Samenvatting Sociale Psychologie
Hoofdstuk 1 Sociale psychologie introductie
Het definiëren van sociale psychologie
Sociale psychologie De wetenschappelijke studie van de manier waarop
gedachten, gevoelens en gedragen van mensen
worden beïnvloed door de werkelijke of ingebeelde
aanwezigheid van andere mensen.
Sociale invloed Het effect dat woorden, acties of aanwezigheid van
andere mensen hebben op onze eigen gedachten,
gevoelens, houdingen of gedragingen.
Sociale psychologen ontwikkelen verklaringen voor sociale invloed door empirische methoden. Het
doel van sociale psychologie is om de universele wetten van menselijk gedrag te ontdekken, daarom
is cross-cultural research vaak nodig. Gebeurtenissen worden vaak verklaard met gezond verstand,
maar dit zorgt voor het labelen van mensen. Labelen kan genoegdoening geven, maar het is geen
goede basis voor het begrijpen van de complexiteit van gedrag. Het level van analyse is het individu
in de context van een sociale situatie voor een sociale psycholoog.
De invloed van de situatie
Zonder belangrijke informatie over een situatie zullen mensen het gedrag van anderen altijd
uitleggen in de persoonlijkheid van het individu. Dit is volgens de fundamentele attributie fout. Dit is
de neiging om eigen en andermans gedrag te verklaren in termen van persoonlijkheid en het
onderschatten van de kracht van sociale invloed en de situatie. Het verklaren van gedrag in termen
van persoonlijkheid geeft een valse veiligheid.
Lee Ross voerde een experiment uit waarbij hij onderzocht of iemand een spel zou spelen op een
coöperatieve of een competitieve manier. De naam van het spel beïnvloedde de manier waarop de
spelers het spel speelden, ook al werden ze van te voren geclassificeerd als coöperatief of
competitief. De persoonlijkheid van het individu maakte nauwelijks verschil. Denk aan: de Wall Street
Game.
Het belang van interpretatie
Bij de definitie van een sociale situatie is de beschrijving van de objectieve eigenschappen van de
situatie en het gedrag dat hieruit volgt van belang.
Behaviorisme Een vorm van psychologie dat stelt dat om menselijk
gedrag te begrijpen, je alleen rekening hoeft te
houden met de versterkende eigenschappen van de
omgeving (bekrachtiging)
Het behaviorisme houdt geen rekening met cognitie en overschat het belang van de manier waarop
mensen hun omgeving interpreteren. De situatie beïnvloed het gedrag van mensen, en daarnaast
hangt het gedrag ook af van de interpretatie van de situatie.
Construal (interpretatie) De manier waarop mensen de sociale wereld
ontvangen, begrijpen en interpreteren.
,Gestalt psychology De bestudering van de subjectieve manier waarop
een object iemands mind (gestalt) binnenkomt, ipv
de objectieve, fysieke verschijning ervan.
Kurt Lewin is de grondlegger van de sociale psychologie. Hij paste Gestalt-principes toe: hoe nemen
mensen de motieven, intenties en gedragingen van andere mensen waar?
Fritz Heider stelde dat een persoon reageert op wat hij denkt dat de andere persoon waarneemt,
voelt, denkt en wat de andere persoon aan het doen is.
Lee Ross bedacht naïef realisme: de overtuiging dat we dingen waar nemen ‘zoals ze echt zijn’. Als
andere mensen hetzelfde object anders waarnemen, dan komt dat doordat zij biased zijn.
Basis motieven van de mens: waar construals vandaan komen
Twee centrale motieven zijn belangrijk: de noodzaak om je goed te voelen over jezelf en de
noodzaak om accuraat te zijn.
Eigenwaarde motief: De behoefte om je goed te voelen over jezelf
Mensen willen een hoog zelfrespect, de evaluatie van eigen waarde, houden. Mensen willen zich
eerder goed over zichzelf voelen dan de wereld accuraat waarnemen. Hierdoor leren mensen minder
goed van hun eigen gedrag.
