Interculturele communicatie
Hoofdstuk 1
Cultuur beïnvloedt de manier waarop we denken, voelen en ons gedragen. Het
vormt onze waarneming en vervormt ons oordeel over anderen. Cultuur in
aangeleerd. Je kan het zien als een ui:
- Tastbare zaken: de buitenste laag. De eerste zaken die je opvallen, ze zijn
eenvoudig waarneembaar.
- Normen en waarden: de middelste laag. Geschreven en ongeschreven
standaarden voor correct en gewenst gedrag. Ben je altijd 5 minuten te vroeg?
Sta je op voor een ouder iemand in de bus?
- Basiswaarden: diepste laag. Zijn abstract en onzichtbaar. Je leert ze al voor je
7e levensjaar. We zijn niet bewust van de invloed die ze hebben op ons doen of
laten. Onze beleving en oordelen over anderen worden sterk gevormd of
vervormd door deze basiswaarden.
Cultuur volgens Hofstede: cultuur is de collectieve mentale programmering die
de leden van een groep onderscheidt van die van andere groepen.
Programmering: aangeleerde culturen. Dit gebeurt via:
- Opvoeding. Het is beleeft om iemand hand te schudden als je diegene voor het
eerst ontmoet.
- Socialisatie. Door met anderen om te gaan.
- Normen en waarden.
- Waarneming. Om je heenkijken en (on)bewust keuzes te maken over hoe we ons
willen gedragen.
3 niveaus van programmering:
Individu :als individu kies je ervoor om wel of geen mes en vork te
gebruiken.
Cultuur :je legt het eten op een bord en eet met mes en vork.
Menselijke natuur :je hebt honger, zoekt eten en eet dat met je handen op.
Collectief: groep of subgroepen waartoe wij behoren. Bedrijfscultuur, regionale
cultuur, geloof, hobby. Culturen kunnen elkaar ook overlappen.
Hoofdstuk 2
6 basiswaarden van Hall: nadruk op verschillen in communicatie.
1. Communicatie in hoog- en laagcontext culturen.
- Laag context: informatie wordt expliciet gecommuniceerd, het is direct
en verbaal. Nederland is een laag context land.
- Hoog context: deel van de boodschap zit in de persoon zelf en in de
context van de boodschap. Veel impliciet en vaak non-verbaal. Je begint bij
de context en werkt naar de kern.
2. Tijdsbeleving.
Monochroon Polychroon
Lineair Rekbaar
1 ding tegelijk Meerdere dingen
tegelijk
Deadlines Natuurlijk verloop
, Laag context Hoog context
3. Persoonlijke ruimte: afscheiding tussen jou en je omgeving.
Te dichtbij: ongemakkelijk en bedreigend.
Te veraf: afstandelijk, ongeïnteresseerd.
Laag context landen: grote persoonlijke ruimte. NL, VS, Canada, Duitsland,
Scandinavië.
Hoog context landen: kleine persoonlijke ruimte. Indonesië, Marokko,
Frankrijk, Spanje.
4. Snelle en langzame boodschappen.
- Snel: je kan het snel coderen. Titels, memo’s, e-mail, reclame.
- Langzaam: boodschap wordt langzaam gecodeerd en verwerkt. Formeel
gedrag.
Poëzie, kunst, documentaires, boeken.
5. Snelle en langzame informatiestroom.
- Snel: informatie stroom leidt een eigen leven. Mensen leven in een zee
van informatie. Hoort bij een hoog context cultuur. China, Frankrijk,
Spanje, Marokko, Turkije, Indonesië.
- Langzaam: informatie blijft binnen de afdelingen en stroomt niet
gemakkelijk door naar andere plaatsen. Hoort bij een laag context cultuur.
NL en VS.
6. De keten van handelingen: de volgorde van gebeurtenissen waarin
mensen samenwerken om een doel te bereiken. Inschrijven voor een
studie, uitnodigen vrienden voor een etentje.
Hoofdstuk 3
6 basiswaarden van Kluckhohn: alle mensen moeten een aantal problemen
oplossen om te overleven.
1. Natuur en omgeving.
- Natuuroverheersend: je wilt de problemen oplossen. Als je kraan lekt,
bel je een loodgieter. Heb je een conflict met een collega, dan spreek je
die collega aan.
- In harmonie met de natuur: problemen accepteren en aanpassen aan
de gegeven natuurlijke situatie. Als de kraan lekt, zet je een emmer
eronder.
