Tijd van wereldoorlogen samenvatting
§1 De Eerste Wereldoorlog
Kenmerkende aspecten:
Het voeren van twee wereldoorlogen
Verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens en
de betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogvoering
Verstoord machtsevenwicht
Bondgenootschappen (allianties) gevormd om vrede te houden
Verenigde Staten voerde politiek met isolationisme
Opkomst Duitsland zorgde voor blijvende verstoring →economische voorsprong op Groot-
Brittannië → producten in Duitsland goedkoper en betere kwaliteit → 1887: Britten legden in
wet vast dat land van herkomst erop moest staan
Bondgenootschappen gevormd:
De Triple Alliantie: Duitsland, Oostenrijk-Hongarije en Italië
De Triple Entente: Frankrijk, Rusland en Engeland
Aanleiding tot de oorlog
28 juni 1914 in Sarajevo: Franz Ferdinand werd in Sarajevo vermoord door een Serviër,
Gavrillo Princip.
Oostenrijk-Hongarije houdt Servië verantwoordelijk en stelt een ultimatum. Servië wordt
gesteund door Rusland. Rusland gaat mobiliseren . Duitsland gaat nu ook mobiliseren.
28 juli: start oorlog tussen Oostenrijk-Hongarije en Servië. 3 augustus valt Duitsland Frankrijk
binnen → Schlieffenplan.
September 1914: de slag aan de Marne → het Duitse leger wordt tegengehouden en graven
zich in (loopgravenoorlog).
Oorlog vanuit de loopgraven
4 augustus: Duitse soldaten vielen België binnen → september in Frankrijk → legers van
Frankrijk en Groot-Brittannië brachten Duitsers tot stilstand → beide legers groeven zich in
(loopgraven)
Nieuwe wapens: gifgas, machinegeweer en vlammenwerper
Eerste gevechten in de lucht
Het laatste oorlogsjaar
1918: Duitsland en Oostenrijk-Hongarije sloten vrede met Rusland → Vrede van Brest-
Litovsk
Wilson stuurde Engels leger naar Europa → Duitse onderzeeërs hadden Amerikaanse
vrachtschepen aangevallen en als de oorlog lang zou duren konden ze misschien de leningen
niet terugbetaald krijgen → door het leger en tanks kwam de oorlog ten einde
11-11-1918 tekenden Duitsers in een treinwagon in Compiègne hun nederlaag
, Wraak in Versailles
1918 Spaanse Griep → economie nog slechter → overwinnaars naar Parijs (1919) → Verdrag
van Versailles:
Duitsland moest raakte koloniën kwijt en moest grote gebieden afstaan aan
buurlanden
Oorlogsvloot aan Groot-Brittannië, luchtmacht opheffen en landleger naar 100.000
soldaten
Westen van de Rijn demilitariseren
132 miljard goudmarken als herstelbetalingen opbrengen
Volkenbond (later Verenigde Naties) zonder Rusland, Duitsland en Verenigde Staten
§2 De economische wereldcrisis
Kenmerkend aspect:
De crisis van het wereldkapitalisme
Amerikaanse economie uit balans
Oorlog was goed voor economie van Verenigde Staten → tekorten aanvullen in Europa →
verhoogden productie in fabrieken en nieuwe lanbouwgronden
Amerikaanse economie zwak:
Protectionisme → hoge invoerrechten → overschotten
Overproductie in de landbouw → geld lenen voor dure machines → alles moest in
Amerika verkocht worden → prijzen dalen
Ongelijke inkomens → kleine groep heel rijke mensen, veel arme mensen → lenen
(live now, pay later)
Speculatie met aandelen → aandelen steeds duurder
Geen toezicht van de overheid op de banken → banken leenden meer geld uit dan ze
in voorraad hadden
Zwarte donderdag
25 oktober 1929: Zwarte donderdag → Beurskrach → economische crisis
New Deal
President Hoover lonen verlagen verder niks → volgens Keynes moest je investeren als