Lijden en zelfrechtvaardiging
Mensen zijn gemotiveerd om een positief beeld van hunzelf te houden en rechtvaardigen hun
gedrag. Bepaalde condities laten mensen handelen op een manier dat paradoxaal lijkt. Ze geven de
voorkeur aan mensen en dingen voor wie zij geleden hebben (want dat geeft ze een goed gevoel, ik
heb voor jou geleden, dus ik heb echt iets goeds gedaan voor jou) in plaats van mensen en dingen die
ze associëren met gemak en plezier.
Sociaal-cognitief motief: De behoefte om accuraat te zijn
Mensen verbuigen de waarheid om zelf er goed uit te komen, maar breken de waarheid niet: we
willen ook wel een beetje accuraat zijn. Het sociaal-cognitie is hoe mensen over zichzelf en de sociale
wereld denken: en hoe mensen sociale informatie en beslissingen selecteren, interpreteren,
gebruiken en onthouden.
Verwachtingen over de sociale wereld
Onze verwachtingen over de sociale wereld interfereren met het accuraat waarnemen. Onze
verwachtingen kunnen de natuur van de sociale wereld veranderen. De self-fulfilling prophecy is dat
je verwacht dat jij of een ander persoon zich zal gedragen op een bepaalde manier, en dus gedraag jij
je zo zodat jouw verwachting uitkomt.
Hoofdstuk 8 Conformiteit
Conformiteit Een verandering in iemands gedrag door de invloed
van echte of ingebeelde andere mensen
Non-conformiteit Het streven naar het zelf bepalen hoe we ons
gedragen.
Informationele sociale invloed: de behoefte om te weten wat juist is
We hebben gebrek aan kennis over juist handelen in een bepaalde situatie. Als gevolg gaan we
gedrag van anderen gebruiken als bron van informatie over hoe wij ons moeten gedragen. Dit gaan
,we nadoen. We geloven dat anderen een situatie beter kunnen interpreteren en daarom een
passendere handeling weten te bedenken in een situatie.
Informationele sociale invloed Ons gedrag laten afhangen van andere mensen als
een bron van informatie: we conformeren omdat we
geloven dat andermans interpretatie van een
dubbelzinnige situatie correct is en ons kan helpen bij
het kiezen van een geschikte actie.
Het auto kinetische effect is een effect waardoor het lijkt alsof licht beweegt in een donkere kamer –
maar dit is niet zo.
Denk aan: Sherif’s onderzoek -> autikenetisch effect. Lamp in het donker schijnen; hoe ver van je af?
Mensen dacht dat het licht de tweede keer anders werden gepresenteerd, maar dit was niet zo. Dit
werd niet verteld. Daarna bespraken de participanten de bevinden met elkaar en gingen
conformeren.
Een belangrijk kenmerk van informationeel sociaal invloed is dat het kan leiden tot private
acceptatie. Dit is wanneer mensen conformeren aan het gedrag van anderen, omdat ze oprecht
geloven at die andere mensen gelijk hebben.
Public compliance Het publiekelijk conformeren aan het gedrag van
anderen zonder eigenlijk te geloven dat de anderen
ook daadwerkelijk gelijk hebben.
Denk aan: handdoeken in een hotel -> “help het milieu” werkt minder goed dan “honderden mensen
in dit hotel helpen elke dag mee met het milieu” -> conformiteit wordt mogelijk en daarom is het
gevolg dat mensen gaan handelen.
Het belang van accuraat zijn
In situaties waarbij het van belang is om accuraat te zijn verhoogt de conformiteit aan andere
personen en ben je kwetsbaarder voor informationele sociale invloed. Dus: wanneer het belangrijk is
dat jouw antwoord correct is, zullen mensen meer geneigd zijn om de antwoorden van anderen over
te nemen.
Dit illustreert het grootste risico van het gebruiken van andermans bevindingen: wat als zij het
verkeerd hebben? Daarom worden de meeste ooggetuigen individueel verhoord door de politie,
zodat zij niet door anderen kunnen worden beïnvloed.
Wanneer informationele conformiteit faalt
Contagion (besmetting) Verschijnsel waarbij emoties en gedrag zich
razendsnel onder een menigte verspreid. Als iemand
onjuist geïnformeerd is, nemen andere mensen dit
ook over.
