Burgerschap – Periode 4
Inhoudsopgave
Week 1 – De ontwikkeling van burgerschap.................................................................................................3
Waarom burgerschap?.............................................................................................................................3
Hoe is de samenleving opgebouwd?........................................................................................................3
Welfare triangle toegelicht.......................................................................................................................3
Paradigmashift..........................................................................................................................................4
Het ontstaan van de huidige beleidsparadigma’s.....................................................................................4
Welfare triangle: veranderende context..................................................................................................4
Overheid...................................................................................................................................................5
Huidige burgerschapsideaal.....................................................................................................................5
Voor elkaar zorgen – voorwaarden..........................................................................................................5
Gevolgen..................................................................................................................................................5
Thomas More, Utopia (1518)...................................................................................................................5
Wat is rechtvaardig?.................................................................................................................................5
Week 2 – Politieke stromingen.....................................................................................................................6
Waarom politiek?.....................................................................................................................................6
Wat is politiek?.....................................................................................................................................6
Politieke besluitvorming in Nederland.....................................................................................................7
Politieke partijen – Ideologie....................................................................................................................8
Politieke stromingen.............................................................................................................................8
Links – Rechts.......................................................................................................................................8
Progressief – Conservatief....................................................................................................................9
Confessionalisme..................................................................................................................................9
Liberalisme...........................................................................................................................................9
Socialisme...........................................................................................................................................10
Sociaaldemocratisch...........................................................................................................................10
Ecologisme..........................................................................................................................................10
Nationalisme.......................................................................................................................................11
Relevantie...........................................................................................................................................11
Het barrièremodel..................................................................................................................................11
Barrière 1 – Herkenning van problemen.............................................................................................11
1
, Barrière 2 – Afweging.........................................................................................................................11
Barrière 3 – Besluitvorming................................................................................................................12
Barrière 4 – Uitvoering.......................................................................................................................12
Hoe dan?............................................................................................................................................12
Kritiek:................................................................................................................................................12
Politisering..............................................................................................................................................12
Week 3 – Economie....................................................................................................................................13
Voorbeelden uit de praktijk....................................................................................................................13
Leefgebied Financiën..........................................................................................................................13
Welfare triangle......................................................................................................................................14
Toekomst verzorgingsstaat.....................................................................................................................15
Week 4 – Recht...........................................................................................................................................16
Link met politieke invalshoek.................................................................................................................16
Soorten rechtsregels..........................................................................................................................17
Rechtsbronnen...................................................................................................................................17
Rangorde tussen regelen....................................................................................................................17
Grondrechten.....................................................................................................................................17
Recht en de sociaal agoog..................................................................................................................18
Voorbeeld: Rechtshulp en rechtsbijstand...........................................................................................18
Voorbeeld: Rechtsgebieden voor sociale studies...............................................................................18
Voorbeeld: ‘Stelselwetten’ in het zorgstelsel.....................................................................................19
Sociaal werk als mensenrechtberoep.....................................................................................................19
Definitie sociaal werk..........................................................................................................................19
Participatiesamenleving.....................................................................................................................19
Mensenrechten..................................................................................................................................19
Verdrag inzake de rechten van het kind.............................................................................................19
Stormachtige tijden................................................................................................................................19
Manifest.............................................................................................................................................20
Stormachtige tijden............................................................................................................................20
En nu?.................................................................................................................................................20
2
, Week 1 – De ontwikkeling van burgerschap
Waarom burgerschap?
Sociaal werk is een op de praktijk gebaseerd beroep en een academische discipline die sociale
verandering en ontwikkeling, sociale cohesie, empowerment en bevrijding van mensen bevordert.
Principes van sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve sociale verantwoordelijkheid en
respect voor vormen van diversiteit staan centraal in het sociaal werk. Onderbouwd door
sociaalwerktheorieën, sociale- en menswetenschappen en inheemse of lokale vormen van kennis,
engageert sociaal werk menen en structuren om problemen aan te pakken en welzijn te bevorderen.
Hoe is de samenleving opgebouwd?
Welfare triangle
Welfare triangle toegelicht
- Overheid: bepaalt hoe burgers zich horen te gedragen. Hierbij moeten er wel goede argumenten
zijn.
- Markt: waar het geld verdiend wordt, waar banen gecreëerd worden, waar het bedrijfsleven en
dus ook de economie draait. Hoe beter de markt functioneert, hoe meer het land te besteden
heeft, hoe meer welvaart een land heeft. De markt heeft ontzettend veel macht.
- Burger: heeft macht want zij moeten de opgedragen regels en wetten naleven. Maar als hier
geen goede argumenten voor zijn gegeven, streven zij deze niet na.
- Recht: moet soms de burger tegen de overheid beschermen. Omdat de overheid soms dingen wil
die niet in het best zijn van de burger (bv. Corona-app). Recht reguleert ook grotendeels hoe de
macht er uit ziet. Maar ook de markt kan het recht gebruiken om voor zijn belangen op te
komen.
- Economie: heeft gedeeltelijk met de markt te maken, de burger bepaalt ook in grote mate hoe
de economie eruitziet en de economie wordt enorm gestuurd door overheidsmaatregelen.
- Politiek: is veel meer dan alleen de overheid, wij hebben als burger een politieke stem. Politiek is
de plek waar burgers voor hun belangen opkomen.
