Blok 1.1 Inleiding in de
Pedagogische Wetenschappen
Hoorcollege 20 september 2021
“Doorbreken van de cirkel van intergenerationale overdracht van geweld in zinnen” Hoe kunnen we
een duurzame veilige situatie thuis creëren?
Wat verstaan we onder kindermishandeling?
2007 vastgelegd burgerlijk wetboek
Fysieke kindermishandeling
Psychische kindermishandeling
Emotionele verwaarlozing
Seksueel misbruik
Partnergeweld
Pedagogische tik verboden sinds 2007
Psychische mishandeling soms meer gevolgen dan fysiek. Psychisch meer ongrijpbaar.
Geweldloze opvoeding is de norm.
Geschiedenis aanpak van kindermishandeling
50 jaar geleden was het nog ‘best normaal’: adequate opvoedingsstrategie voor kinderen die
dreigden te ontsporen.
1962: Henry Kempe, Battered Child Syndroom. Mishandeling is een doodsoorzaak van kinderen. Dit
veranderde het perspectief.
Er kwam aandacht voor: Vrouwenrechten, verdrag voor kinderrechten. Er kwamen
vertrouwensartsen. Toen kwam een adviespunt kindermishandeling. Daarna Veilig Thuis ->
advies/melden.
Van privéprobleem naar maatschappelijk probleem.
- Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling (beroepsgroepen leggen vast welke zaken
verplicht zijn om te melden)
- Wet tijdelijk huisverbod (pleger van huiselijk geweld kan uit huis geplaatst worden, vaak
partnergeweld)
- De kindcheck (medische zorg, ouderfactoren zijn vastgesteld waar vragen over gesteld
worden aan de ouders om te checken of er sprake kan zijn van kindermishandeling)
Hoe groot is het probleem van kindermishandeling?
Schattigen door deskundigen:
90.000-127.000 kinderen (3%) van alle kinderen. 100.000 getuige van relationeel geweld
5,5% zelfrapportage huiselijk geweld in de afgelopen 5 jaar (volwassenen rapporteren dit zelf)
Zelfrapportage kindermishandeling
12% scholierenonderzoek
27% basisschool
- Internationaal: een op vier volwassenen heeft te maken gehad met kindermishandeling.
, - Schatting huisartsen/kinderartsen: 40 kinderen overleden door mishandeling
- 50 kinderen jaarlijks hersenletsel (shaking baby syndroom)
- 1 op 3 moord en doodslag veroorzaakt door huiselijk geweld
- Gerechtelijke secties 1996-2009: jaarlijks 15 kinderen zeker en 2 waarschijnlijk, maar ligt zeer
waarschijnlijk hoger volgens onderzoekers (andere redenen)
- 51% van de vermoorde vrouwen is (ex)partner van de dader
Dating violence (USA en Noorwegen)
Internationale studie: 1 op 5, dus 20% tienermeisjes 14-17 jaar wordt misbruikt door hun
vriendje
Meer dan de helft van de meisjes rapporteren dat zij beiden fysiek gewelddadig zijn geweest
Noorse studie: jongeren hebben 22x zo’n grote kans om slachtoffer te worden van dating
violence, als ze al eerder slachtoffer zijn geweest van huiselijk geweld
Gevolgen van kindermishandeling zijn groot; allerlei klachten, ook op lange termijn
Ace studie: hoeveel jeugdtrauma’s heb je meegemaakt? Vier of meer Ace’s: meer kans op
longkanker, suikerziekte en andere ziektes of sociaal-emotionele problemen. Het leidt
uiteindelijk ook tot vroeger overlijden.
Onderzoeksprogramma
Hoe effectief zijn we in het beschermen van kinderen?
Kinderbeschermingsmaatregel: als er sprake is van een onveilige situatie, dan kan de raad van
kinderbescherming ingezet worden om onderzoek te doen. De raad beoordeelt dan of de ouders in
staat zijn om hun kinderen op een goede manier op te voeden of dat er extra hulp nodig is. Zij
kunnen dan aangeven bij de rechter dat er een kinderbeschermingsmaatregel genomen moet
worden. OTS= onder toezicht stelling (voogd die meekijkt in het gezin) of uithuisplaatsing.
Wat weten we van intergenerationele overdracht?
Emotionele veiligheidstheorie, traumatische theorie en meer kennis over aantasten brein + DNA.
Is er sprake van intergenerationele overdracht van geweld?
Geweld leidt niet per definitie tot herhaling
1 op 3 slachtoffers pleegt later geweld binnen het gezin
1 op 6 slachtoffers pleegt later geweld tegen anderen
1 op 8 slachtoffers pleegt later seksueel geweld
Twee derde weet het gedrag te doorbreken.
Bandura’s leertheorie
Agressie is aangeleerd gedrag: kinderen leren van anderen via observatie, imitatie en modelling.
Maar leren is een actief proces van informatie verwerken en ook actief de relatie tussen gedrag en de
gevolgen ervan inschatten.
Albert Bandura beschouwt het leren als een interactie tussen
De omgeving
Persoonlijke factoren
Het gedrag (waaronder ook de cognitieve processen) van de lerende
ISRD jeugddelinquentie
Kans dat een student gewelddadig gedrag vertoont is 2 keer zo hoog als hij/zij getuige is van
partnergeweld en bijna 2,5 keer zo hoog bij kindermishandeling.