In een onzekere situatie vertrouwen mensen op de interpretatie van anderen. Massa-
psychogenetische ziekte komt voor als een groep mensen dezelfde psychische symptomen vertonen,
terwijl hier geen reden voor is. Mensen gaan ook symptomen voelen als ze zien dat anderen deze
hebben, ook al kennen ze de reden niet. Een oplossing is massamedia; het relativeren en logisch
beredeneren om roddels de wereld uit te helpen.
Wanneer conformeren mensen zich aan informationele sociale invloed?
Wanneer de situatie onduidelijk en dubbelzinnig is
Wanneer de situatie een crisis is
Wanneer de andere mensen ‘experts’ zijn
, Normatieve sociale invloed: de behoefte om geaccepteerd te worden
Mensen willen graag geaccepteerd worden door anderen. We conformeren ons aan de sociale
normen van de groep. Dit zijn impliciete en expliciete regels van een groep voor acceptabel gedrag,
waarden en geloven. Mensen conformeren zich aan deze regels als ze goed in de groep willen liggen.
Onbewust zijn we beïnvloedbaar op sociaal gebied, zeker wanneer het gaat om imago.
Normatieve sociale invloed Het meegaan met wat andere mensen doen om
aardig gevonden en geaccepteerd te worden door
hen: we komen in het openbaar overeen met de
overtuigingen en het gedrag van de groep, maar
accepteren deze niet altijd privé.
Denk aan: Asch – lijnenonderzoek. Geen onduidelijke situatie, maar ze conformeren omdat ze de
sociale druk voelen om “bij de groep te horen”.
Normatieve druk resulteert in public compliance without private acceptance. Dit is het meegaan van
mensen met de mening van de groep, zelfs als ze denken dat het fout is of er niet in geloven.
Bij normatieve sociale invloed is de onduidelijkheid van de situatie niet van belang, maar de
beslissing of mensen meegaan met de groep om aardig gevonden te worden. Mensen kiezen liever
voor een fout antwoord, om dan maar aardig gevonden te worden, dan het goede antwoord en
accuraat te zijn. Hoe belangrijker het accuraat zijn was, hoe minder snel mensen conformeerden aan
de normatieve sociale invloed. Hier ging dan het accuraat zijn boven het leuk gevonden worden.
De consequentie van het weerstaan van normatieve sociale invloed
Non-conformisten, die niet in lijn zijn met de rest van de groep, worden vaak hard aangepakt door de
groep: ze worden genegeerd, gestraft of zelfs verstoten uit de groep.
Wanneer conformeren mensen aan normatieve sociale invloed?
Social impact theory Volgens deze theorie hangt de waarschijnlijkheid van het conformeren aan
normatieve sociale invloed af van de volgende variabelen:
Kracht
Hoe belangrijk is de groep voor jou?
Urgentie
Hoe dicht is de groep bij je in ruimte en tijd tijdens de poging om je te beïnvloeden?
Groepsgrootte
Met hoeveel mensen is de groep?
Sociale impact theorie voorspelt dat als de kracht en urgentie toeneemt, dat dan ook de conformiteit
toeneemt. Bij groepsgrootte neemt de normatieve sociale invloed ook toe, maar bij hoe groter de
groep, hoe minder invloed 1 persoon extra heeft. Dit is vaak bij 4-5 personen in de groep.
Bij een belangrijke groep conformeren we sneller. Normatieve druk is sterker wanneer het gaat om
mensen waarmee wee vriendschappen, liefde of respect delen. Het verlies van deze mensen is
namelijk groter. Door het conformeren aan een belangrijke groep kun je later tegen de groep in gaan
zonder te veel consequenties, omdat je dan al vaker hebt geconformeerd, dus ‘goed’ in de groep ligt.
Idiosyncrasy credits De tolerantie die een persoon verdient over tijd door
te conformeren aan de normen van de groep. Dit
biedt mogelijkheden om later, als je al veel credits
hebt verdiend, een eigen weg te volgen zonder
problemen te krijgen.
