Veranderingsmanagement bedrijfsvoering & leidinggeven
Dommerholt deel 1: over het ‘wat’ van duurzame ontwikkeling en de circulaire economie
Hoofdstuk 1: duurzame ontwikkeling, waar hebben we het over?
1.1 Afbakening
Wetenschappelijke benadering van duurzame economische groei: het gaat dan over een
structurele (dat wil zeggen meerjarige of langdurige) economische groei.
De term duurzaamheid wordt veel gebruikt door wetenschappers met betrekking tot de
relatie tussen de en zijn natuurlijke omgeving.
Duurzame ontwikkeling wordt ook wel gezien als een ‘multifunctional concept, serving as an
ideology of environmentalism, a symbol of conflict, a criterion used in the evaluation of
projects and programs and a theoretical concept’
‘multifunctioneel concept, dienend als ideologie van milieuactivisme, symbool van conflict,
criterium dat wordt gebruikt bij de evaluatie van projecten en programma's en een
theoretisch concept'
De definitie van Brundtland-commissie over duurzame ontwikkeling: ‘a development which
meets the needs of the present without compromising the ability of future generations to
meet their own needs’
‘een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van het heden zonder het vermogen van
toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen’
Deze definitie laat zien dat de duurzame ontwikkeling verder gaat dan alleen economische
behoeften te bevredigen. Het gaat ook om de bevrediging van sociale en ecologische
behoeften.
Het concept duurzame ontwikkeling blijft lastig concreet en tastbaar te maken en om te
operationaliseren.
Reinhardt heeft een poging gedaan om het wel concreet en tastbaar te maken: ‘a strategy or
development path is sustainable if it involves no net decrease in total assets or, equivalenty i
fit involves the creation of value. These assets include both human-made assets and natural
resource stocks’
Deze omschrijving veronderstelt dat een inruil tussen ‘human made assets’ (=door mensen
geproduceerde productiemiddelen) en ‘natural resources’ (=natuurlijke grond- en
hulpstoffen) mogelijk is.
‘een strategie of ontwikkeltraject is duurzaam als het geen nettodaling van het totale
vermogen met zich meebrengt of, equivalent i fit, waardecreatie inhoudt. Deze activa
omvatten zowel door mensen gemaakte activa als natuurlijke hulpbronnen’
1
,Meer recentelijk is duurzame ontwikkeling geoperationaliseerd als: ‘the balanced ans
systemic integration of intra and intergenerational economic, social and environmental
performance’
‘de evenwichtige en systemische integratie van intra- en intergenerationele economische,
sociale en milieuprestaties’
Hoofdstuk 1.2 principes
Ten aanzien van duurzame ontwikkeling worden veelal een drietal onderling verweven
principes onderscheiden:
Een ecologische
Een sociale
Een economische
Deze drie staan ook wel bekend als de PPP-alliteratie: People, Planet en Prosperity.
Ecologische principe
Stelt de kwetsbaarheid en bescherming waardigheid van natuurlijke hulpbronnen,
ecosystemen en biodiversiteiten centraal. Om ervoor te zorgen dat ook toekomstige
generaties in hun behoeften kunnen voorzien. De grondstoffen mogen niet opraken.
Sociale principe
Houdt in dat iedereen, onafhankelijk van afkomst en talenten, eerlijk behandeld hoort te
worden. Het gaat hier zowel om de huidige als toekomstige generatie.
Economische principe
Verwijst naar het recht dat iedereen minimaal in zijn of haar eerste levensbehoeften kan
voorzien(ook school en ziekenzorg) en een menswaardig bestaan kan opbouwen.
De Sustainable Development Goals vormen een toekomst agenda voor duurzame
ontwikkeling voor de periode van 2015-2030 en richten zich op de eerdere besproken
iedereen in de wereld heeft hier recht op.
2
,Hoofdstuk 2: duurzaam ondernemen en zo
Hoofdstuk 2.1 duurzaam ondernemen
Duurzaam ondernemen wordt gezien als de business-versie van duurzame ontwikkeling.
