Inhoudsopgave
Gezondheidsbevordering & preventie Pagina 2 - 18
Maatschappij & organisatie Pagina 19 -29
Veiligheid & Kwaliteit Pagina 30 – 40
1
,Gezondheidsbevordering en preventie
Les 1
Leerdoelen:
- Uitleggen wat de preventieve taak van de verpleegkundige is bij de zorgvragers met
psychische stoornissen
- Uitleggen welke algemene barrières er zijn ten aanzien van gezondheidsbevordering in de
GGZ
- De essentie van signaleringsplannen verwoorden met behulp van een voorbeeld
Wat doet de verpleegkundige in de GGZ:
- Verpleegkundige in Ambulant team
- Huis, pension of mensen op straat bezoeken
- Sterfte, ongelukkig leven of overlast voorkomen/beperken
- Preventieve taken
- Verstand hebben van het ziektebeeld
- Medicatie delen/injecties geven
- Ondersteunen, begeleiden en behandelen van mensen met een psychische aandoening en
verslavingsproblemen
Psychische stoornissen:
1) Stemmingsstoornissen
o Depressieve stoornis
o Dysthymie, korte tijd last hebben van depressieve gevoelens
o Bipolaire stoornis, korte tijd manie/depressief
2) Angststoornis
o Paniekstoornis
o Agorafobie zonder paniekstoornis zoals straatvrees
o Specifieke fobie
o Sociale fobie
o Generaliseerde angststoornis
3) Middelenstoornis
o Alcoholmisbruik
o Alcohol afhankelijkheid
o Specifieke fobie
Barrières ten aanzien van preventie en gezondheidsproblemen in de GGZ:
- Schaamte
- Taboe
- Gebrek aan kennis
- Negatieve attitude t.a.v. geestelijke gezondheidsproblemen
- Grote groep hulpzoekende
- Fractie van de inspanning focust zich op preventie en gezondheidspromotie
- Algemene bevolking
o Gebrek aan kennis, negatieve attitude ten aanzien van geestelijke
gezondheidsproblemen
- Professionals
2
, o Kennissen ervaring van vroeg detectie bij sommige beroepsgroepen onvoldoende
o Negatieve attitude ten aanzien van geestelijke gezondheidsproblemen
Signaleringsplan:
Methodiek om een psychische crisis te voorkomen. Het signaleringsplan is zinvol voor zowel cliënt als
begeleiding bij het voorkomen van een nieuwe crisis. Een signaleringsplan bestaat uit twee delen:
1) Een beschrijving van de vroegere voortekenen van een crisis in de afzonderlijke fasen
2) Een beschrijving wat de cliënt, sociaal netwerk en begeleiding het beste kunnen doen bij zo’n
dreigende crisis in de verschillende fasen die aan een crisis voorafgaan.
Fasen van het signaleringsplan zijn:
Fase 0: evenwicht, niks aan de hand.
Fase 1: vroege voortekenen.
Vroege signalering: verwijst naar de inspanningen die verricht worden om de voortekenen van een
crisis in een zo vroeg mogelijk stadium ontdekken.
Vroege voortekenen: dit zijn veranderingen in de beleving of het gedrag bij de cliënt die een
naderende crisis aankondigen.
Vroege interventies: zijn de acties die bij de vroege voortekenen per fase ondernomen worden.
Vijf uitgangspunten signaleringsplan:
1) De belevingswereld van de cliënt is het vertrekpunt
2) Het signaleringsplan is een ‘plan op maat’
3) Het werken met een signaleringsplan is een gezamenlijke activiteit van de cliënt, zijn sociaal
netwerk en groepsleider/behandelaar
4) Het signaleringsplan behoeft voortdurend bijstelling
5) Een positief waarderende houding van de hulpverlener
Intervention mapping stap 1: analyse van het gezondheidsprobleem
In stap 1 geef je antwoord op wat is het gezondheidsprobleem, wat is de relatie tussen het
gezondheidsprobleem en het gedrag. Stap 1 wordt ook wel de gezondheidsdeskundige analyse of
needs assesment genoemd. In stap 1 verken je of gezondheidsbevordering kan bijdragen aan de
oplossing van het gezondheidsprobleem. Je start vanuit een gezondheidsprobleem dat belangrijk is,
bijvoorbeeld omdat het een ongunstige invloed heeft op de kwaliteit van leven.