Hoofdstuk 1 Sociale psychologie introductie
Het definiëren van sociale psychologie
Sociale psychologie De wetenschappelijke studie van de manier waarop
gedachten, gevoelens en gedragen van mensen
worden beïnvloed door de werkelijke of ingebeelde
aanwezigheid van andere mensen.
Sociale invloed Het effect dat woorden, acties of aanwezigheid van
andere mensen hebben op onze eigen gedachten,
gevoelens, houdingen of gedragingen.
Sociale psychologen ontwikkelen verklaringen voor sociale invloed door empirische methoden. Het
doel van sociale psychologie is om de universele wetten van menselijk gedrag te ontdekken, daarom
is cross-cultural research vaak nodig. Gebeurtenissen worden vaak verklaard met gezond verstand,
maar dit zorgt voor het labelen van mensen. Labelen kan genoegdoening geven, maar het is geen
goede basis voor het begrijpen van de complexiteit van gedrag. Het level van analyse is het individu
in de context van een sociale situatie voor een sociale psycholoog.
De invloed van de situatie
Zonder belangrijke informatie over een situatie zullen mensen het gedrag van anderen altijd
uitleggen in de persoonlijkheid van het individu. Dit is volgens de fundamentele attributie fout. Dit is
de neiging om eigen en andermans gedrag te verklaren in termen van persoonlijkheid en het
onderschatten van de kracht van sociale invloed en de situatie. Het verklaren van gedrag in termen
van persoonlijkheid geeft een valse veiligheid.
Lee Ross voerde een experiment uit waarbij hij onderzocht of iemand een spel zou spelen op een
coöperatieve of een competitieve manier. De naam van het spel beïnvloedde de manier waarop de
spelers het spel speelden, ook al werden ze van te voren geclassificeerd als coöperatief of
competitief. De persoonlijkheid van het individu maakte nauwelijks verschil. Denk aan: de Wall Street
Game.
Het belang van interpretatie
Bij de definitie van een sociale situatie is de beschrijving van de objectieve eigenschappen van de
situatie en het gedrag dat hieruit volgt van belang.
Behaviorisme Een vorm van psychologie dat stelt dat om menselijk
gedrag te begrijpen, je alleen rekening hoeft te
houden met de versterkende eigenschappen van de
omgeving (bekrachtiging)
Het behaviorisme houdt geen rekening met cognitie en overschat het belang van de manier waarop
mensen hun omgeving interpreteren. De situatie beïnvloed het gedrag van mensen, en daarnaast
hangt het gedrag ook af van de interpretatie van de situatie.
Construal (interpretatie) De manier waarop mensen de sociale wereld
ontvangen, begrijpen en interpreteren.
,Gestalt psychology De bestudering van de subjectieve manier waarop
een object iemands mind (gestalt) binnenkomt, ipv
de objectieve, fysieke verschijning ervan.
Kurt Lewin is de grondlegger van de sociale psychologie. Hij paste Gestalt-principes toe: hoe nemen
mensen de motieven, intenties en gedragingen van andere mensen waar?
Fritz Heider stelde dat een persoon reageert op wat hij denkt dat de andere persoon waarneemt,
voelt, denkt en wat de andere persoon aan het doen is.
Lee Ross bedacht naïef realisme: de overtuiging dat we dingen waar nemen ‘zoals ze echt zijn’. Als
andere mensen hetzelfde object anders waarnemen, dan komt dat doordat zij biased zijn.
Basis motieven van de mens: waar construals vandaan komen
Twee centrale motieven zijn belangrijk: de noodzaak om je goed te voelen over jezelf en de
noodzaak om accuraat te zijn.
Eigenwaarde motief: De behoefte om je goed te voelen over jezelf
Mensen willen een hoog zelfrespect, de evaluatie van eigen waarde, houden. Mensen willen zich
eerder goed over zichzelf voelen dan de wereld accuraat waarnemen. Hierdoor leren mensen minder
goed van hun eigen gedrag.