Bij duurzaam ondernemen gaat het dus eigenlijk om het entameren van winstgevende- dus
commerciële activiteiten met oog voor sociale verhoudingen, maatschappelijke problemen
en de ecologische draagkracht van onze planeet.
Er kunnen twee soorten duurzaam ondernemen worden onderscheiden:
1. Zwak duurzaam ondernemen
2. Sterk duurzaam ondernemen
Zwak duurzaam ondernemen:
Verwijst naar een ontwikkeling waarbij het totaal van door bedrijven gecreëerde en sociale,
ecologische en economische waarde constant blijft. Dat wil zeggen dat een verlies aan
ecologische waarde kan worden gecompenseerd door sociale en/of economische waarde
creatie.
Sterk duurzaam ondernemen:
Is een veel radicaler concept. Bij sterk duurzaam ondernemen staat de fysieke bescherming
van het natuurlijke of ecologische kapitaal centraal. Dat houdt in dat een verlies aan
ecologische waarde per definitie niet gecompenseerd kan worden door toename van sociale
en/of economische waarden.
Hoofdstuk 2.3 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO)
Veel mensen gebruiken de concepten duurzaam ondernemen en MVO door elkaar.
MVO lijkt op het eerste oog een categoraal begrip, omdat het een scherpe scheidingslijn
tussen maatschappelijk verantwoord en maatschappelijk onverantwoord ondernemen
suggereert. Ofwel een bedrijf onderneemt maatschappelijk verantwoord of niet. En als het
niet maatschappelijk verantwoord onderneemt, onderneemt het dus maatschappelijk
onverantwoord.
Een geaccepteerde definitie van maatschappelijk verantwoord ondernemen bestaat niet.
3
, Hoofdstuk 2.4 Corporate Social Responsiblity (CRS)
Bij CRS gaat het om sociale verantwoordelijkheden van bedrijven.
Er zijn wel veer verschillende definities van CRS dit kan komen door de verschillende
ontwikkelingsstadia van organisaties, de mate van bewustwording en het ambitieniveau van
organisaties.
Carroll beschrijft CRS als volgt: ‘the social responsibility of business encompasses the
economic, legal, ethica land discretionary expectations that sociaty has of organizations at a
given point in time’
'de maatschappelijke verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven omvat de economische,
juridische, ethische en discretionaire verwachtingen die de samenleving op een bepaald
moment van organisaties heeft'
De verantwoordelijkheden die organisaties hebben zijn onder te verdelen in een viertal
categorieën:
Economische
Juridische
Ethische
Discretionaire
Economische verantwoordelijkheden
De belangrijkste sociale verantwoordelijkheid van bedrijven is om goederen en/of diensten
te produceren en die winstgevendheid te verkopen. Een bedrijf moet winst maken om
economisch fit te blijven
Juridische verantwoordelijkheden
Bedrijven moeten net als iedereen zich aan nationale, regionale en lokale wetten houden.
Waarbij wetgeving de ontwikkeling van maatschappelijke waarden volgt. Waarden kunnen
gezien worden als ‘notions of the desirable’, ofwel al hetgeen we als samenleving voor
wenselijk houden.
Ethische verantwoordelijkheden
Organisaties moeten winstgevend zijn om te kunnen overleven. Vervolgens moeten zij zich
net als iedereen aan de wet houden. Maar organisaties moeten ook voldoen aan ethische
verwachtingen, die de waarden en normen van burgers, consumenten, werknemers en de
gemeenschap belichamen. Doen ze dit niet dan verliezen ze hun ‘social fitness’
Discretionaire verantwoordelijkheden
Worden ook wel aangeduid als filantropie, zoals het geven van geld aan
liefdadigheidsinstellingen, werknemers die kosteloos deelnemen aan maatschappelijke
projecten. Het is niet iets wat vanuit de samenleving wordt verwacht, maar het gaat om de
innerlijke drive om goed te doen.
