang.
- Corona kan reden zijn om niet na te komen. Maar grote tussencategorie.
Dus: bij sluiting horeca, import-of export-beperkingen, maar óók plotselinge prijsstijging.
En vrijwillige tijdelijke bedrijfssluiting door Corona in verband met thuiswerken, zodat de diensten van een cateraar onnodig zijn?
Nakoming?
‘Maar ik kan er niets aan doen’? Toerekenbaarheid? Verzuim?
Kortom:
- Corona is soms een goed verweer tegen een nakomingsactie.
- Maar: de nakomingsactie is wel een alles-of niets oplossing
Ontbinding: geld terug of vouchers?
‘Maar ik kon er niets aan doen’ => niet van belang. Geen toerekenbaarheid vereist. De wet geeft je het recht om geld terug te krijgen. Is dit
redelijk? Waar gaat het hier om? Ontbinding! Kan dat? Art. 6:265!
Verzuim?
Zeker, tenzij blijvend of tijdelijk onmogelijk
‘Maar ik kon er niets aan doen’?
Maakt niet uit: geen toerekenbaarheid vereist
Gevolg:
, Ongedaanmaking (6:271)
Soms partieel (bij gedeeltelijke TKK)
En dus?
En toekomstige TKK?
Wat vindt u: redelijk?
Schadevergoeding?
Art. 6:74:
- Tekortkoming
- Toerekenbaarheid
- Schade
- Causaal verband
- Verzuim (lid 2)
‘Maar ik kon er niets aan doen-verweer’?
Overmacht: indien de tekortkoming niet aan de schuld van de debiteur is te wijten, noch krachten wet, rechtshandeling of
verkeersopvattingen voor rekening van de schuldenaar komt (art. 6:75)
Barman in Après ski bar had corona – had corona en is door blijven werken. Kunnen gedupeerden schadevergoeding krijgen?
Toerekenbare tekortkoming
Overmacht – Ik kon er niets aan doen – verweer => is hier wel relevant. 6:75 BW
Share the burden – dit overkomt ons allemaal - kosten delen/past ook in het NL-systeem – art. 109 BW. Hoe deel je de risico’s in? Hoe
verdeel je de kosten?
Eerste stap: wat staat er in het contract? Overmachtsclausule: pandemie?
Staat er niets: verkeersopvattingen? Maakt het nog uit waarom en wat niet wordt nagekomen?
Share the burden?
Corona en onvoorziene omstandigheden
Het W-hotel en onvoorziene omstandigheden (of: ‘onverzien’)? Het W-hotel in A’dam, huurden bedrijfspand. 500.000 per maand. Binnen
twee maanden 880.000 per maand. Maar in corona – tent moet sluiten. Dus hotel kan het niet betalen – onvoorziene omstandigheden.
6:258 BW. Als er geen exoneratie staat – ga je verder in het contract kijken. Is onvoorziene omstandigheden een goede tool?
Vereisten ex art. 6:258:
Geen regeling in het contract: contractuele bepaling voor pandemie?
Na contractssluiting opgetreden: toekomstig
Onaanvaardbaar
Verzoek één der partijen
Tenzij voor rekening van (lid 2)
Zie Rb. Amsterdam 17 juli 2020, ECLI:NL:RBAMS:2020:3494
Schelhaas & Spanjaard:
- Heronderhandelen
- Of: share the pain
Van Boom: helpt niet veel.
3. Wettelijke remedies: formele hindernissen
Effectuering wettelijke remedies: formele hindernissen:
- Verzuim-regeling bij tekortkoming (Bachelor-stof)
o Nodig bij schadevergoeding en ontbinding (tenzij blijvende/tijdelijke onmogelijkheid…), maar niet bij nakoming
o Zie art. 6:81 e.v.: meestal moet de andere partij nog een mogelijkheid worden gegeven om na te komen door een
ingebrekestelling, ofwel een schriftelijke aanmaning met termijnstelling zie art. 6:82 lid 1
o Art. 6:82 lid 2: ingebrekestelling zonder termijn
o Art. 6:83: verzuim zonder ingebrekestelling (‘rauwelijks’)
- Op tijd klagen: art. 6:89 en 7:23 (bachelor-stof)
- Verjaring: art. 3:306 e.v.
Termijnen en remedies: verjaring & klachtplicht
Verjaring v klachtplicht
Hoofdpunten klachtplicht ex 6:89 en 7:23 (bachelor-stof).
Ratio: vooral in het belang van de schuldenaar/verkoper
Twee termijnen: onderzoeks-(redelijk) en klacht termijn (bekwame tijd). Zie Van de Steeg/Rabobank en Far Trading/Edco voor
de invulling daarvan: nadeelbelangrijk.
Bij consumentenkoop: geen onderzoekstermijn.
Consequenties
Internationaalperspectief:
Art. 38 (1) CISG (Weens Koopverdrag): Koper moet zaak binnen zo kort mogelijke termijn keuren.
Art. 39 CISG: klagen binnen redelijke termijn na ontdekking.