3
Inhoudsopgave
Week 1 – De ontwikkeling van burgerschap.................................................................................................3
Waarom burgerschap?.............................................................................................................................3
Hoe is de samenleving opgebouwd?........................................................................................................3
Welfare triangle toegelicht.......................................................................................................................3
Paradigmashift..........................................................................................................................................4
Het ontstaan van de huidige beleidsparadigma’s.....................................................................................4
Welfare triangle: veranderende context..................................................................................................4
Overheid...................................................................................................................................................5
Huidige burgerschapsideaal.....................................................................................................................5
Voor elkaar zorgen – voorwaarden..........................................................................................................5
Gevolgen..................................................................................................................................................5
Thomas More, Utopia (1518)...................................................................................................................5
Wat is rechtvaardig?.................................................................................................................................5
Week 2 – Politieke stromingen.....................................................................................................................6
Waarom politiek?.....................................................................................................................................6
Wat is politiek?.....................................................................................................................................6
Politieke besluitvorming in Nederland.....................................................................................................7
Politieke partijen – Ideologie....................................................................................................................8
Politieke stromingen.............................................................................................................................8
Links – Rechts.......................................................................................................................................8
Progressief – Conservatief....................................................................................................................9
Confessionalisme..................................................................................................................................9
Liberalisme...........................................................................................................................................9
Socialisme...........................................................................................................................................10
Sociaaldemocratisch...........................................................................................................................10
Ecologisme..........................................................................................................................................10
Nationalisme.......................................................................................................................................11
Relevantie...........................................................................................................................................11
Het barrièremodel..................................................................................................................................11
Barrière 1 – Herkenning van problemen.............................................................................................11
1
, Barrière 2 – Afweging.........................................................................................................................11
Barrière 3 – Besluitvorming................................................................................................................12
Barrière 4 – Uitvoering.......................................................................................................................12
Hoe dan?............................................................................................................................................12
Kritiek:................................................................................................................................................12
Politisering..............................................................................................................................................12
Week 3 – Economie....................................................................................................................................13
Voorbeelden uit de praktijk....................................................................................................................13
Leefgebied Financiën..........................................................................................................................13
Welfare triangle......................................................................................................................................14
Toekomst verzorgingsstaat.....................................................................................................................15
Week 4 – Recht...........................................................................................................................................16
Link met politieke invalshoek.................................................................................................................16
Soorten rechtsregels..........................................................................................................................17
Rechtsbronnen...................................................................................................................................17
Rangorde tussen regelen....................................................................................................................17
Grondrechten.....................................................................................................................................17
Recht en de sociaal agoog..................................................................................................................18
Voorbeeld: Rechtshulp en rechtsbijstand...........................................................................................18
Voorbeeld: Rechtsgebieden voor sociale studies...............................................................................18
Voorbeeld: ‘Stelselwetten’ in het zorgstelsel.....................................................................................19
Sociaal werk als mensenrechtberoep.....................................................................................................19
Definitie sociaal werk..........................................................................................................................19
Participatiesamenleving.....................................................................................................................19
Mensenrechten..................................................................................................................................19
Verdrag inzake de rechten van het kind.............................................................................................19
Stormachtige tijden................................................................................................................................19
Manifest.............................................................................................................................................20
Stormachtige tijden............................................................................................................................20
En nu?.................................................................................................................................................20
2
, Week 1 – De ontwikkeling van burgerschap
Waarom burgerschap?
Sociaal werk is een op de praktijk gebaseerd beroep en een academische discipline die sociale
verandering en ontwikkeling, sociale cohesie, empowerment en bevrijding van mensen bevordert.
Principes van sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve sociale verantwoordelijkheid en
respect voor vormen van diversiteit staan centraal in het sociaal werk. Onderbouwd door
sociaalwerktheorieën, sociale- en menswetenschappen en inheemse of lokale vormen van kennis,
engageert sociaal werk menen en structuren om problemen aan te pakken en welzijn te bevorderen.
Hoe is de samenleving opgebouwd?
Welfare triangle
Welfare triangle toegelicht
- Overheid: bepaalt hoe burgers zich horen te gedragen. Hierbij moeten er wel goede argumenten
zijn.
- Markt: waar het geld verdiend wordt, waar banen gecreëerd worden, waar het bedrijfsleven en
dus ook de economie draait. Hoe beter de markt functioneert, hoe meer het land te besteden
heeft, hoe meer welvaart een land heeft. De markt heeft ontzettend veel macht.
- Burger: heeft macht want zij moeten de opgedragen regels en wetten naleven. Maar als hier
geen goede argumenten voor zijn gegeven, streven zij deze niet na.
- Recht: moet soms de burger tegen de overheid beschermen. Omdat de overheid soms dingen wil
die niet in het best zijn van de burger (bv. Corona-app). Recht reguleert ook grotendeels hoe de
macht er uit ziet. Maar ook de markt kan het recht gebruiken om voor zijn belangen op te
komen.
- Economie: heeft gedeeltelijk met de markt te maken, de burger bepaalt ook in grote mate hoe
de economie eruitziet en de economie wordt enorm gestuurd door overheidsmaatregelen.
- Politiek: is veel meer dan alleen de overheid, wij hebben als burger een politieke stem. Politiek is
de plek waar burgers voor hun belangen opkomen.
3