2. Tijdsoriëntatie.
- Verleden: mensen maken plannen gebaseerd op de mate waarin die
plannen passen in hun tradities. Mensen zijn geïnspireerd door historische
gebeurtenissen.
- Heden: plannen worden op korte termijn gemaakt. Leven in het moment.
- Toekomst: zijn vooral bezig met doelen. Dit kan de nabije toekomst zijn
of nog ver weg.
3. Activiteit oriëntatie van de mens.
- Doe-cultuur: leven om te werken. Individualistisch gericht. Australië, VS,
NL, China.
- Zijn-cultuur: werken om te leven. Relatiegericht. Suriname, Spanje,
Mexico, Indonesië, Turkije.
4. Menselijke relaties.
- Individualistisch: prestatiegericht, successen, alles zelf willen doen. NL
- Collectivistisch: groepsbelang, op elkaar kunnen vertrouwen. Juist om
hulp vragen.
5. Ruimte
- Privé: je eigen kamer, afscheiding tussen 2 bureaus. Noord-Europa,
Noord-Amerika
, - Openbaar: gezamenlijke ruimte, leidinggevende zit in dezelfde ruimte
als de medewerkers. Azië, Japan
6. De natuur van de mens: wat is de menselijke aard?
- In wezen goed: men vertrouwt elkaar. Deuren hoeven niet op slot. Er
wordt leidinggeven volgens de Y-theorie van McGregor.
- Mengeling van goed en kwaad: geloven in de mogelijkheid dat
mensen zich kunnen verbeteren door middel van training.
- In wezen slecht: wantrouwen mensen. Daar is op slot. Er wordt
leidinggeven volgens de
X-theorie, ze geloven dat mensen een hekel hebben aan hun werk.
Medewerkers worden gecontroleerd, gestuurd en gestraft om te kunnen
presteren.
Hoofdstuk 4
6 basiswaarden van Hofstede: gebaseerd op onderzoeken naar waarden onder
managers bij multinational IBM.
1. Machtsafstand: de mate waarin minder machtige leden van instituties of
organisaties in een land verachten en accepteren dat de macht ongelijk is
verdeeld.
- Lage machtsafstand: kinderen hebben een eigen mening, op je werk
toon je zelf initiatief.
NL, Duitsland, GB, VS, Australië, Nieuw Zeeland en Israël.
- Hoge machtsafstand: mensen accepteren dat hun superieuren (ouders,
docenten, werkgevers) meer macht hebben. Je gaat niet in discussie. Azië,
West-Afrika, Latijns-Amerika en Oost-Europa.
2. Individualisme en collectivisme.
- Individualisme: je zorgt voor jezelf en je directe familie.
Onafhankelijkheid en je zegt wat je denkt. Europa (behalve Oost-Europa),
Amerika en Australië.
- Collectivisme: mensen leven in sterke, hechte groepen, die hun
levenslang bescherming bieden in ruil voor onvoorwaardelijke loyaliteit.
Kritiek geven en confronteren in onbeleefd. Geven de voorkeur aan hoog
context communicatie. Azië, Afrika, Latijns-Amerika, Midden-Oosten, Oost-
Europa.
3. Masculiniteit en femininiteit.
- Masculiniteit: assertiviteit, resultaat en succes is belangrijk. Kinderen
leren dat het goed is om de beste te zijn. Sekse rollen zijn duidelijk
gescheiden. Slowakije, Japan, Hongarije, Oostenrijk, VS, Australië, GB,
Ierland, Duitsland, Zwitserland, Polen, Italië en België.
- Femininiteit: ‘Doe maar gewoon’, kinderen leren om zorgzaam te zijn.
Bescheidenheid. De emotionele sekse rollen overlappen elkaar.
NL, Zweden, Noorwegen, Denemarken, Finland en Vlaanderen.
4. Onzekerheidsvermijding: de mate waarin dragers van een cultuur zich
bedreigd voelen door onzekere of onbekende situaties. Wordt uitgedrukt in
stress. Nieuwe situaties wekken onzekerheden op.
- Lage onzekerheidsvermijding: leven bij de dag, zijn flexibeler en
soepeler. Singapore, Indonesië, Afrikaanse landen. NL scoort gemiddeld.
- Hoge onzekerheidsvermijding: strakke regels, onzekerheid is een
bedreiging. Rust, Reinheid en Regelmaat. Duidelijk zijn met afspraken.
Latijns-Amerika, Portugal, Spanje, Frankrijk, Italië, Centraal + Oost-Europa,
China, Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland.
