Markt & overheid
Hoofdstuk 1
Homogene goederen
Goederen en diensten die in de ogen van de consument identiek zijn aan de
producten van andere aanbieders. Er zijn geen kopers voorkeuren, behalve dan voor
de prijs. Daarom hebben homogene goederen op dezelfde markt (vrijwel) dezelfde
prijs.
Voorbeelden; valutamarkten, groenteveilingen of aandelenmarkten.
Heterogene goederen
Goederen die volgens de consument verschillend zijn, dat wil zeggen dat men er een
verschillende voorkeur voor heeft. Door het verschil in voorkeur kan er op dezelfde
markt een verschillende prijs ontstaan.
Voorbeelden; agrarische producten, koffie, elektriciteit en tabak.
Transparante markt/doorzichtige markt
Bij een transparante markt zijn de vragers naar een product en de aanbieders van
dat product op de hoogte van de markt hoeveelheid, iedere vrager en aanbieder
weet precies wat er op de markt speelt.
Vrije toe- en uittreding
Er zijn geen belemmeringen om tot een markt toe te treden of eruit te stappen,
bijvoorbeeld geen vestigingseisen.
Volkomen concurrentie/ volledige mededinging
Marktvorm waarbij veel aanbieders met homogene producten concurreren op een
markt met vrije toe- en uittreding. De prijs van het product wordt bepaald door vraag
en aanbod. Op deze markt heeft een individuele producent weinig macht.
Kenmerken; veel aanbieders en vragers, homogene goederen, transparante markt
vrije toe- en uittreding.
Marktmechanisme/prijsmechanisme
Het vrije spel van vraag en aanbod in een economie.
Voorbeeld; als er een marktprijs van opladers tot stand komt waarbij winst gemaakt
kan worden, zullen er nieuwe aanbieders toetreden. Door het hogere aanbod van
opladers zal de prijs dalen. Hierdoor daalt de winst en wordt toetreden minder
aantrekkelijk.
⮚ Prijsregulering door de overheid verstoort het marktmechanisme
Prijselasticiteit van de vraag
Bij de prijselasticiteit van de vraag gaat het om de mate waarin de vraag naar een
product reageert op een prijsverandering van dat product (in procentuele
veranderingen).
Voorbeeld; Indien de waarde van de prijselasticiteit tussen de -1 en de 1 ligt, is er
sprake van een inelastische prijs. Dit wilt zeggen dat de vraag (vrijwel) niet verandert
bij een verandering van de prijs.
, Voorbeeld 2; Indien de waarde van de prijselasticiteit onder de -1 ligt, is er sprake
van een elastische prijs. Dit betekend dat de verandering van de prijs veel invloed
heeft op het aantal vragers.
Berekening; % verandering vraag : % verandering prijs
Break-even afzet
De break-even afzet is de afzet waarbij de onderneming winst noch verlies maakt.
Berekening; Constante kosten : (Verkoopprijs – Variabele kosten)
Totale kosten
De totale kosten te verdelen in de totale variabele kosten (TVK) en de totale
constante kosten (TCK).
Berekening; TVK + TCK.
Gemiddelde totale kosten; TK : Q
Totale winst
Bedrijfsresultaat ongeacht de vraag of dit positief of negatief is
Berekening; TO - TK
Constante kosten
De kosten die niet veranderen met de omvang van de productie (voor bedrijven) of
met gebruik (voor consumenten).
Voorbeelden: maandelijkse rentelasten, afschrijvingslasten, huur van het gebouw.
LET OP! Constante kosten kunnen wel veranderen met andere variabelen dan de
productie, bijvoorbeeld met de inflatie.
Gemiddelde constante kosten; TCK : Q
Variabele kosten
De kosten die veranderen door een toename of afname in de productieomvang.
Voorbeelden: grondstofkosten, energierekening, verpakkingsmateriaal,
transportkosten.
Gemiddelde variabele kosten; TVK : Q
Marginale kosten
De marginale kosten of grenskosten zijn de kosten die één extra product met zich
brengt.
