Medische aansprakelijkheid - hoorcollege - week 4

Medische aansprakelijkheid – week 4 – hoorcollege

Programma
- Aansprakelijkheid buitencontractuele grondslag
o Eigen handelen
o Andermans handelen
o Gebruik zaken
- Centrale aansprakelijkheid

Aansprakelijkheid buitencontractuele grondslag
- In sommige gevallen is de onrechtmatige daad grondslag voor vergoeding van schade (art.
6:162 BW)
- In beginsel leidt onrechtmatig gedrag tot de plicht van de hulpverlener om schade te
vergoeden

Vraag
- Wanneer… OD grondslag?
o Samenloop regel
 Als er een contract is, zul je, je moeten baseren op de grondslag van de
tekortkoming. Maar dat kan anders zijn, bijvoorbeeld in de situatie: als er
sprake is van gedrag, dat ook los van dat contract, als onrechtmatig zal
worden gekwalificeerd. Bijvoorbeeld seksueel misbruik door de hulpverlener
van de patiënt. Dat kan hoe dan ook niet, of er nou een contract is of niet. Dus
dan kan je in die gevallen je toch baseren op OD. Maar waarom? Als er een
contract is, blijf lekker bij dat contract.
o Geen contract met patiënt
 Wanneer? In welke situaties komt er geen contract tussen de hulpverlener en
patient tot stand? Wilsonbekwaamheidssituatie en er geen vertegenwoordiger
is; als er dus gebreken kleven aan de aanbod en aanvaarding. Er zijn wettelijk
geregelde situaties: denk bijvoorbeeld aan: gedwongen zorg, gedetineerden,
gedwongen opnamen in het kader van de WWGGZ.
o Derden
 Wanneer? Denk aan: vader (in het geval van Wrongfull birth en Wrongfull
Life) en het kind in geval van Wrongfull Life. Denk bijvoorbeeld: een vader
ten onrechte wordt opgegeven bij veiligthuis omdat hij zn kind zou
mishandelen, dat een hulpverlener zoiets doet. Als het gaat om derden met
een vorderingsrecht, moet je dus denken aan die arresten Wrongfull birth/life.
 Situatie: van 6:107/108, dit is als derden/wettelijk vertegenwoordigers, leiden
schade door schade van het patiënt. Dat is een afgeleid recht op
schadevergoeding. Maar dit is geen eigen vorderingsrecht.

Aansprakelijkheid buitencontractuele grondslag
- Normschending levert onafhankelijk van de tekortkoming een onrechtmatige daad op
o Bijvoorbeeld seksueel misbruik
 Hof A’dam 2 augustus 2011, ECLI:NL:RBAMS:2011:BR4200
 zie t.o. Rb Midden-Nederland 21 maart 2018, ECLI:NL:RBMNE:2018:1905

- Contractuele rechtsverhouding met de patiënt ontbreekt
o Bijvoorbeeld psychiatrische patiënt
 Hof Den Haag 18 december 2007, ECLI:NL:GHSGR:2007:BC1132
o Bijvoorbeeld militair
 Rb Den Haag 13 januari 2010, ECLI:NL:RBSGR:2010:BL0676

- Derde lijdt schade

1

, o bijvoorbeeld bij wrongful birth en wrongful life
 HR 18 maart 2005, NJ 2006, 606
o let op: niet bij van de patiënt afgeleide schade
 Wat geldt in die situaties?  dus niet de ouders die kosten hebben moeten
maken voor hun kind (kind is patiënt en heeft schade geleden). Want dan
gelden 6:107/108. Want die artikelen volgen de grondslag van de patiënt zelf.

- In beginsel, want tekortkoming moet de hulpverlener kunnen worden toegerekend
o “hij die jegens een ander een onrechtmatige daad pleegt, welke hem kan worden
toegerekend, is verplicht (…)”

Bewijslast bij patiënt: hij zal moeten stellen en bewijzen dat er onrechtmatig is gehandeld door de
hulpverlener.
- Hij heeft niet de zorg betracht die van een goed hulpverlener mag worden betracht;
- Hi heeft niet gehandeld conform de professionele standaard of in strijd met de wet en
regelgeving.
- En dat onrechtmatige daad levert dus in beginsel de plicht op om de schade die daaruit is
ontstaan te vergoeden.
- Maar net als bij de grondslag van de tekortkoming, moet er sprake zijn van toerekening.

- Uitwerking in art. 6:162, derde lid, BW, toerekening als
o Schuld (je had anders kunnen en moeten handelen)
o Oorzaak die krachtens de wet of verkeersopvatting voor rekening hulpverlener komt
 patiënt moet de feiten en omstandigheden aandragen voor de aanwezigheid
van toerekenbaarheid (geldt voor alle 3)

Voorbeeld van verkeersopvattingen: drukte, flauw vallen, onervarenheid, e.d.

- Toerekening krachtens schuld
o Bekend met vermijdbaar risico, toch handelen of nalaten (kennen en kunnen) >
normschending valt samen met verwijtbaarheid
 Afwezigheid van schuld, dan geen plicht tot schadevergoeding
 Eventueel toerekening krachtens verkeersopvatting
 Eventueel toerekening krachtens wet: art. 6:165 BW
= afwijking t.o.v. contract (deze situaties zullen binnen contract onder de
verkeersopvattingen worden geschaald, bij OD dus niet, dan valt het onder
6:165 BW).

Bij contract  toerekening krachtens de wet: hulppersonen en hulpzaken (6:76 6:77)
Buiten contract  terugvallen op kwalitatieve aansprakelijkheden (deze kennen veel meer eisen, dan
de toerekening krachtens de wet bij de contractuele situatie).

Aansprakelijkheid voor hulppersonen
- Geen! toerekening krachtens de wet, maar kwalitatieve aansprakelijkheid
o Art. 6:170 BW en art. 6:171 BW
 Ondergeschikte
 Niet-ondergeschikte
 Fout van die persoon

- Kwalitatieve aansprakelijkheid voor ondergeschikten, art. 6:170 BW
o Aansprakelijkheid voor fout van een persoon
 Persoon is ondergeschikte
 Zeggenschap en (loon)dienst
 Door opdracht is kans op een fout vergroot

2