5. Lang en korte termijn gerichtheid
- Lange termijn gerichtheid: streven naar beloning in de toekomst na
Hoofdstuk 1
Cultuur beïnvloedt de manier waarop we denken, voelen en ons gedragen. Het
vormt onze waarneming en vervormt ons oordeel over anderen. Cultuur in
aangeleerd. Je kan het zien als een ui:
- Tastbare zaken: de buitenste laag. De eerste zaken die je opvallen, ze zijn
eenvoudig waarneembaar.
- Normen en waarden: de middelste laag. Geschreven en ongeschreven
standaarden voor correct en gewenst gedrag. Ben je altijd 5 minuten te vroeg?
Sta je op voor een ouder iemand in de bus?
- Basiswaarden: diepste laag. Zijn abstract en onzichtbaar. Je leert ze al voor je
7e levensjaar. We zijn niet bewust van de invloed die ze hebben op ons doen of
laten. Onze beleving en oordelen over anderen worden sterk gevormd of
vervormd door deze basiswaarden.
Cultuur volgens Hofstede: cultuur is de collectieve mentale programmering die
de leden van een groep onderscheidt van die van andere groepen.
Programmering: aangeleerde culturen. Dit gebeurt via:
- Opvoeding. Het is beleeft om iemand hand te schudden als je diegene voor het
eerst ontmoet.
- Socialisatie. Door met anderen om te gaan.
- Normen en waarden.
- Waarneming. Om je heenkijken en (on)bewust keuzes te maken over hoe we ons
willen gedragen.
3 niveaus van programmering:
Individu :als individu kies je ervoor om wel of geen mes en vork te
gebruiken.
Cultuur :je legt het eten op een bord en eet met mes en vork.
Menselijke natuur :je hebt honger, zoekt eten en eet dat met je handen op.
Collectief: groep of subgroepen waartoe wij behoren. Bedrijfscultuur, regionale
cultuur, geloof, hobby. Culturen kunnen elkaar ook overlappen.
Hoofdstuk 2
6 basiswaarden van Hall: nadruk op verschillen in communicatie.
1. Communicatie in hoog- en laagcontext culturen.
- Laag context: informatie wordt expliciet gecommuniceerd, het is direct
en verbaal. Nederland is een laag context land.
- Hoog context: deel van de boodschap zit in de persoon zelf en in de
context van de boodschap. Veel impliciet en vaak non-verbaal. Je begint bij
de context en werkt naar de kern.
2. Tijdsbeleving.
Monochroon Polychroon
Lineair Rekbaar
1 ding tegelijk Meerdere dingen
tegelijk
Deadlines Natuurlijk verloop
, Laag context Hoog context
3. Persoonlijke ruimte: afscheiding tussen jou en je omgeving.
Te dichtbij: ongemakkelijk en bedreigend.
Te veraf: afstandelijk, ongeïnteresseerd.
Laag context landen: grote persoonlijke ruimte. NL, VS, Canada, Duitsland,
Scandinavië.
Hoog context landen: kleine persoonlijke ruimte. Indonesië, Marokko,
Frankrijk, Spanje.
4. Snelle en langzame boodschappen.
- Snel: je kan het snel coderen. Titels, memo’s, e-mail, reclame.
- Langzaam: boodschap wordt langzaam gecodeerd en verwerkt. Formeel
gedrag.
Poëzie, kunst, documentaires, boeken.
5. Snelle en langzame informatiestroom.
- Snel: informatie stroom leidt een eigen leven. Mensen leven in een zee
van informatie. Hoort bij een hoog context cultuur. China, Frankrijk,
Spanje, Marokko, Turkije, Indonesië.
- Langzaam: informatie blijft binnen de afdelingen en stroomt niet
gemakkelijk door naar andere plaatsen. Hoort bij een laag context cultuur.
NL en VS.
6. De keten van handelingen: de volgorde van gebeurtenissen waarin
mensen samenwerken om een doel te bereiken. Inschrijven voor een
studie, uitnodigen vrienden voor een etentje.
Hoofdstuk 3
6 basiswaarden van Kluckhohn: alle mensen moeten een aantal problemen
oplossen om te overleven.
1. Natuur en omgeving.
- Natuuroverheersend: je wilt de problemen oplossen. Als je kraan lekt,
bel je een loodgieter. Heb je een conflict met een collega, dan spreek je
die collega aan.
- In harmonie met de natuur: problemen accepteren en aanpassen aan
de gegeven natuurlijke situatie. Als de kraan lekt, zet je een emmer
eronder.
2. Tijdsoriëntatie.
- Verleden: mensen maken plannen gebaseerd op de mate waarin die
plannen passen in hun tradities. Mensen zijn geïnspireerd door historische
gebeurtenissen.
