Hoofdstuk 2: De belangrijkste
stromingen in de
organisatiekunde
Toegepaste organisatiekunde
Peter thuis
8e druk
ISBN: 978-90-01-73849-5
,Inhoudsopgave
2.1: Uitgangssituatie...............................................................................................................................3
2.1.1: Protestants-christelijke ethiek ten aanzien van arbeid.............................................................3
2.1.2: Het kapitalisme en de opdeling van arbeid...............................................................................3
2.1.3: De industriële revolutie............................................................................................................3
2.1.4: Het productiviteitsprobleem....................................................................................................3
2.1.5: Verschillende stromingen in de organisatiekunde....................................................................3
2.2: Klassieke organisatiekunde..............................................................................................................4
2.2.1 The scientific management van Taylor......................................................................................4
2.2.2 Het scientific management van de Gilbreths.............................................................................4
2.2.3 De algemene managementtheorieën van Fayol........................................................................4
2.2.4 De algemene managementtheorie van Weber..........................................................................6
2.3 Gedragskundige benadering.............................................................................................................6
2.3.1 De gedragskundige aanpak van Mayo.......................................................................................6
2.3.2 Maslows behoeftepyramide......................................................................................................6
2.4 Revisionisme.....................................................................................................................................8
2.4.1 McGregors X- en Y-theorie........................................................................................................8
Hoofdstuk 2: De belangrijkste stromingen in de organisatiekunde
2.4.2 Rensis Likerts ‘linkin-pin’-principe.............................................................................................8
2.4.3 Blake en Moutons ‘managerial grid’..........................................................................................8
2.4.4 Herzbergs tweefactorentheorie over motivatie........................................................................9
2.5 Systeembenadering..........................................................................................................................9
2.5.1 Het transformatieproces............................................................................................................9
Blackbox.......................................................................................................................................10
2.5.2 Het opensysteemmodel...........................................................................................................10
Subsystemen................................................................................................................................10
Suboptimalisatie...........................................................................................................................10
Synergie........................................................................................................................................10
Feedback......................................................................................................................................11
Feedforward.................................................................................................................................11
De tweede hoofdwet uit de thermodynamica..............................................................................11
2.5.3 Systeemtheorie toegepast: sociotechniek...............................................................................11
2.6 Contingentiebenadering.................................................................................................................12
2.7 TQM-stroming (totale kwaliteitszorg).............................................................................................12
2.8 De lerende organisatie....................................................................................................................13
2.9 Managementgoeroes.....................................................................................................................13
2|Pagina
, 2.10 Postmodernisme...........................................................................................................................14
2.11 Overzicht stromingen...................................................................................................................14
2.12 Begrippen.....................................................................................................................................15
2.1: Uitgangssituatie
Er zijn vier verschillende periodes waarin je de visie op het organiseren van een organisatie kunt
indelen:
o Protestants-christelijke ethiek ten aanzien van arbeid
o Het kapitalisme en de opdeling van arbeid
o De industriële revolutie
o Het productiviteitsprobleem
2.1.1: Protestants-christelijke ethiek ten aanzien van arbeid
In plaats van passief betere tijden na de dood af te wachten, moeten mensen juist hun roepingen op
aarde waarmaken door noeste arbeid en onzelfzuchtige inzet.
2.1.2: Het kapitalisme en de opdeling van arbeid
In de 18e eeuw kwam het kapitalisme op. Adam Smith beschreef het kapitalisme als volgt:
o De meest efficiënte regulering van de stroom van middelen door de maatschappij wordt
bepaald door de natuurlijke wetten van vraag en aanbod en vrije concurrentie
o Ieder individu zou vrij moeten zijn in het vergaren van rijkdom
o Ieder individu zou vrij moeten zijn in het hebben van eigendomsrechten
o De opdeling
Hoofdstuk van arbeid stromingen
2: De belangrijkste leidt door specialisatie tot vergroting van de productiviteit
in de organisatiekunde
Specialisatie betekent de opdeling van arbeid in kleinere delen en het vervolgens zich laten
specialiseren van de werknemers in een van die kleinere delen.
2.1.3: De industriële revolutie
Door de industriële revolutie kwamen er machines en fabrieken, hierdoor werd massaproductie
mogelijk. Door de hoge kosten van de machines moesten werknemers meer gaan werken.
2.1.4: Het productiviteitsprobleem
Door de versnelde innovaties en daardoor hoge verwachting, bleef de productiviteit hangen. Dit
wordt het productiviteitsprobleem genoemd. Dit probleem had drie oorzaken:
o Er was een algemeen gebrek aan managementmethoden en getrainde managers.
o Men had moeite met de implicaties van de nieuwe technologiën voor de werkomgeving van
de mens. Hierbij kunnen we denken aan de introductie van het werken aan de lopende band.
o Men had moeite met het bepalen van de juiste grootte van de nieuwe industriële
organisaties om de juiste schaalvoordelen te bereiken.