Berekening; GVK = MK
Marginale opbrengst
De marginale opbrengst is het bedrag waarmee de totale opbrengst van het bedrijf
verandert als het bedrijf één extra product produceert. Het verloop van de
Hoofdstuk 1
Homogene goederen
Goederen en diensten die in de ogen van de consument identiek zijn aan de
producten van andere aanbieders. Er zijn geen kopers voorkeuren, behalve dan voor
de prijs. Daarom hebben homogene goederen op dezelfde markt (vrijwel) dezelfde
prijs.
Voorbeelden; valutamarkten, groenteveilingen of aandelenmarkten.
Heterogene goederen
Goederen die volgens de consument verschillend zijn, dat wil zeggen dat men er een
verschillende voorkeur voor heeft. Door het verschil in voorkeur kan er op dezelfde
markt een verschillende prijs ontstaan.
Voorbeelden; agrarische producten, koffie, elektriciteit en tabak.
Transparante markt/doorzichtige markt
Bij een transparante markt zijn de vragers naar een product en de aanbieders van
dat product op de hoogte van de markt hoeveelheid, iedere vrager en aanbieder
weet precies wat er op de markt speelt.
Vrije toe- en uittreding
Er zijn geen belemmeringen om tot een markt toe te treden of eruit te stappen,
bijvoorbeeld geen vestigingseisen.
Volkomen concurrentie/ volledige mededinging
Marktvorm waarbij veel aanbieders met homogene producten concurreren op een
markt met vrije toe- en uittreding. De prijs van het product wordt bepaald door vraag
en aanbod. Op deze markt heeft een individuele producent weinig macht.
Kenmerken; veel aanbieders en vragers, homogene goederen, transparante markt
vrije toe- en uittreding.
Marktmechanisme/prijsmechanisme
Het vrije spel van vraag en aanbod in een economie.
Voorbeeld; als er een marktprijs van opladers tot stand komt waarbij winst gemaakt
kan worden, zullen er nieuwe aanbieders toetreden. Door het hogere aanbod van
opladers zal de prijs dalen. Hierdoor daalt de winst en wordt toetreden minder
aantrekkelijk.
⮚ Prijsregulering door de overheid verstoort het marktmechanisme
Prijselasticiteit van de vraag
Bij de prijselasticiteit van de vraag gaat het om de mate waarin de vraag naar een
product reageert op een prijsverandering van dat product (in procentuele
veranderingen).
Voorbeeld; Indien de waarde van de prijselasticiteit tussen de -1 en de 1 ligt, is er
sprake van een inelastische prijs. Dit wilt zeggen dat de vraag (vrijwel) niet verandert
bij een verandering van de prijs.
, Voorbeeld 2; Indien de waarde van de prijselasticiteit onder de -1 ligt, is er sprake
van een elastische prijs. Dit betekend dat de verandering van de prijs veel invloed
heeft op het aantal vragers.
Berekening; % verandering vraag : % verandering prijs
Break-even afzet
De break-even afzet is de afzet waarbij de onderneming winst noch verlies maakt.
Berekening; Constante kosten : (Verkoopprijs – Variabele kosten)
Totale kosten
De totale kosten te verdelen in de totale variabele kosten (TVK) en de totale
constante kosten (TCK).
Berekening; TVK + TCK.
Gemiddelde totale kosten; TK : Q
Totale winst
Bedrijfsresultaat ongeacht de vraag of dit positief of negatief is
Berekening; TO - TK
Constante kosten
De kosten die niet veranderen met de omvang van de productie (voor bedrijven) of
met gebruik (voor consumenten).
Voorbeelden: maandelijkse rentelasten, afschrijvingslasten, huur van het gebouw.
LET OP! Constante kosten kunnen wel veranderen met andere variabelen dan de
productie, bijvoorbeeld met de inflatie.
Gemiddelde constante kosten; TCK : Q
Variabele kosten
De kosten die veranderen door een toename of afname in de productieomvang.
Voorbeelden: grondstofkosten, energierekening, verpakkingsmateriaal,
transportkosten.
Gemiddelde variabele kosten; TVK : Q
Marginale kosten
De marginale kosten of grenskosten zijn de kosten die één extra product met zich
brengt.
Berekening; GVK = MK
Marginale opbrengst
De marginale opbrengst is het bedrag waarmee de totale opbrengst van het bedrijf
verandert als het bedrijf één extra product produceert. Het verloop van de