Hechting
Pedagogische Wetenschappen
Hoorcollege 20 september 2021
“Doorbreken van de cirkel van intergenerationale overdracht van geweld in zinnen” Hoe kunnen we
een duurzame veilige situatie thuis creëren?
Wat verstaan we onder kindermishandeling?
2007 vastgelegd burgerlijk wetboek
Fysieke kindermishandeling
Psychische kindermishandeling
Emotionele verwaarlozing
Seksueel misbruik
Partnergeweld
Pedagogische tik verboden sinds 2007
Psychische mishandeling soms meer gevolgen dan fysiek. Psychisch meer ongrijpbaar.
Geweldloze opvoeding is de norm.
Geschiedenis aanpak van kindermishandeling
50 jaar geleden was het nog ‘best normaal’: adequate opvoedingsstrategie voor kinderen die
dreigden te ontsporen.
1962: Henry Kempe, Battered Child Syndroom. Mishandeling is een doodsoorzaak van kinderen. Dit
veranderde het perspectief.
Er kwam aandacht voor: Vrouwenrechten, verdrag voor kinderrechten. Er kwamen
vertrouwensartsen. Toen kwam een adviespunt kindermishandeling. Daarna Veilig Thuis ->
advies/melden.
Van privéprobleem naar maatschappelijk probleem.
- Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling (beroepsgroepen leggen vast welke zaken
verplicht zijn om te melden)
- Wet tijdelijk huisverbod (pleger van huiselijk geweld kan uit huis geplaatst worden, vaak
partnergeweld)
- De kindcheck (medische zorg, ouderfactoren zijn vastgesteld waar vragen over gesteld
worden aan de ouders om te checken of er sprake kan zijn van kindermishandeling)
Hoe groot is het probleem van kindermishandeling?
Schattigen door deskundigen:
90.000-127.000 kinderen (3%) van alle kinderen. 100.000 getuige van relationeel geweld
5,5% zelfrapportage huiselijk geweld in de afgelopen 5 jaar (volwassenen rapporteren dit zelf)
Zelfrapportage kindermishandeling
12% scholierenonderzoek
27% basisschool
- Internationaal: een op vier volwassenen heeft te maken gehad met kindermishandeling.
, - Schatting huisartsen/kinderartsen: 40 kinderen overleden door mishandeling
- 50 kinderen jaarlijks hersenletsel (shaking baby syndroom)
- 1 op 3 moord en doodslag veroorzaakt door huiselijk geweld
- Gerechtelijke secties 1996-2009: jaarlijks 15 kinderen zeker en 2 waarschijnlijk, maar ligt zeer
waarschijnlijk hoger volgens onderzoekers (andere redenen)
- 51% van de vermoorde vrouwen is (ex)partner van de dader
Dating violence (USA en Noorwegen)
Internationale studie: 1 op 5, dus 20% tienermeisjes 14-17 jaar wordt misbruikt door hun
vriendje
Meer dan de helft van de meisjes rapporteren dat zij beiden fysiek gewelddadig zijn geweest
Noorse studie: jongeren hebben 22x zo’n grote kans om slachtoffer te worden van dating
violence, als ze al eerder slachtoffer zijn geweest van huiselijk geweld
Gevolgen van kindermishandeling zijn groot; allerlei klachten, ook op lange termijn
Ace studie: hoeveel jeugdtrauma’s heb je meegemaakt? Vier of meer Ace’s: meer kans op
longkanker, suikerziekte en andere ziektes of sociaal-emotionele problemen. Het leidt
uiteindelijk ook tot vroeger overlijden.
Onderzoeksprogramma
Hoe effectief zijn we in het beschermen van kinderen?
Kinderbeschermingsmaatregel: als er sprake is van een onveilige situatie, dan kan de raad van
kinderbescherming ingezet worden om onderzoek te doen. De raad beoordeelt dan of de ouders in
staat zijn om hun kinderen op een goede manier op te voeden of dat er extra hulp nodig is. Zij
kunnen dan aangeven bij de rechter dat er een kinderbeschermingsmaatregel genomen moet
worden. OTS= onder toezicht stelling (voogd die meekijkt in het gezin) of uithuisplaatsing.
Wat weten we van intergenerationele overdracht?
Emotionele veiligheidstheorie, traumatische theorie en meer kennis over aantasten brein + DNA.
Is er sprake van intergenerationele overdracht van geweld?
Geweld leidt niet per definitie tot herhaling
1 op 3 slachtoffers pleegt later geweld binnen het gezin
1 op 6 slachtoffers pleegt later geweld tegen anderen
1 op 8 slachtoffers pleegt later seksueel geweld
Twee derde weet het gedrag te doorbreken.
Bandura’s leertheorie
Agressie is aangeleerd gedrag: kinderen leren van anderen via observatie, imitatie en modelling.
Maar leren is een actief proces van informatie verwerken en ook actief de relatie tussen gedrag en de
gevolgen ervan inschatten.
Albert Bandura beschouwt het leren als een interactie tussen
De omgeving
Persoonlijke factoren
Het gedrag (waaronder ook de cognitieve processen) van de lerende
ISRD jeugddelinquentie
Kans dat een student gewelddadig gedrag vertoont is 2 keer zo hoog als hij/zij getuige is van
partnergeweld en bijna 2,5 keer zo hoog bij kindermishandeling.
Hechting