2.1.5: Verschillende
stromingen in de
organisatiekunde
1. Klassieke organisatiekunde
2. Gedragskundige benadering
3. Revisionisme
4. Systeembenadering
3|Pagina
stromingen in de
organisatiekunde
Toegepaste organisatiekunde
Peter thuis
8e druk
ISBN: 978-90-01-73849-5
,Inhoudsopgave
2.1: Uitgangssituatie...............................................................................................................................3
2.1.1: Protestants-christelijke ethiek ten aanzien van arbeid.............................................................3
2.1.2: Het kapitalisme en de opdeling van arbeid...............................................................................3
2.1.3: De industriële revolutie............................................................................................................3
2.1.4: Het productiviteitsprobleem....................................................................................................3
2.1.5: Verschillende stromingen in de organisatiekunde....................................................................3
2.2: Klassieke organisatiekunde..............................................................................................................4
2.2.1 The scientific management van Taylor......................................................................................4
2.2.2 Het scientific management van de Gilbreths.............................................................................4
2.2.3 De algemene managementtheorieën van Fayol........................................................................4
2.2.4 De algemene managementtheorie van Weber..........................................................................6
2.3 Gedragskundige benadering.............................................................................................................6
2.3.1 De gedragskundige aanpak van Mayo.......................................................................................6
2.3.2 Maslows behoeftepyramide......................................................................................................6
2.4 Revisionisme.....................................................................................................................................8
2.4.1 McGregors X- en Y-theorie........................................................................................................8
Hoofdstuk 2: De belangrijkste stromingen in de organisatiekunde
2.4.2 Rensis Likerts ‘linkin-pin’-principe.............................................................................................8
2.4.3 Blake en Moutons ‘managerial grid’..........................................................................................8
2.4.4 Herzbergs tweefactorentheorie over motivatie........................................................................9
2.5 Systeembenadering..........................................................................................................................9
2.5.1 Het transformatieproces............................................................................................................9
Blackbox.......................................................................................................................................10
2.5.2 Het opensysteemmodel...........................................................................................................10
Subsystemen................................................................................................................................10
Suboptimalisatie...........................................................................................................................10
Synergie........................................................................................................................................10
Feedback......................................................................................................................................11
Feedforward.................................................................................................................................11
De tweede hoofdwet uit de thermodynamica..............................................................................11
2.5.3 Systeemtheorie toegepast: sociotechniek...............................................................................11
2.6 Contingentiebenadering.................................................................................................................12
2.7 TQM-stroming (totale kwaliteitszorg).............................................................................................12
2.8 De lerende organisatie....................................................................................................................13
2.9 Managementgoeroes.....................................................................................................................13
2|Pagina
, 2.10 Postmodernisme...........................................................................................................................14
2.11 Overzicht stromingen...................................................................................................................14
2.12 Begrippen.....................................................................................................................................15
2.1: Uitgangssituatie
Er zijn vier verschillende periodes waarin je de visie op het organiseren van een organisatie kunt
indelen:
o Protestants-christelijke ethiek ten aanzien van arbeid
o Het kapitalisme en de opdeling van arbeid
o De industriële revolutie
o Het productiviteitsprobleem
2.1.1: Protestants-christelijke ethiek ten aanzien van arbeid
In plaats van passief betere tijden na de dood af te wachten, moeten mensen juist hun roepingen op
aarde waarmaken door noeste arbeid en onzelfzuchtige inzet.
2.1.2: Het kapitalisme en de opdeling van arbeid
In de 18e eeuw kwam het kapitalisme op. Adam Smith beschreef het kapitalisme als volgt:
o De meest efficiënte regulering van de stroom van middelen door de maatschappij wordt
bepaald door de natuurlijke wetten van vraag en aanbod en vrije concurrentie
o Ieder individu zou vrij moeten zijn in het vergaren van rijkdom
o Ieder individu zou vrij moeten zijn in het hebben van eigendomsrechten
o De opdeling
Hoofdstuk van arbeid stromingen
2: De belangrijkste leidt door specialisatie tot vergroting van de productiviteit
in de organisatiekunde
Specialisatie betekent de opdeling van arbeid in kleinere delen en het vervolgens zich laten
specialiseren van de werknemers in een van die kleinere delen.
2.1.3: De industriële revolutie
Door de industriële revolutie kwamen er machines en fabrieken, hierdoor werd massaproductie
mogelijk. Door de hoge kosten van de machines moesten werknemers meer gaan werken.
2.1.4: Het productiviteitsprobleem
Door de versnelde innovaties en daardoor hoge verwachting, bleef de productiviteit hangen. Dit
wordt het productiviteitsprobleem genoemd. Dit probleem had drie oorzaken:
o Er was een algemeen gebrek aan managementmethoden en getrainde managers.
o Men had moeite met de implicaties van de nieuwe technologiën voor de werkomgeving van
de mens. Hierbij kunnen we denken aan de introductie van het werken aan de lopende band.
o Men had moeite met het bepalen van de juiste grootte van de nieuwe industriële
organisaties om de juiste schaalvoordelen te bereiken.
2.1.5: Verschillende
stromingen in de
organisatiekunde
1. Klassieke organisatiekunde
2. Gedragskundige benadering
3. Revisionisme
4. Systeembenadering
3|Pagina
