Uitwerking tentamenstof Arbeid en Gezondheid

,Arbeid en gezondheid – Kuiper
Arbeid
 Arbeid is doelgericht betekenisvolle diensten leveren voor een passende
beloning.
 Arbeid is een belangrijke factor voor gezondheidsbeleving (arbeid als
medicijn, of arbeid als ziekmaker).
 Gezondheid (zowel voor een individu als voor een organisatie) wordt vanuit
drie perspectieven gedefinieerd: als normaal functioneren, als competentie
en als common benefit.
 Participeren in arbeid wordt gezien als een recht en een plicht.
 Verantwoordelijkheden voor dit proces liggen bij zowel overheden en
werkgever als bij (aanstaande) werknemer.
 Arbeid is doelgericht betekenisvolle diensten leveren voor een
passende beloning.

Arbeid heeft 2 gezichten:
 Het wordt gezien als symbool van persoonlijke waarde, als
zelfverwerkelijking, als medicijn.
 Het wordt ook beschreven als belasting, iets wat je beter kunt vermijden, als
afstompend, vervreemdend, ziekmakend.

Arbeid, verschillende perspectieven
 Economisch perspectief
Betaalde of onbetaalde arbeid, wit of zwart werk, wel of geen bijdrage aan
het BNP
 Psychologisch perspectief
Bijv de betekenis en doelmatigheid van arbeid voor het individu
 Sociologisch perspectief
De betekenis van arbeid voor de maatschappij
 Filosofisch perspectief
Sommige filosofen formuleren arbeid als centrale levenswaarde en anderen
benadrukken de noodzaak van arbeid voor de menswording van de mens
 Ethisch perspectief
Ethici kijken naar nastrevenswaardige eigenschappen, situaties of kwaliteiten
voor mensen, organisaties en samenlevingen, bijv. arbeid is goed, ongeacht
inhoud, of arbeid als mogelijke bijdrage aan een leven dat levenswaard is.

Karakter van arbeid
Het karakter van arbeid is veranderd in de loop der jaren:
 Arbeid is lichamelijk minder zwaar geworden;
 Werkgelegenheid in agrarische sector en industriële sector is gedaald;
 Werkgelegenheid in dienstensector is gestegen;
 Werkweek is verkort;
 Aantal vrije dagen is toegenomen (sinds 1910 vervijfvoudigd);
 Werktempo is zeer sterk toegenomen.

, Gezondheid
 Individuele gezondheid:
“A state of complete physical, mental and social well-being and not merely
the absence of disease or infirmity” (WHO).
 Gezondheid laten ervaren:
“Gezondheid is een situatie van evenwicht, die wordt bepaald door de
omstandigheden waarin mensen verkeren en het vermogen dat zij bezitten of
zich met hulp van anderen kunnen verwerven, om zich te verweren tegen
verstoringen”(WVC).

Drie perspectieven van gezondheid
 Normaal functioneren
Gezondheid als een (evenwichts)toestand die afgemeten wordt aan een
‘gouden standaard’. Functioneren wordt uitgedrukt in functies, anatomische
eigenschappen, activiteiten en participatie (WHO).
 Competentie
Gezondheid opgevat als vermogen van een individu om adequaat te
functioneren in zijn sociale context. Van adequaat is sprake als het individu in
staat is zichzelf gestelde doeleinden te verwezenlijken: een evenwicht tussen
iemands vermogen en doeleinden. Een gezond mens is in staat betekenis te
geven aan het eigen leven.
 Common benefit
Gezondheid opgevat als datgene wat een voorwaarde vormt voor het
gemeenschappelijk bestaan. Gezondheid kan opgevat worden als adequaat
participeren in de maatschappij, evenals het adequaat hanteren van
interpersoonlijke relaties. Adequaat heeft hier betrekking op datgene wat
bijdraagt aan het functioneren van instituties die noodzakelijk zijn voor een
levenskrachtige samenleving. De definitie van de WHO past bij dit
perspectief: “a personal state of well-being that enables a person to lead a
socially and economically productive life”.

Gezonde organisatie
Gezonde organisatie wordt gedefinieerd vanuit drie perspectieven:
 Normaal functioneren
Een (financieel) gezonde organisatie, met een positieve balans en voldoende
reserves. Gezonde organisatie weet haar medewerkers te prikkelen om goede
prestaties te leveren, zonder dat dit ten koste gaat van hun gezondheid.
Medewerkers zijn trots om bij deze organisatie te werken. Heeft een laag
arbeidsverzuim.
 Competent
Een gezonde organisatie weet zich in en aan de veranderende
omstandigheden aan te passen door innovatievermogen en
adaptatievermogen; het is een lerende organisatie.
 Common benefit
MVO of duurzaam ondernemen, om een bijdrage te leveren aan een
duurzame ontwikkeling van de maatschappij. Er wordt hiermee voldaan aan
de behoeften van de huidige generatie zonder de mogelijkheden van de
komende generaties tekort te doen.