4
Dommerholt deel 1: over het ‘wat’ van duurzame ontwikkeling en de circulaire economie
Hoofdstuk 1: duurzame ontwikkeling, waar hebben we het over?
1.1 Afbakening
Wetenschappelijke benadering van duurzame economische groei: het gaat dan over een
structurele (dat wil zeggen meerjarige of langdurige) economische groei.
De term duurzaamheid wordt veel gebruikt door wetenschappers met betrekking tot de
relatie tussen de en zijn natuurlijke omgeving.
Duurzame ontwikkeling wordt ook wel gezien als een ‘multifunctional concept, serving as an
ideology of environmentalism, a symbol of conflict, a criterion used in the evaluation of
projects and programs and a theoretical concept’
‘multifunctioneel concept, dienend als ideologie van milieuactivisme, symbool van conflict,
criterium dat wordt gebruikt bij de evaluatie van projecten en programma's en een
theoretisch concept'
De definitie van Brundtland-commissie over duurzame ontwikkeling: ‘a development which
meets the needs of the present without compromising the ability of future generations to
meet their own needs’
‘een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van het heden zonder het vermogen van
toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen’
Deze definitie laat zien dat de duurzame ontwikkeling verder gaat dan alleen economische
behoeften te bevredigen. Het gaat ook om de bevrediging van sociale en ecologische
behoeften.
Het concept duurzame ontwikkeling blijft lastig concreet en tastbaar te maken en om te
operationaliseren.
Reinhardt heeft een poging gedaan om het wel concreet en tastbaar te maken: ‘a strategy or
development path is sustainable if it involves no net decrease in total assets or, equivalenty i
fit involves the creation of value. These assets include both human-made assets and natural
resource stocks’
Deze omschrijving veronderstelt dat een inruil tussen ‘human made assets’ (=door mensen
geproduceerde productiemiddelen) en ‘natural resources’ (=natuurlijke grond- en
hulpstoffen) mogelijk is.
‘een strategie of ontwikkeltraject is duurzaam als het geen nettodaling van het totale
vermogen met zich meebrengt of, equivalent i fit, waardecreatie inhoudt. Deze activa
omvatten zowel door mensen gemaakte activa als natuurlijke hulpbronnen’
1
,Meer recentelijk is duurzame ontwikkeling geoperationaliseerd als: ‘the balanced ans
systemic integration of intra and intergenerational economic, social and environmental
performance’
‘de evenwichtige en systemische integratie van intra- en intergenerationele economische,
sociale en milieuprestaties’
Hoofdstuk 1.2 principes
Ten aanzien van duurzame ontwikkeling worden veelal een drietal onderling verweven
principes onderscheiden:
Een ecologische
Een sociale
Een economische
Deze drie staan ook wel bekend als de PPP-alliteratie: People, Planet en Prosperity.
Ecologische principe
Stelt de kwetsbaarheid en bescherming waardigheid van natuurlijke hulpbronnen,
ecosystemen en biodiversiteiten centraal. Om ervoor te zorgen dat ook toekomstige
generaties in hun behoeften kunnen voorzien. De grondstoffen mogen niet opraken.
Sociale principe
Houdt in dat iedereen, onafhankelijk van afkomst en talenten, eerlijk behandeld hoort te
worden. Het gaat hier zowel om de huidige als toekomstige generatie.
Economische principe
Verwijst naar het recht dat iedereen minimaal in zijn of haar eerste levensbehoeften kan
voorzien(ook school en ziekenzorg) en een menswaardig bestaan kan opbouwen.
De Sustainable Development Goals vormen een toekomst agenda voor duurzame
ontwikkeling voor de periode van 2015-2030 en richten zich op de eerdere besproken
iedereen in de wereld heeft hier recht op.
2
,Hoofdstuk 2: duurzaam ondernemen en zo
Hoofdstuk 2.1 duurzaam ondernemen
Duurzaam ondernemen wordt gezien als de business-versie van duurzame ontwikkeling.
