Contemporaine politieke filosofie Hoorcollege 1
Dit is een vak waarin hedendaagse politieke debatten worden bestudeerd. Debatten zoals hoe
moet je omgaan met migratiestromen.
Hedendaags wordt heel ruim opgevat, alles wat na de tweede oorlog is gebeurd, debatten die
binnen de politieke filosofie gevoerd zijn over rechtvaardige maatschappij.
Een filosofische vraag is in ieder geval geen subjectieve of empirische vraag. Het gaat meestal
op de een of andere manier over waarden, in de zin van gedeelde standaarden. We proberen
op een rationele wijze een antwoord te voorzien.
Ontologische vragen – gaan over bestaansvragen. Bestaan cijfers?
Epistemologische vragen – gaan over wat kennis is. Hoe weten we dat?
Ethische vragen – gaan over morele waarden. Moeten we filosofie verbieden?
Meeste politieke filosofische vragen spelen zich af binnen de ethiek. Het houdt zich bezig met
wat mensen in gemeenschap met elkaar van elkaar kunnen verlangen. Dit door staatsmacht
aan te wenden (politiek).
Politieke filosofische vragen:
Moet je de overheid gehoorzamen?
Moeten bedrijven dividendbelasting betalen?
Deze vragen zouden ook juridische vragen kunnen zijn, maar politieke filosofen stellen de
normatieve vraag waarom het zo zou moeten zijn.
Hoe verhoudt de politieke filosofie zicht tot de empirische politicologie?
De empirische politicologie stelt en onderzoekt empirische vragen over de politiek, ze hebben
een normatieve herkomst.
Politieke filosofen doen vaak normatieve uitspraken over hoe de politiek functioneert.
Hoe verhoudt politieke filosofie zicht tot ideologie?
Liberalisme, kan bijvoorbeeld politiek filosofisch worden gebruikt, gekeken naar de theorie.
Bij ideologie als dogmatisch ingenomen standpunt. Ideologie bij katholicisme duidt het een
geloof aan. Je kunt het dus hebben over het politiek filosofisch liberalisme, en het liberalisme
als ideoloog.
Een politiek filosoof blijft ook nadenken, een ideologie denkt alleen na vanuit het idee, hij wil
de waarheid aanpassen aan zijn ideologie niet andersom. Ideologie is denken vanuit één idee.
, Contemporaine politieke filosofie Hoorcollege 2
Tussen rechtvaardigheid en moraliteit is er een overlap in terminologie.
(On)rechtvaardigheid gaat meestal over de verdienste, of iets terecht of onterecht is. Of hij of
zij iets verdient hangt af van de omstandigheden. Rechtvaardigheid is een deelgebied van
moraliteit wat de verdienste inhoudt van de omstandigheden.
(Im)moraliteit gaat vaak over de aard van de handeling. Soms kan immoraliteit wel
rechtvaardig zijn, denk aan Robin Hood, hij stal van de rijken mensen die hun rijkdom niet
eerlijk verdeelde.
Wanneer iemand rechtvaardig wordt gestraft volgens de wet kunnen wij dit; punitieve
rechtvaardigheid, retributieve rechtvaardigheid en correctieve rechtvaardigheid noemen.
Sociale rechtvaardigheid betreft de maatschappij als geheel.
Hoe kan een maatschappij rechtvaardig zijn of niet? Een maatschappij is rechtvaardig of
onrechtvaardig als alle inwoners wel of niet krijgen wat ze toekomt.
Maar wat komt mensen toe? Waaraan meet je de (on)rechtvaardigheid van de samenleving af?
Wat is de valuta van rechtvaardigheid?
We moeten een verschil maken tussen een concept en opvatting. Mensen kunnen het eens zijn
over het concept rechtvaardigheid dat mensen krijgen wat zij verdienen, maar de opvatting
verschilt over wat mensen dan moeten verdienen.
Door sommige mensen wordt rechtvaardigheid gemeten via menswaardigheid, alle mensen
zijn gelijk (links).
Door andere wordt rechtvaardigheid gemeten door eigendom, als iemand jouw eigendom
afpakt wordt jou onrecht aangedaan (rechts).
Ook kan rechtvaardigheid zijn, de vrijheid hebben om een religie te hebben.
Daarnaast kan ook een valuta zijn, rechtvaardigheid naar verdienste (meritocratie).
Hoe zorg je ervoor, dat iedereen krijgt wat hem/haar toekomst?
Door wetten en instituties, die ervoor zorgen dat alle leden van de samenleving krijgen wat
hen, naar de heersende maatstaven van rechtvaardigheid, toekomt.
Heersende maatstaven van rechtvaardigheid:
Menswaardigheid; rechtvaardige verdeling van geld, goederen, middelen en macht.
Eigendom; eigendomsrechten moeten gerespecteerd worden, mensen worden beschermt in
zijn of haar eigendom.
Verdienste; samenleving moet zo worden georganiseerd worden dat iedereen in gelijke mate
kan krijgen wat hij of zij verdient.
Hoe vindt de verdeling van geld, goederen, middelen en macht plaats?
De overheid maakt de verdeling, maar ook de markt.
