Kennisclips Kwalitatieve Onderzoeksmethoden
Kennisclip 1 – Observatieprotecol
Hoe vertaal ik mijn onderzoeksvraag naar observeerbare eenheden? je abstracte onderzoeksvraag
omvormen naar iets wat je kan meten. Een handig hulpmiddel hierbij is het observatieprotocol/schema
Observeren
Voordat je begint met het vertalen van de onderzoekseenheden naar concrete dingen die je kan
zien/horen. Begin met statische observaties van de plek. Sta eerst stil bij de locatie zelf. Hoe ziet deze
plek eruit, wat zijn belangrijke kenmerken, wat zijn goede observatielocaties?
Maak een kaartje/overzicht van je locatie. Bijv: waar zijn de bushaltes, hoe zien die haltes eruit? Je
kijkt dan nog niet naar het gedrag van de mensen, maar puur naar de locatie zelf. Je hoeft deze
observatie maar 1 keer te doen, omdat de locatie niet zomaar verandert. Het gedrag van mensen wel.
Bepaal je observatielocaties en denk na over tijden waarop je gaat observeren. Wil je 1 plek, of
meerdere? Wissel je van plek etc. schrijf je overwegingen hiervoor op in het logboek. Hebben mensen
last van ons? Welke tijdstippen hanteren we? In ons geval zowel dal en spitsuren
Observatieschema
Daarna begin je met de dynamische observaties in je observatieschema. Je moet een goed systeem
ontwikkelen voor het observeren. Heel belangrijk zijn tijd en locatie. Wat zegt het over de data als je
alleen op een bepaalde tijd/dag observeert. Hoe kan je een beter beeld krijgen? Je moet hetgeen wat
je wil meten omzetten naar iets wat te observeren. Met wat voor type mensen hebben we te maken.
Belangrijk is dat het systematisch is, maar het moet wel creatief blijven.
Er moet ruimte overblijven voor veldnotities. Dingen die niet binnen de andere categorieën passen,
maar wel extra relevante data opleveren. Na de 1e observatie moet je overleggen of het schema
aangepast moet worden. Zo ja, waarom? Leg dit uit in je methoden hoofdstuk. Dus:
Het schema moet je onderzoeksvraag reflecteren
alles wat je wil onderzoeken adhv observaties moet er in staan
Het schema moet wel hanteerbaar zijn
Er moet voldoende ruimte zijn voor veldwerknotities
Wat is je focus van je observaties? Waar wordt het meest opgelet? Bedenk hetgeen dat het
belangrijkst is voor je onderzoek en focus je daar op. Bespreek ook met elkaar waar je niet op gaat
letten. Zorg dat iedereen hetzelfde observeert en dat je allemaal op dezelfde manier observeert.
Daarom het liefst met zijn 2en observeren, omdat je elkaar zo scherp houdt.
Visuele weergave = Hoe kan je de patronen nou het beste weergeven? Belangrijk om hier alvast over
na te denken voor je onderzoek. Dynamische observaties kun je ook in kaart brengen, wel kan dit op
verschillende manieren. Groepen claimen bepaalde plekken in de ruimte parochiale ruimte
Observeren: gebruik van foto’s Een foto zegt soms meer dan woorden bepaald gedrag of
sfeerbeeld van een plek. Foto’s kunnen bruikbaar zijn. De combinatie van foto’s en observaties
schetsen een duidelijk beeld van een plek.
Kennisclip 2 – Topic-list
Je werkt bij een kwalitatief interview met een topic-list ipv een dichtgetimmerde vragenlijst, zoals bij
een enquête. Voordeel van een lijst met onderwerpen is dat je open vragen kan stellen omtrent het
onderwerp. Zo hoop je te weten te komen wat de respondent te vertellen heeft over dit onderwerp. Je
wil de mogelijkheid geven om door te vragen en om respondenten dingen te laten aanvullen die niet
perse op je vragenlijst staan, maar die wel van belang zijn voor de respondent.