Bij duurzaam ondernemen gaat het dus eigenlijk om het entameren van winstgevende- dus
commerciële activiteiten met oog voor sociale verhoudingen, maatschappelijke problemen
en de ecologische draagkracht van onze planeet.
Er kunnen twee soorten duurzaam ondernemen worden onderscheiden:
1. Zwak duurzaam ondernemen
2. Sterk duurzaam ondernemen
Zwak duurzaam ondernemen:
Verwijst naar een ontwikkeling waarbij het totaal van door bedrijven gecreëerde en sociale,
ecologische en economische waarde constant blijft. Dat wil zeggen dat een verlies aan
ecologische waarde kan worden gecompenseerd door sociale en/of economische waarde
creatie.
Sterk duurzaam ondernemen:
Is een veel radicaler concept. Bij sterk duurzaam ondernemen staat de fysieke bescherming
van het natuurlijke of ecologische kapitaal centraal. Dat houdt in dat een verlies aan
ecologische waarde per definitie niet gecompenseerd kan worden door toename van sociale
en/of economische waarden.
Hoofdstuk 2.3 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO)
Veel mensen gebruiken de concepten duurzaam ondernemen en MVO door elkaar.
MVO lijkt op het eerste oog een categoraal begrip, omdat het een scherpe scheidingslijn
tussen maatschappelijk verantwoord en maatschappelijk onverantwoord ondernemen
suggereert. Ofwel een bedrijf onderneemt maatschappelijk verantwoord of niet. En als het
niet maatschappelijk verantwoord onderneemt, onderneemt het dus maatschappelijk
onverantwoord.
Een geaccepteerde definitie van maatschappelijk verantwoord ondernemen bestaat niet.
3
, Hoofdstuk 2.4 Corporate Social Responsiblity (CRS)
Bij CRS gaat het om sociale verantwoordelijkheden van bedrijven.
Er zijn wel veer verschillende definities van CRS dit kan komen door de verschillende
ontwikkelingsstadia van organisaties, de mate van bewustwording en het ambitieniveau van
organisaties.
Carroll beschrijft CRS als volgt: ‘the social responsibility of business encompasses the
economic, legal, ethica land discretionary expectations that sociaty has of organizations at a
given point in time’
'de maatschappelijke verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven omvat de economische,
juridische, ethische en discretionaire verwachtingen die de samenleving op een bepaald
moment van organisaties heeft'
De verantwoordelijkheden die organisaties hebben zijn onder te verdelen in een viertal
categorieën:
Economische
Juridische
Ethische
Discretionaire
Economische verantwoordelijkheden
De belangrijkste sociale verantwoordelijkheid van bedrijven is om goederen en/of diensten
te produceren en die winstgevendheid te verkopen. Een bedrijf moet winst maken om
economisch fit te blijven
Juridische verantwoordelijkheden
Bedrijven moeten net als iedereen zich aan nationale, regionale en lokale wetten houden.
Waarbij wetgeving de ontwikkeling van maatschappelijke waarden volgt. Waarden kunnen
gezien worden als ‘notions of the desirable’, ofwel al hetgeen we als samenleving voor
wenselijk houden.
Ethische verantwoordelijkheden
Organisaties moeten winstgevend zijn om te kunnen overleven. Vervolgens moeten zij zich
net als iedereen aan de wet houden. Maar organisaties moeten ook voldoen aan ethische
verwachtingen, die de waarden en normen van burgers, consumenten, werknemers en de
gemeenschap belichamen. Doen ze dit niet dan verliezen ze hun ‘social fitness’
Discretionaire verantwoordelijkheden
Worden ook wel aangeduid als filantropie, zoals het geven van geld aan
liefdadigheidsinstellingen, werknemers die kosteloos deelnemen aan maatschappelijke
projecten. Het is niet iets wat vanuit de samenleving wordt verwacht, maar het gaat om de
innerlijke drive om goed te doen.
4