Lijden en zelfrechtvaardiging
Mensen zijn gemotiveerd om een positief beeld van hunzelf te houden en rechtvaardigen hun
gedrag. Bepaalde condities laten mensen handelen op een manier dat paradoxaal lijkt. Ze geven de
voorkeur aan mensen en dingen voor wie zij geleden hebben (want dat geeft ze een goed gevoel, ik
heb voor jou geleden, dus ik heb echt iets goeds gedaan voor jou) in plaats van mensen en dingen die
ze associëren met gemak en plezier.
Sociaal-cognitief motief: De behoefte om accuraat te zijn
Mensen verbuigen de waarheid om zelf er goed uit te komen, maar breken de waarheid niet: we
willen ook wel een beetje accuraat zijn. Het sociaal-cognitie is hoe mensen over zichzelf en de sociale
wereld denken: en hoe mensen sociale informatie en beslissingen selecteren, interpreteren,
gebruiken en onthouden.
Verwachtingen over de sociale wereld
Onze verwachtingen over de sociale wereld interfereren met het accuraat waarnemen. Onze
verwachtingen kunnen de natuur van de sociale wereld veranderen. De self-fulfilling prophecy is dat
je verwacht dat jij of een ander persoon zich zal gedragen op een bepaalde manier, en dus gedraag jij
je zo zodat jouw verwachting uitkomt.
Hoofdstuk 8 Conformiteit
Conformiteit Een verandering in iemands gedrag door de invloed
van echte of ingebeelde andere mensen
Non-conformiteit Het streven naar het zelf bepalen hoe we ons
gedragen.
Informationele sociale invloed: de behoefte om te weten wat juist is
We hebben gebrek aan kennis over juist handelen in een bepaalde situatie. Als gevolg gaan we
gedrag van anderen gebruiken als bron van informatie over hoe wij ons moeten gedragen. Dit gaan
,we nadoen. We geloven dat anderen een situatie beter kunnen interpreteren en daarom een
passendere handeling weten te bedenken in een situatie.
Informationele sociale invloed Ons gedrag laten afhangen van andere mensen als
een bron van informatie: we conformeren omdat we
geloven dat andermans interpretatie van een
dubbelzinnige situatie correct is en ons kan helpen bij
het kiezen van een geschikte actie.
Het auto kinetische effect is een effect waardoor het lijkt alsof licht beweegt in een donkere kamer –
maar dit is niet zo.
Denk aan: Sherif’s onderzoek -> autikenetisch effect. Lamp in het donker schijnen; hoe ver van je af?
Mensen dacht dat het licht de tweede keer anders werden gepresenteerd, maar dit was niet zo. Dit
werd niet verteld. Daarna bespraken de participanten de bevinden met elkaar en gingen
conformeren.
Een belangrijk kenmerk van informationeel sociaal invloed is dat het kan leiden tot private
acceptatie. Dit is wanneer mensen conformeren aan het gedrag van anderen, omdat ze oprecht
geloven at die andere mensen gelijk hebben.
Public compliance Het publiekelijk conformeren aan het gedrag van
anderen zonder eigenlijk te geloven dat de anderen
ook daadwerkelijk gelijk hebben.
Denk aan: handdoeken in een hotel -> “help het milieu” werkt minder goed dan “honderden mensen
in dit hotel helpen elke dag mee met het milieu” -> conformiteit wordt mogelijk en daarom is het
gevolg dat mensen gaan handelen.
Het belang van accuraat zijn
In situaties waarbij het van belang is om accuraat te zijn verhoogt de conformiteit aan andere
personen en ben je kwetsbaarder voor informationele sociale invloed. Dus: wanneer het belangrijk is
dat jouw antwoord correct is, zullen mensen meer geneigd zijn om de antwoorden van anderen over
te nemen.
Dit illustreert het grootste risico van het gebruiken van andermans bevindingen: wat als zij het
verkeerd hebben? Daarom worden de meeste ooggetuigen individueel verhoord door de politie,
zodat zij niet door anderen kunnen worden beïnvloed.
Wanneer informationele conformiteit faalt
Contagion (besmetting) Verschijnsel waarbij emoties en gedrag zich
razendsnel onder een menigte verspreid. Als iemand
onjuist geïnformeerd is, nemen andere mensen dit
ook over.