Art. 44 CISG: geen algeheel verval van rechten, maar lagere schadevergoedingen geenontbinding.
Werkt het contractenrecht? Effectuering van wettelijke remedies.
Even opfrissen: welke wettelijke remedies zijn er?
Welke wettelijke mogelijkheden heb je als een partij afhaakt en hem toch te dwingen om iets te doen:
- Nakoming; art. 3:297, 7:21 voor koop, geen verzuim
- Schadevergoeding; art. 6:95 e.v. Grondslag: OD of toerekenbare tekortkoming, zie art. 6:74 verzuim nodig. Bijzondere vormen:
voordeelsverrekening en winstafgifte, art. 6:100 en 104 BW.
- Ontbinding, art. 6:265, tekortkoming, verzuim, tenzij… anders: art. 9:301 PECL (en PICC/CISG): wezenlijke tekortkoming.
- Soms: vernietiging wegens wilsgebreken. Onder meer dwaling, art. 6:228 BW. Voor- en nadelen> mag je dat uitsluiten?
- Verrekening, art. 6:127 BW
- Tijdelijke remedie: opschorting: art. 6:52, 6:262 BW
Dit moet je in je hoofd hebben, want in tentamen kan gevraagd worden waar je uit moet kiezen in een bepaald geval.
Wettelijke remedies (2): bijzondere vormen van schadevergoeding
Normaliter: schadeberekening door vermogensvergelijking, art. 6:95, 6:97 en 6:98 BW. Je gaat een vergelijking maken hoe de situatie nu is
en zou zijn als er geen tekortkoming zou zijn. Als daar een bedrag uitkomt dan maak je een optelsom en dat is de schade.
- Verrekening van voordeel bij benadeelde, art. 6:100 BW:
o Belangrijkste voorbeeld: Vos/TSN uitspraak partijen krijgen ruzie, Vos zegt de overeenkomst ten onrechte op en
TNS is benadeelde partij en wil gederfde winst ontvangen voor drie jaar. Maar ondertussen heeft TNS een voordeel
gehaald met andere werkzaamheden en de schade kwam op 0 uit dus Vos wil niks geven. Hoge Raad: kan je dat wel
zo zeggen? Dat is vrij oneerlijk, want voor degene die schade heeft toegebracht komt er makkelijk vanaf. Maar het
gaat uiteindelijk om Tennet/ABB-arrest (leidende arrest) dit ging om een ander geval. ABB heeft materiaal aan
Tennet verkocht voor te hoge bedragen. Tennet zegt; ik heb te dure materialen gekocht en dat is schade en die
vorder ik. ABB zegt: hoezo schade? Je hebt het doorverkocht en dus geen schade geleden? =
doorberekeningsverweer. Hoge Raad: ja dat is een punt, ofwel je hebt geen schade geleden ofwel je hebt een
voordeelsberekening en dan is het plaatje nul. Maar, het gaat wel voor zover dit redelijk is. Redelijkheids-escape;
is het redelijk dat het kartel nergens aan hoeft te betalen?
o Winstafdracht door schade toebrenger:
Art. 6:104: winst, als gevolg van tekortkoming/o.d. op vordering benadeelde: dan mag de rechter schade
begroten op winst, maar een recht hiertoe is niet aan de orde.
Zie Huurder/Ymere-arrest en Van Kogelenberg. Is dit een ‘punitieve’ maatregel, en zo ja: is dat erg?
Tentamen: is de Nederlandse regeling oké of de Duitse regeling beter? Zie Van Kogelenberg.
Privaatrecht in werking: remedies en corona
Door corona is de boel minder waard geworden, partij wil minder betalen voor koop bedrijf. Overnameprijs is half miljard minder.
Aankoopprijs is door corona-crisis lager geworden.
Reizen worden geannuleerd – voucher – maar moet je daar genoegen meenemen?
Concerten gaan niet door – wat zijn je rechten?
Is corona een crisis waardoor je anders naar het contractenrecht moet gaan kijken?
Corona => Ongekend ingrijpen in de economie – economie werd gesloten.
Is het contractenrecht hier wel goed op toegerust?
Nakoming?
Bijv.: kan Tiffany van Louis Vuitton nakoming vorderen?
In principe wel: art. 3:296….
…… tenzij uit de wet, uit de aard der verplichting of uit een rechtshandeling anders volgt.
Maar ook: absolute of relatieve mogelijkheid. – bijv. schilderij is verbrand/grens is gesloten – sinaasappels kunnen niet geleverd worden.
Bedrijf komt niet na – omdat hij het te gevaarlijk vindt voor zijn personeel om te komen werken (relatieve onmogelijkheid). Wat vind je
ervan? Belangen afwegen. Zorgplicht werknemers/belang groot bedrijf om producten te maken.
– Waarom laat je ze thuis? Pandemie? Voorzorgsmaatregelen getroffen?
- Woekerprijzen – relatieve onmogelijkheid
- Ik kan er niets aan doen – is dat relevant bij nakoming? Toerekening is niet van belang.
- Corona kan reden zijn om niet na te komen. Maar grote tussencategorie.