3
, 1.1 Je start met het analyseren van het gezondheidsprobleem aan de hand van
gezondheidsindicatoren en je bepaalt zo hoe belangrijk dit gezondheidsprobleem is. Om aan te
geven wat de invloed is van een gezondheidsprobleem op de gezondheidstoestand maak je gebruik
van gezondheidsindicatoren. Gezondheidsindicatoren zijn objectiveerbare en meetbare grootheden
van gezondheid en ziekte. Door heir gebruik van te maken krijg je een cijfermatig inzicht in het
gezondheidsprobleem: morbiditeit, levensverwachting, het aantal verloren levensjaren.
Kijk hierna hoe mensen het gezondheidsprobleem ervaren, kwaliteit van leven kan hier ook bij
gevraagd worden.
1.2 Geeft inzicht in de relatie tussen het gezondheidsprobleem en gezondheidsgedrag. Voor de
meeste gezondheidsproblemen geldt dat het gedrag een belangrijke invloed heeft. Gezondheid
schadend gedrag of health-impairing behavior heeft een negatief effect op de gezondheid of heeft als
gevolg dat een persoon komt bloot te staan aan een gezondheidsprobleem. Gezondheid
bevorderend gedrag ofwel health-enhancing behavior leidt tot gezondheidswinst en beschermt de
patiënt tegenhet ontstaan of het verergeren van een gezondheidsprobleem.
De aandacht zou gericht moeten zijn op het bevorderen van leefstijl & gedrag die gewenst zijn voor
het omgaan met het gezondheidsprobleem. Gedragsanalyse is de inventarisatie van de
gezondheidsgedragingen die het gezondheidsprobleem veroorzaken, verergeren of in stand houden.
Omgevingsanalyse is de inventarisatie van de omgevingsfactoren die het gezondheidsprobleem
veroorzaken, verergeren of in stand houden.
Het doel van 1.2 is de relevante gedragingen die een relatie hebben met het gezondheidsprobleem in
kaart te brengen. Uit de gedragsanalyse moet blijken of een gezondheidskundige interventie kans
van slagen heeft.
1.3 Geeft inventarisatie van de omgevingsfactoren die het gezondheidsprobleem veroorzaken,
verergeren of in stand houden. Het doel van de omgevingsanalyse is de relevante omgevingsfactoren
die een relatie hebben met het gezondheidsprobleem in kaart te brengen. De vragen die hierbij
horen zijn: welke omgevingsfactoren hangen samen met het betreffende gezondheidsprobleem. Je
kan kijken op het niveau van een stad of buurt. Je kan ook vanuit een Multi structurele blik kijken,
dan kijk je naar de fysieke omgeving of de sociaaleconomische status van mensen.
1.4 Hier kijk je naar de achterliggende redenen van mensen om zich op een bepaalde manier te
gedragen. Je wilt weten welke invloed leefstijl & gedrag heeft op de gezondheid.
Gedragsdeterminanten of sociaal-cognitieve determinanten zijn de factoren die maken dat mensen
zich op een bepaalde manier gedragen. Bij het analyseren van het gezondheidsgedrag moet je je
afvragen of mensen wel weten dat zijn gezond of ongezond gedrag vertonen. Ook moet je denken
aan de complexiteit van meerdere leefstijlfactoren die een rol spelen bij één gezondheidsprobleem.
De gedragsdeterminanten zijn de aangrijpingspunten voor gedragsverandering, als je de
gedragsdeterminanten kent en weet wat de achterliggende redenen zijn van het gezondheidsgedrag
kan je een gezondheidskundige interventie gaan vormgeven.