Overheid doet dit primair door wetgeving.
Dit is een vak waarin hedendaagse politieke debatten worden bestudeerd. Debatten zoals hoe
moet je omgaan met migratiestromen.
Hedendaags wordt heel ruim opgevat, alles wat na de tweede oorlog is gebeurd, debatten die
binnen de politieke filosofie gevoerd zijn over rechtvaardige maatschappij.
Een filosofische vraag is in ieder geval geen subjectieve of empirische vraag. Het gaat meestal
op de een of andere manier over waarden, in de zin van gedeelde standaarden. We proberen
op een rationele wijze een antwoord te voorzien.
Ontologische vragen – gaan over bestaansvragen. Bestaan cijfers?
Epistemologische vragen – gaan over wat kennis is. Hoe weten we dat?
Ethische vragen – gaan over morele waarden. Moeten we filosofie verbieden?
Meeste politieke filosofische vragen spelen zich af binnen de ethiek. Het houdt zich bezig met
wat mensen in gemeenschap met elkaar van elkaar kunnen verlangen. Dit door staatsmacht
aan te wenden (politiek).
Politieke filosofische vragen:
Moet je de overheid gehoorzamen?
Moeten bedrijven dividendbelasting betalen?
Deze vragen zouden ook juridische vragen kunnen zijn, maar politieke filosofen stellen de
normatieve vraag waarom het zo zou moeten zijn.
Hoe verhoudt de politieke filosofie zicht tot de empirische politicologie?
De empirische politicologie stelt en onderzoekt empirische vragen over de politiek, ze hebben
een normatieve herkomst.
Politieke filosofen doen vaak normatieve uitspraken over hoe de politiek functioneert.
Hoe verhoudt politieke filosofie zicht tot ideologie?
Liberalisme, kan bijvoorbeeld politiek filosofisch worden gebruikt, gekeken naar de theorie.
Bij ideologie als dogmatisch ingenomen standpunt. Ideologie bij katholicisme duidt het een
geloof aan. Je kunt het dus hebben over het politiek filosofisch liberalisme, en het liberalisme
als ideoloog.
Een politiek filosoof blijft ook nadenken, een ideologie denkt alleen na vanuit het idee, hij wil
de waarheid aanpassen aan zijn ideologie niet andersom. Ideologie is denken vanuit één idee.
, Contemporaine politieke filosofie Hoorcollege 2
Tussen rechtvaardigheid en moraliteit is er een overlap in terminologie.
(On)rechtvaardigheid gaat meestal over de verdienste, of iets terecht of onterecht is. Of hij of
zij iets verdient hangt af van de omstandigheden. Rechtvaardigheid is een deelgebied van
moraliteit wat de verdienste inhoudt van de omstandigheden.
(Im)moraliteit gaat vaak over de aard van de handeling. Soms kan immoraliteit wel
rechtvaardig zijn, denk aan Robin Hood, hij stal van de rijken mensen die hun rijkdom niet
eerlijk verdeelde.
Wanneer iemand rechtvaardig wordt gestraft volgens de wet kunnen wij dit; punitieve
rechtvaardigheid, retributieve rechtvaardigheid en correctieve rechtvaardigheid noemen.
Sociale rechtvaardigheid betreft de maatschappij als geheel.
Hoe kan een maatschappij rechtvaardig zijn of niet? Een maatschappij is rechtvaardig of
onrechtvaardig als alle inwoners wel of niet krijgen wat ze toekomt.
Maar wat komt mensen toe? Waaraan meet je de (on)rechtvaardigheid van de samenleving af?
Wat is de valuta van rechtvaardigheid?
We moeten een verschil maken tussen een concept en opvatting. Mensen kunnen het eens zijn
over het concept rechtvaardigheid dat mensen krijgen wat zij verdienen, maar de opvatting
verschilt over wat mensen dan moeten verdienen.
Door sommige mensen wordt rechtvaardigheid gemeten via menswaardigheid, alle mensen
zijn gelijk (links).
Door andere wordt rechtvaardigheid gemeten door eigendom, als iemand jouw eigendom
afpakt wordt jou onrecht aangedaan (rechts).
Ook kan rechtvaardigheid zijn, de vrijheid hebben om een religie te hebben.
Daarnaast kan ook een valuta zijn, rechtvaardigheid naar verdienste (meritocratie).
Hoe zorg je ervoor, dat iedereen krijgt wat hem/haar toekomst?
Door wetten en instituties, die ervoor zorgen dat alle leden van de samenleving krijgen wat
hen, naar de heersende maatstaven van rechtvaardigheid, toekomt.
Heersende maatstaven van rechtvaardigheid:
Menswaardigheid; rechtvaardige verdeling van geld, goederen, middelen en macht.
Eigendom; eigendomsrechten moeten gerespecteerd worden, mensen worden beschermt in
zijn of haar eigendom.
Verdienste; samenleving moet zo worden georganiseerd worden dat iedereen in gelijke mate
kan krijgen wat hij of zij verdient.
Hoe vindt de verdeling van geld, goederen, middelen en macht plaats?
De overheid maakt de verdeling, maar ook de markt.
Overheid doet dit primair door wetgeving.