In een onzekere situatie vertrouwen mensen op de interpretatie van anderen. Massa-
psychogenetische ziekte komt voor als een groep mensen dezelfde psychische symptomen vertonen,
terwijl hier geen reden voor is. Mensen gaan ook symptomen voelen als ze zien dat anderen deze
hebben, ook al kennen ze de reden niet. Een oplossing is massamedia; het relativeren en logisch
beredeneren om roddels de wereld uit te helpen.
Wanneer conformeren mensen zich aan informationele sociale invloed?
Wanneer de situatie onduidelijk en dubbelzinnig is
Wanneer de situatie een crisis is
Wanneer de andere mensen ‘experts’ zijn
, Normatieve sociale invloed: de behoefte om geaccepteerd te worden
Mensen willen graag geaccepteerd worden door anderen. We conformeren ons aan de sociale
normen van de groep. Dit zijn impliciete en expliciete regels van een groep voor acceptabel gedrag,
waarden en geloven. Mensen conformeren zich aan deze regels als ze goed in de groep willen liggen.
Onbewust zijn we beïnvloedbaar op sociaal gebied, zeker wanneer het gaat om imago.
Normatieve sociale invloed Het meegaan met wat andere mensen doen om
aardig gevonden en geaccepteerd te worden door
hen: we komen in het openbaar overeen met de
overtuigingen en het gedrag van de groep, maar
accepteren deze niet altijd privé.
Denk aan: Asch – lijnenonderzoek. Geen onduidelijke situatie, maar ze conformeren omdat ze de
sociale druk voelen om “bij de groep te horen”.
Normatieve druk resulteert in public compliance without private acceptance. Dit is het meegaan van
mensen met de mening van de groep, zelfs als ze denken dat het fout is of er niet in geloven.
Bij normatieve sociale invloed is de onduidelijkheid van de situatie niet van belang, maar de
beslissing of mensen meegaan met de groep om aardig gevonden te worden. Mensen kiezen liever
voor een fout antwoord, om dan maar aardig gevonden te worden, dan het goede antwoord en
accuraat te zijn. Hoe belangrijker het accuraat zijn was, hoe minder snel mensen conformeerden aan
de normatieve sociale invloed. Hier ging dan het accuraat zijn boven het leuk gevonden worden.
De consequentie van het weerstaan van normatieve sociale invloed
Non-conformisten, die niet in lijn zijn met de rest van de groep, worden vaak hard aangepakt door de
groep: ze worden genegeerd, gestraft of zelfs verstoten uit de groep.
Wanneer conformeren mensen aan normatieve sociale invloed?
Social impact theory Volgens deze theorie hangt de waarschijnlijkheid van het conformeren aan
normatieve sociale invloed af van de volgende variabelen:
Kracht
Hoe belangrijk is de groep voor jou?
Urgentie
Hoe dicht is de groep bij je in ruimte en tijd tijdens de poging om je te beïnvloeden?
Groepsgrootte
Met hoeveel mensen is de groep?
Sociale impact theorie voorspelt dat als de kracht en urgentie toeneemt, dat dan ook de conformiteit
toeneemt. Bij groepsgrootte neemt de normatieve sociale invloed ook toe, maar bij hoe groter de
groep, hoe minder invloed 1 persoon extra heeft. Dit is vaak bij 4-5 personen in de groep.
Bij een belangrijke groep conformeren we sneller. Normatieve druk is sterker wanneer het gaat om
mensen waarmee wee vriendschappen, liefde of respect delen. Het verlies van deze mensen is
namelijk groter. Door het conformeren aan een belangrijke groep kun je later tegen de groep in gaan
zonder te veel consequenties, omdat je dan al vaker hebt geconformeerd, dus ‘goed’ in de groep ligt.
Idiosyncrasy credits De tolerantie die een persoon verdient over tijd door
te conformeren aan de normen van de groep. Dit
biedt mogelijkheden om later, als je al veel credits
hebt verdiend, een eigen weg te volgen zonder
problemen te krijgen.