Sociaal-cognitieve gedragsverklaringsmodellen zoals de theory of planned behavior (TPB-model) en
het hiermee corresponderende ASE-model beschrijven via welke gedragsdeterminanten de intentie
en het gedrag van mensen wordt beïnvloed. Met deze modellen kan je de achtergrond van het
gewenste en het ongewenste gedrag verklaren. De theory op planned behavior is ontstaan vanuit het
reasoned action approach model. Het ASE (attitude, sociale invloed, eigeneffectiviteit) is een
waardeverwachtingsmodel. Deze modellen geven zicht op de achterliggende redenen van mensen
4
Gezondheidsbevordering & preventie Pagina 2 - 18
Maatschappij & organisatie Pagina 19 -29
Veiligheid & Kwaliteit Pagina 30 – 40
1
,Gezondheidsbevordering en preventie
Les 1
Leerdoelen:
- Uitleggen wat de preventieve taak van de verpleegkundige is bij de zorgvragers met
psychische stoornissen
- Uitleggen welke algemene barrières er zijn ten aanzien van gezondheidsbevordering in de
GGZ
- De essentie van signaleringsplannen verwoorden met behulp van een voorbeeld
Wat doet de verpleegkundige in de GGZ:
- Verpleegkundige in Ambulant team
- Huis, pension of mensen op straat bezoeken
- Sterfte, ongelukkig leven of overlast voorkomen/beperken
- Preventieve taken
- Verstand hebben van het ziektebeeld
- Medicatie delen/injecties geven
- Ondersteunen, begeleiden en behandelen van mensen met een psychische aandoening en
verslavingsproblemen
Psychische stoornissen:
1) Stemmingsstoornissen
o Depressieve stoornis
o Dysthymie, korte tijd last hebben van depressieve gevoelens
o Bipolaire stoornis, korte tijd manie/depressief
2) Angststoornis
o Paniekstoornis
o Agorafobie zonder paniekstoornis zoals straatvrees
o Specifieke fobie
o Sociale fobie
o Generaliseerde angststoornis
3) Middelenstoornis
o Alcoholmisbruik
o Alcohol afhankelijkheid
o Specifieke fobie
Barrières ten aanzien van preventie en gezondheidsproblemen in de GGZ:
- Schaamte
- Taboe
- Gebrek aan kennis
- Negatieve attitude t.a.v. geestelijke gezondheidsproblemen
- Grote groep hulpzoekende
- Fractie van de inspanning focust zich op preventie en gezondheidspromotie
- Algemene bevolking
o Gebrek aan kennis, negatieve attitude ten aanzien van geestelijke
gezondheidsproblemen
- Professionals
2
, o Kennissen ervaring van vroeg detectie bij sommige beroepsgroepen onvoldoende
o Negatieve attitude ten aanzien van geestelijke gezondheidsproblemen
Signaleringsplan:
Methodiek om een psychische crisis te voorkomen. Het signaleringsplan is zinvol voor zowel cliënt als
begeleiding bij het voorkomen van een nieuwe crisis. Een signaleringsplan bestaat uit twee delen:
1) Een beschrijving van de vroegere voortekenen van een crisis in de afzonderlijke fasen
2) Een beschrijving wat de cliënt, sociaal netwerk en begeleiding het beste kunnen doen bij zo’n
dreigende crisis in de verschillende fasen die aan een crisis voorafgaan.
Fasen van het signaleringsplan zijn:
Fase 0: evenwicht, niks aan de hand.
Fase 1: vroege voortekenen.
Vroege signalering: verwijst naar de inspanningen die verricht worden om de voortekenen van een
crisis in een zo vroeg mogelijk stadium ontdekken.
Vroege voortekenen: dit zijn veranderingen in de beleving of het gedrag bij de cliënt die een
naderende crisis aankondigen.
Vroege interventies: zijn de acties die bij de vroege voortekenen per fase ondernomen worden.
Vijf uitgangspunten signaleringsplan:
1) De belevingswereld van de cliënt is het vertrekpunt
2) Het signaleringsplan is een ‘plan op maat’
3) Het werken met een signaleringsplan is een gezamenlijke activiteit van de cliënt, zijn sociaal
netwerk en groepsleider/behandelaar
4) Het signaleringsplan behoeft voortdurend bijstelling
5) Een positief waarderende houding van de hulpverlener
Intervention mapping stap 1: analyse van het gezondheidsprobleem
In stap 1 geef je antwoord op wat is het gezondheidsprobleem, wat is de relatie tussen het
gezondheidsprobleem en het gedrag. Stap 1 wordt ook wel de gezondheidsdeskundige analyse of
needs assesment genoemd. In stap 1 verken je of gezondheidsbevordering kan bijdragen aan de
oplossing van het gezondheidsprobleem. Je start vanuit een gezondheidsprobleem dat belangrijk is,
bijvoorbeeld omdat het een ongunstige invloed heeft op de kwaliteit van leven.
