Historische context verlichtingsideeën en de democratische revoluties 1650-1848
1. Welke ideeën ontstonden tijdens de verlichting over de ideale samenleving? (1650-1789)
Kenmerkende aspecten:
- Het streven van vorsten naar absolute macht.
- De wetenschappelijke revolutie.
- Rationeel optimisme en ‘verlicht denken’ dat werd toegepast op alle terreinen van de
samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen.
- Voortbestaan van het ancien régime met pogingen om het vorstelijke bestuur een
eigentijdse verlichte vorm te geven (verlicht absolutisme).
- De democratische revoluties in westerse landen met als gevolg discussies over grondwetten,
grondrechten en staatsburgerschap.
- De opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme, socialisme,
confessionalisme en feminisme.
- 1632 tot 1704: John Locke
- 1632 tot 1677 Baruch Spinoza
- 1684 tot 1778: Voltaire
- 1724 tot 1804: Kant
- 1712 tot 1778: Jean-Jacques Rousseau
- De meeste mensen geloofden in de 18e in de dogma’s (ideeën) van de kerk.
- Men geloofde dat god een directe invloed op hun leven had en door te bidden dachten zij
god gunstig te stemmen.
- Dogmatisch: Iets dat zonder bewijs voor waarheid werd aangenomen en er mocht geen
kritiek op worden geleverd.
, Empirisme en rationalisme:
- De begrippen empirisme en rationalisme vormen de basis van de Verlichting.
- 16e en 17e eeuw was de wetenschappelijke revolutie.
- Wetenschappelijke revolutie: Kennis verwerven d.m.v. empirisme en rationalisme.
- Empirisme: Door ervaring/waarneming.
- Rationalisme: Door gebruiken van verstand.
- Gevolgen wetenschappelijke revolutie:
- Ontdekking van natuurwetten.
- Ontstaan van vooruitgangsgedachte. (optimisme om de wereld beter te begrijpen en te
verbeteren)
- 17e en 18e eeuw: Verlichting.
- Verlichting: Geleerden die meende dat alles met behulp van het verstand kan worden
verklaard.
- Dit zou bijdragen aan de vooruitgang van de samenleving.
- De verlichting zorgde voor grote veranderingen in het denken over de samenleving.
- Eerst was de samenleving gebaseerd op erfelijke rechten en plichten of religieuze ideeën.
(traditie en bijgeloof)
- De verlichte denkers vonden dit niks, maar ze wilden een samenleving die gebaseerd was op
de rede.
- Sinds wetenschappelijke revolutie was het vertrouwen in verstand (ratio) gegroeid en
geleerden begrepen de wereld steeds beter door logisch na te denken (rationalisme) en door
onderzoek via waarneming (empirisme)(wetenschappelijk aantonen).
1. Welke ideeën ontstonden tijdens de verlichting over de ideale samenleving? (1650-1789)
Kenmerkende aspecten:
- Het streven van vorsten naar absolute macht.
- De wetenschappelijke revolutie.
- Rationeel optimisme en ‘verlicht denken’ dat werd toegepast op alle terreinen van de
samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen.
- Voortbestaan van het ancien régime met pogingen om het vorstelijke bestuur een
eigentijdse verlichte vorm te geven (verlicht absolutisme).
- De democratische revoluties in westerse landen met als gevolg discussies over grondwetten,
grondrechten en staatsburgerschap.
- De opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme, socialisme,
confessionalisme en feminisme.
- 1632 tot 1704: John Locke
- 1632 tot 1677 Baruch Spinoza
- 1684 tot 1778: Voltaire
- 1724 tot 1804: Kant
- 1712 tot 1778: Jean-Jacques Rousseau
- De meeste mensen geloofden in de 18e in de dogma’s (ideeën) van de kerk.
- Men geloofde dat god een directe invloed op hun leven had en door te bidden dachten zij
god gunstig te stemmen.
- Dogmatisch: Iets dat zonder bewijs voor waarheid werd aangenomen en er mocht geen
kritiek op worden geleverd.
, Empirisme en rationalisme:
- De begrippen empirisme en rationalisme vormen de basis van de Verlichting.
- 16e en 17e eeuw was de wetenschappelijke revolutie.
- Wetenschappelijke revolutie: Kennis verwerven d.m.v. empirisme en rationalisme.
- Empirisme: Door ervaring/waarneming.
- Rationalisme: Door gebruiken van verstand.
- Gevolgen wetenschappelijke revolutie:
- Ontdekking van natuurwetten.
- Ontstaan van vooruitgangsgedachte. (optimisme om de wereld beter te begrijpen en te
verbeteren)
- 17e en 18e eeuw: Verlichting.
- Verlichting: Geleerden die meende dat alles met behulp van het verstand kan worden
verklaard.
- Dit zou bijdragen aan de vooruitgang van de samenleving.
- De verlichting zorgde voor grote veranderingen in het denken over de samenleving.
- Eerst was de samenleving gebaseerd op erfelijke rechten en plichten of religieuze ideeën.
(traditie en bijgeloof)
- De verlichte denkers vonden dit niks, maar ze wilden een samenleving die gebaseerd was op
de rede.
- Sinds wetenschappelijke revolutie was het vertrouwen in verstand (ratio) gegroeid en
geleerden begrepen de wereld steeds beter door logisch na te denken (rationalisme) en door
onderzoek via waarneming (empirisme)(wetenschappelijk aantonen).