Dus: bij sluiting horeca, import-of export-beperkingen, maar óók plotselinge prijsstijging.
En vrijwillige tijdelijke bedrijfssluiting door Corona in verband met thuiswerken, zodat de diensten van een cateraar onnodig zijn?
Nakoming?
‘Maar ik kan er niets aan doen’? Toerekenbaarheid? Verzuim?
Kortom:
- Corona is soms een goed verweer tegen een nakomingsactie.
- Maar: de nakomingsactie is wel een alles-of niets oplossing
Ontbinding: geld terug of vouchers?
‘Maar ik kon er niets aan doen’ => niet van belang. Geen toerekenbaarheid vereist. De wet geeft je het recht om geld terug te krijgen. Is dit
redelijk? Waar gaat het hier om? Ontbinding! Kan dat? Art. 6:265!
Verzuim?
Zeker, tenzij blijvend of tijdelijk onmogelijk
‘Maar ik kon er niets aan doen’?
Maakt niet uit: geen toerekenbaarheid vereist
Gevolg:
, Ongedaanmaking (6:271)
Soms partieel (bij gedeeltelijke TKK)
En dus?
En toekomstige TKK?
Wat vindt u: redelijk?
Schadevergoeding?
Art. 6:74:
- Tekortkoming
- Toerekenbaarheid
- Schade
- Causaal verband
- Verzuim (lid 2)
‘Maar ik kon er niets aan doen-verweer’?
Overmacht: indien de tekortkoming niet aan de schuld van de debiteur is te wijten, noch krachten wet, rechtshandeling of
verkeersopvattingen voor rekening van de schuldenaar komt (art. 6:75)
Barman in Après ski bar had corona – had corona en is door blijven werken. Kunnen gedupeerden schadevergoeding krijgen?
Toerekenbare tekortkoming
Overmacht – Ik kon er niets aan doen – verweer => is hier wel relevant. 6:75 BW
Share the burden – dit overkomt ons allemaal - kosten delen/past ook in het NL-systeem – art. 109 BW. Hoe deel je de risico’s in? Hoe
verdeel je de kosten?
Eerste stap: wat staat er in het contract? Overmachtsclausule: pandemie?
Staat er niets: verkeersopvattingen? Maakt het nog uit waarom en wat niet wordt nagekomen?
Share the burden?
Corona en onvoorziene omstandigheden
Het W-hotel en onvoorziene omstandigheden (of: ‘onverzien’)? Het W-hotel in A’dam, huurden bedrijfspand. 500.000 per maand. Binnen
twee maanden 880.000 per maand. Maar in corona – tent moet sluiten. Dus hotel kan het niet betalen – onvoorziene omstandigheden.
6:258 BW. Als er geen exoneratie staat – ga je verder in het contract kijken. Is onvoorziene omstandigheden een goede tool?
Vereisten ex art. 6:258:
Geen regeling in het contract: contractuele bepaling voor pandemie?
Na contractssluiting opgetreden: toekomstig
Onaanvaardbaar
Verzoek één der partijen
Tenzij voor rekening van (lid 2)
Zie Rb. Amsterdam 17 juli 2020, ECLI:NL:RBAMS:2020:3494
Schelhaas & Spanjaard:
- Heronderhandelen
- Of: share the pain
Van Boom: helpt niet veel.
3. Wettelijke remedies: formele hindernissen
Effectuering wettelijke remedies: formele hindernissen:
- Verzuim-regeling bij tekortkoming (Bachelor-stof)
o Nodig bij schadevergoeding en ontbinding (tenzij blijvende/tijdelijke onmogelijkheid…), maar niet bij nakoming
o Zie art. 6:81 e.v.: meestal moet de andere partij nog een mogelijkheid worden gegeven om na te komen door een
ingebrekestelling, ofwel een schriftelijke aanmaning met termijnstelling zie art. 6:82 lid 1
o Art. 6:82 lid 2: ingebrekestelling zonder termijn
o Art. 6:83: verzuim zonder ingebrekestelling (‘rauwelijks’)
- Op tijd klagen: art. 6:89 en 7:23 (bachelor-stof)
- Verjaring: art. 3:306 e.v.
Termijnen en remedies: verjaring & klachtplicht
Verjaring v klachtplicht
Hoofdpunten klachtplicht ex 6:89 en 7:23 (bachelor-stof).
Ratio: vooral in het belang van de schuldenaar/verkoper
Twee termijnen: onderzoeks-(redelijk) en klacht termijn (bekwame tijd). Zie Van de Steeg/Rabobank en Far Trading/Edco voor
de invulling daarvan: nadeelbelangrijk.
Bij consumentenkoop: geen onderzoekstermijn.
Consequenties
Internationaalperspectief:
Art. 38 (1) CISG (Weens Koopverdrag): Koper moet zaak binnen zo kort mogelijke termijn keuren.
Art. 39 CISG: klagen binnen redelijke termijn na ontdekking.
Art. 44 CISG: geen algeheel verval van rechten, maar lagere schadevergoedingen geenontbinding.