- Heden: plannen worden op korte termijn gemaakt. Leven in het moment.
- Toekomst: zijn vooral bezig met doelen. Dit kan de nabije toekomst zijn
of nog ver weg.
3. Activiteit oriëntatie van de mens.
- Doe-cultuur: leven om te werken. Individualistisch gericht. Australië, VS,
NL, China.
- Zijn-cultuur: werken om te leven. Relatiegericht. Suriname, Spanje,
Mexico, Indonesië, Turkije.
4. Menselijke relaties.
- Individualistisch: prestatiegericht, successen, alles zelf willen doen. NL
- Collectivistisch: groepsbelang, op elkaar kunnen vertrouwen. Juist om
hulp vragen.
5. Ruimte
- Privé: je eigen kamer, afscheiding tussen 2 bureaus. Noord-Europa,
Noord-Amerika
, - Openbaar: gezamenlijke ruimte, leidinggevende zit in dezelfde ruimte
als de medewerkers. Azië, Japan
6. De natuur van de mens: wat is de menselijke aard?
- In wezen goed: men vertrouwt elkaar. Deuren hoeven niet op slot. Er
wordt leidinggeven volgens de Y-theorie van McGregor.
- Mengeling van goed en kwaad: geloven in de mogelijkheid dat
mensen zich kunnen verbeteren door middel van training.
- In wezen slecht: wantrouwen mensen. Daar is op slot. Er wordt
leidinggeven volgens de
X-theorie, ze geloven dat mensen een hekel hebben aan hun werk.
Medewerkers worden gecontroleerd, gestuurd en gestraft om te kunnen
presteren.
Hoofdstuk 4
6 basiswaarden van Hofstede: gebaseerd op onderzoeken naar waarden onder
managers bij multinational IBM.
1. Machtsafstand: de mate waarin minder machtige leden van instituties of
organisaties in een land verachten en accepteren dat de macht ongelijk is
verdeeld.
- Lage machtsafstand: kinderen hebben een eigen mening, op je werk
toon je zelf initiatief.
NL, Duitsland, GB, VS, Australië, Nieuw Zeeland en Israël.
- Hoge machtsafstand: mensen accepteren dat hun superieuren (ouders,
docenten, werkgevers) meer macht hebben. Je gaat niet in discussie. Azië,
West-Afrika, Latijns-Amerika en Oost-Europa.
2. Individualisme en collectivisme.
- Individualisme: je zorgt voor jezelf en je directe familie.
Onafhankelijkheid en je zegt wat je denkt. Europa (behalve Oost-Europa),
Amerika en Australië.
- Collectivisme: mensen leven in sterke, hechte groepen, die hun
levenslang bescherming bieden in ruil voor onvoorwaardelijke loyaliteit.
Kritiek geven en confronteren in onbeleefd. Geven de voorkeur aan hoog
context communicatie. Azië, Afrika, Latijns-Amerika, Midden-Oosten, Oost-
Europa.
3. Masculiniteit en femininiteit.
- Masculiniteit: assertiviteit, resultaat en succes is belangrijk. Kinderen
leren dat het goed is om de beste te zijn. Sekse rollen zijn duidelijk
gescheiden. Slowakije, Japan, Hongarije, Oostenrijk, VS, Australië, GB,
Ierland, Duitsland, Zwitserland, Polen, Italië en België.
- Femininiteit: ‘Doe maar gewoon’, kinderen leren om zorgzaam te zijn.
Bescheidenheid. De emotionele sekse rollen overlappen elkaar.
NL, Zweden, Noorwegen, Denemarken, Finland en Vlaanderen.
4. Onzekerheidsvermijding: de mate waarin dragers van een cultuur zich
bedreigd voelen door onzekere of onbekende situaties. Wordt uitgedrukt in
stress. Nieuwe situaties wekken onzekerheden op.
- Lage onzekerheidsvermijding: leven bij de dag, zijn flexibeler en
soepeler. Singapore, Indonesië, Afrikaanse landen. NL scoort gemiddeld.
- Hoge onzekerheidsvermijding: strakke regels, onzekerheid is een
bedreiging. Rust, Reinheid en Regelmaat. Duidelijk zijn met afspraken.
Latijns-Amerika, Portugal, Spanje, Frankrijk, Italië, Centraal + Oost-Europa,
China, Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland.
5. Lang en korte termijn gerichtheid
- Lange termijn gerichtheid: streven naar beloning in de toekomst na