3
, 1.1 Je start met het analyseren van het gezondheidsprobleem aan de hand van
gezondheidsindicatoren en je bepaalt zo hoe belangrijk dit gezondheidsprobleem is. Om aan te
geven wat de invloed is van een gezondheidsprobleem op de gezondheidstoestand maak je gebruik
van gezondheidsindicatoren. Gezondheidsindicatoren zijn objectiveerbare en meetbare grootheden
van gezondheid en ziekte. Door heir gebruik van te maken krijg je een cijfermatig inzicht in het
gezondheidsprobleem: morbiditeit, levensverwachting, het aantal verloren levensjaren.
Kijk hierna hoe mensen het gezondheidsprobleem ervaren, kwaliteit van leven kan hier ook bij
gevraagd worden.
1.2 Geeft inzicht in de relatie tussen het gezondheidsprobleem en gezondheidsgedrag. Voor de
meeste gezondheidsproblemen geldt dat het gedrag een belangrijke invloed heeft. Gezondheid
schadend gedrag of health-impairing behavior heeft een negatief effect op de gezondheid of heeft als
gevolg dat een persoon komt bloot te staan aan een gezondheidsprobleem. Gezondheid
bevorderend gedrag ofwel health-enhancing behavior leidt tot gezondheidswinst en beschermt de
patiënt tegenhet ontstaan of het verergeren van een gezondheidsprobleem.
De aandacht zou gericht moeten zijn op het bevorderen van leefstijl & gedrag die gewenst zijn voor
het omgaan met het gezondheidsprobleem. Gedragsanalyse is de inventarisatie van de
gezondheidsgedragingen die het gezondheidsprobleem veroorzaken, verergeren of in stand houden.
Omgevingsanalyse is de inventarisatie van de omgevingsfactoren die het gezondheidsprobleem
veroorzaken, verergeren of in stand houden.
Het doel van 1.2 is de relevante gedragingen die een relatie hebben met het gezondheidsprobleem in
kaart te brengen. Uit de gedragsanalyse moet blijken of een gezondheidskundige interventie kans
van slagen heeft.
1.3 Geeft inventarisatie van de omgevingsfactoren die het gezondheidsprobleem veroorzaken,
verergeren of in stand houden. Het doel van de omgevingsanalyse is de relevante omgevingsfactoren
die een relatie hebben met het gezondheidsprobleem in kaart te brengen. De vragen die hierbij
horen zijn: welke omgevingsfactoren hangen samen met het betreffende gezondheidsprobleem. Je
kan kijken op het niveau van een stad of buurt. Je kan ook vanuit een Multi structurele blik kijken,
dan kijk je naar de fysieke omgeving of de sociaaleconomische status van mensen.
1.4 Hier kijk je naar de achterliggende redenen van mensen om zich op een bepaalde manier te
gedragen. Je wilt weten welke invloed leefstijl & gedrag heeft op de gezondheid.
Gedragsdeterminanten of sociaal-cognitieve determinanten zijn de factoren die maken dat mensen
zich op een bepaalde manier gedragen. Bij het analyseren van het gezondheidsgedrag moet je je
afvragen of mensen wel weten dat zijn gezond of ongezond gedrag vertonen. Ook moet je denken
aan de complexiteit van meerdere leefstijlfactoren die een rol spelen bij één gezondheidsprobleem.
De gedragsdeterminanten zijn de aangrijpingspunten voor gedragsverandering, als je de
gedragsdeterminanten kent en weet wat de achterliggende redenen zijn van het gezondheidsgedrag
kan je een gezondheidskundige interventie gaan vormgeven.
Sociaal-cognitieve gedragsverklaringsmodellen zoals de theory of planned behavior (TPB-model) en
het hiermee corresponderende ASE-model beschrijven via welke gedragsdeterminanten de intentie
en het gedrag van mensen wordt beïnvloed. Met deze modellen kan je de achtergrond van het
gewenste en het ongewenste gedrag verklaren. De theory op planned behavior is ontstaan vanuit het
reasoned action approach model. Het ASE (attitude, sociale invloed, eigeneffectiviteit) is een
waardeverwachtingsmodel. Deze modellen geven zicht op de achterliggende redenen van mensen
4
