Samenvatting Cultuur & Diversiteit IVK

Introductie Cultuur & Diversiteit COLLEGE 1

De multiculturele driehoek (Baumann):




Cultuur is maar één dimensie en bestaat dus uit:

 Etniciteit
o Gezamenlijke afstamming (bloed/ras) of geboorteplaats (bodem)
 Nationaliteit
o Staatsburgerschap
 Religie
o Geloof in goddelijke of transcendente wereld

Cultuur is:

1. Alles wat niet puur natuur is
2. Kunst en beschaving
3. Zeden en gewoonten van een bepaalde groep

Cultuur is…:

- Als een ui
- Als een ijsberg
- Als water voor de vissen
- Als zwaartekracht



Symbolen, helden, rituelen en waarden (het raadsel van cultuur 1):

Symbolen zijn worden, gebaren, afbeeldingen of voorwerpen met een betekenis die alleen begrepen
wordt door de leden van de cultuur

Helden zijn personen, dood of levend, echt of fictief, met eigenschappen die in een cultuur hoog in
aanzien staan en die daarom fungeren als gedragsmodellen.

Rituelen zijn collectieve activiteiten die technisch gesproken overbodig zijn om het gewenste doel te
bereiken maar die binnen een cultuur als sociaal essentieel worden beschouwd.

1

,Een waarde is een collectieve neiging om een bepaalde gang van zaken te verkiezen boven een
andere. Waarden worden ons vroeg aangeleerd.



Het raadsel van cultuur 2

Buitenstaanders zien (een andere) cultuur als samenhangend en consistent geheel (als een ding)

Insiders weten dat er binnen (hun) cultuur veel verschillen bestaan en dat er veel is veranderd ( als
een proces)

Van binnenuit ervaren we onze cultuur “als een horizon die terugwijkt elke keer wanneer we haar
naderen.”



Het raadsel van cultuur 3

Als er binnen elke cultuur grote verschillen zijn, en als elke cultuur constant verandert, bestaan
afzonderlijke culturen dan eigenlijk wel?

‘weg met ‘cultuur’’: focus op overeenkomsten i.p.v. de verschillen tussen mensen (universalisme)

Wat we met elkaar delen is dat ‘we nooit lid zullen worden van een universele stam’; onze cultuur is
wat ons tot mens maakt.



Cultuur = levensstijl van een groep

Cultuur is te ontbinden in factoren (bijv. normen, waarden, rituelen, omgangsvormen,
eetgewoontes, taal, etc.)

Een cultuur is meer dan de som van haar factoren, het geheel overstijgt de delen

Een cultuur is minder dan de som van haar factoren, omdat ze:

1. Niet op dezelfde concrete manier bestaat
2. Niet de onderliggende oorzaak van die factoren is



Cultuur is…

 Iets dat gedeeld wordt door (bijna) alle leden van een sociale structuur
 Iets dat oudere leden van de groep proberen door te geven naar de jongere leden
 Iets (waarden, wetten, gebruiken) dat van invloed is op gedrag, of iets dat iemands perceptie
van de wereld structuur geeft
 Cultuur betekent voor een samenleving wat persoonlijkheid betekent voor het individu
 Cultuur is het collectief programmeren van de geest

In de meest Westerse talen betekent cultuur in eerste plaats ‘beschaving’, en dan in het bijzonder de
vruchten van die beschaving (onderwijs, kunst, literatuur)

In de sociale antropologie is cultuur een trefwoord voor alle patronen van denken, voelen en
handelen waarvan in het voorgaande sprake was.


2

, Er zijn verschillende niveaus van cultuur:

 Nationaal
o O.b.v. ons land
 Regionaal
o Een regionaal etnische/religieuze/taalniveaus, omdat de meeste naties bestaan uit
meerdere culturen.
 Sekse
o Naar gelang wij als meisje of jongen geboren zijn
 Generatie
o Dat grootouders scheidt van ouders en die weer van hun kinderen.
 Sociale klasse
o Dat samenhangt met genoten onderwijs en met iemands functie of beroep
 Organisatie/onderneming/afdeling
o Voor mensen met een baan, afhankelijk van de manier waarop werknemers worden
gesocialiseerd

Daarnaast zijn er ook nog enkele dimensies van cultuurverschillen. Hierin is een dimensie een aspect
waaruit een cultuur kan worden vergeleken met andere culturen, er zijn er vier:

 Machtsafstand (van klein naar groot)
 Collectivisme vs individualisme
 Feminiteit vs masculiniteit

Feminiteit: staat voor een samenleving waarin sociale sekserollen elkaar overlappen: zowel mannen
als vrouwen worden geacht bescheiden en teder te zijn en gericht op de kwaliteit van het bestaan.
masculiniteit: masculiene samenleving zijn de sekserollen duidelijk gescheiden: mannen worden
geacht om assertief en hard te zijn. Daarnaast zijn ze gericht op (materieel) succes. Vrouwen horen
zich in deze samenleving bescheiden en teder op te stellen, en zijn met name gericht op de kwaliteit
van het bestaan.

 Onderzekerheidsvermijding: (van zwak naar sterk)

Een dimensie bundelt een aantal verschijnselen in een samenleving die in combinatie blijken voor te
komen; zelfs als er op het eerste gezicht een logische noodzaak voor hun samengaan lijkt te bestaan.
Maar de logica van een samenleving is niet dezelfde als de logica van het individu dat ernaar kijkt. De
bundeling is statisch, d.w.z. dat wat gevonden wordt trends zijn, geen ijzeren wetmatigheden.

Misschien slide 19 lezen over de Nederlands identiteit.

Diversiteit (BELANGRIJK) betekent verscheidenheid. “Het erkennen en waarderen van verschillen
tussen personen”.

Uit onderzoek van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) komt naar voren dat
door nieuwe bevolkingsgroepen zowel autochtone Nederlanders als de ‘gevestigde’ groepen met een
migratieachtergrond zich steeds minder thuis en veilig voelen in hun buurt. Dit probleem bestaat niet
alleen in achterstandswijken maar ook in welvarender wijken.




3