Hierdoor werk je met een lijst met onderwerpen. Deze onderwerpen volgen uit je onderzoeksvraag. Je
begint met de basisgegevens datum, tijd, interviewer, nummer/pseudoniem. Hierna volgen de
hoofdonderwerpen die komen ook terug in je hoofdvraag. Hierna komen de sub-onderwerpen
Kennisclip 1 – Observatieprotecol
Hoe vertaal ik mijn onderzoeksvraag naar observeerbare eenheden? je abstracte onderzoeksvraag
omvormen naar iets wat je kan meten. Een handig hulpmiddel hierbij is het observatieprotocol/schema
Observeren
Voordat je begint met het vertalen van de onderzoekseenheden naar concrete dingen die je kan
zien/horen. Begin met statische observaties van de plek. Sta eerst stil bij de locatie zelf. Hoe ziet deze
plek eruit, wat zijn belangrijke kenmerken, wat zijn goede observatielocaties?
Maak een kaartje/overzicht van je locatie. Bijv: waar zijn de bushaltes, hoe zien die haltes eruit? Je
kijkt dan nog niet naar het gedrag van de mensen, maar puur naar de locatie zelf. Je hoeft deze
observatie maar 1 keer te doen, omdat de locatie niet zomaar verandert. Het gedrag van mensen wel.
Bepaal je observatielocaties en denk na over tijden waarop je gaat observeren. Wil je 1 plek, of
meerdere? Wissel je van plek etc. schrijf je overwegingen hiervoor op in het logboek. Hebben mensen
last van ons? Welke tijdstippen hanteren we? In ons geval zowel dal en spitsuren
Observatieschema
Daarna begin je met de dynamische observaties in je observatieschema. Je moet een goed systeem
ontwikkelen voor het observeren. Heel belangrijk zijn tijd en locatie. Wat zegt het over de data als je
alleen op een bepaalde tijd/dag observeert. Hoe kan je een beter beeld krijgen? Je moet hetgeen wat
je wil meten omzetten naar iets wat te observeren. Met wat voor type mensen hebben we te maken.
Belangrijk is dat het systematisch is, maar het moet wel creatief blijven.
Er moet ruimte overblijven voor veldnotities. Dingen die niet binnen de andere categorieën passen,
maar wel extra relevante data opleveren. Na de 1e observatie moet je overleggen of het schema
aangepast moet worden. Zo ja, waarom? Leg dit uit in je methoden hoofdstuk. Dus:
Het schema moet je onderzoeksvraag reflecteren
alles wat je wil onderzoeken adhv observaties moet er in staan
Het schema moet wel hanteerbaar zijn
Er moet voldoende ruimte zijn voor veldwerknotities
Wat is je focus van je observaties? Waar wordt het meest opgelet? Bedenk hetgeen dat het
belangrijkst is voor je onderzoek en focus je daar op. Bespreek ook met elkaar waar je niet op gaat
letten. Zorg dat iedereen hetzelfde observeert en dat je allemaal op dezelfde manier observeert.
Daarom het liefst met zijn 2en observeren, omdat je elkaar zo scherp houdt.
Visuele weergave = Hoe kan je de patronen nou het beste weergeven? Belangrijk om hier alvast over
na te denken voor je onderzoek. Dynamische observaties kun je ook in kaart brengen, wel kan dit op
verschillende manieren. Groepen claimen bepaalde plekken in de ruimte parochiale ruimte
Observeren: gebruik van foto’s Een foto zegt soms meer dan woorden bepaald gedrag of
sfeerbeeld van een plek. Foto’s kunnen bruikbaar zijn. De combinatie van foto’s en observaties
schetsen een duidelijk beeld van een plek.
Kennisclip 2 – Topic-list
Je werkt bij een kwalitatief interview met een topic-list ipv een dichtgetimmerde vragenlijst, zoals bij
een enquête. Voordeel van een lijst met onderwerpen is dat je open vragen kan stellen omtrent het
onderwerp. Zo hoop je te weten te komen wat de respondent te vertellen heeft over dit onderwerp. Je
wil de mogelijkheid geven om door te vragen en om respondenten dingen te laten aanvullen die niet
perse op je vragenlijst staan, maar die wel van belang zijn voor de respondent.
Hierdoor werk je met een lijst met onderwerpen. Deze onderwerpen volgen uit je onderzoeksvraag. Je
begint met de basisgegevens datum, tijd, interviewer, nummer/pseudoniem. Hierna volgen de
hoofdonderwerpen die komen ook terug in je hoofdvraag. Hierna komen de sub-onderwerpen