overheid tijden crisis (bankenbelasting) → 1932: F. D. Roosevelt won verkiezingen → New
Deal (hulp, herstel en hervorming)
§3 De Sovjet-Unie
Kenmerkende aspecten:
Het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en
fascisme/nationaal-socialisme
De rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van
massaorganisatie
§1 De Eerste Wereldoorlog
Kenmerkende aspecten:
Het voeren van twee wereldoorlogen
Verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens en
de betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogvoering
Verstoord machtsevenwicht
Bondgenootschappen (allianties) gevormd om vrede te houden
Verenigde Staten voerde politiek met isolationisme
Opkomst Duitsland zorgde voor blijvende verstoring →economische voorsprong op Groot-
Brittannië → producten in Duitsland goedkoper en betere kwaliteit → 1887: Britten legden in
wet vast dat land van herkomst erop moest staan
Bondgenootschappen gevormd:
De Triple Alliantie: Duitsland, Oostenrijk-Hongarije en Italië
De Triple Entente: Frankrijk, Rusland en Engeland
Aanleiding tot de oorlog
28 juni 1914 in Sarajevo: Franz Ferdinand werd in Sarajevo vermoord door een Serviër,
Gavrillo Princip.
Oostenrijk-Hongarije houdt Servië verantwoordelijk en stelt een ultimatum. Servië wordt
gesteund door Rusland. Rusland gaat mobiliseren . Duitsland gaat nu ook mobiliseren.
28 juli: start oorlog tussen Oostenrijk-Hongarije en Servië. 3 augustus valt Duitsland Frankrijk
binnen → Schlieffenplan.
September 1914: de slag aan de Marne → het Duitse leger wordt tegengehouden en graven
zich in (loopgravenoorlog).
Oorlog vanuit de loopgraven
4 augustus: Duitse soldaten vielen België binnen → september in Frankrijk → legers van
Frankrijk en Groot-Brittannië brachten Duitsers tot stilstand → beide legers groeven zich in
(loopgraven)
Nieuwe wapens: gifgas, machinegeweer en vlammenwerper
Eerste gevechten in de lucht
Het laatste oorlogsjaar
1918: Duitsland en Oostenrijk-Hongarije sloten vrede met Rusland → Vrede van Brest-
Litovsk
Wilson stuurde Engels leger naar Europa → Duitse onderzeeërs hadden Amerikaanse
vrachtschepen aangevallen en als de oorlog lang zou duren konden ze misschien de leningen
niet terugbetaald krijgen → door het leger en tanks kwam de oorlog ten einde
11-11-1918 tekenden Duitsers in een treinwagon in Compiègne hun nederlaag
, Wraak in Versailles
1918 Spaanse Griep → economie nog slechter → overwinnaars naar Parijs (1919) → Verdrag
van Versailles:
Duitsland moest raakte koloniën kwijt en moest grote gebieden afstaan aan
buurlanden
Oorlogsvloot aan Groot-Brittannië, luchtmacht opheffen en landleger naar 100.000
soldaten
Westen van de Rijn demilitariseren
132 miljard goudmarken als herstelbetalingen opbrengen
Volkenbond (later Verenigde Naties) zonder Rusland, Duitsland en Verenigde Staten
§2 De economische wereldcrisis
Kenmerkend aspect:
De crisis van het wereldkapitalisme
Amerikaanse economie uit balans
Oorlog was goed voor economie van Verenigde Staten → tekorten aanvullen in Europa →
verhoogden productie in fabrieken en nieuwe lanbouwgronden
Amerikaanse economie zwak:
Protectionisme → hoge invoerrechten → overschotten
Overproductie in de landbouw → geld lenen voor dure machines → alles moest in
Amerika verkocht worden → prijzen dalen
Ongelijke inkomens → kleine groep heel rijke mensen, veel arme mensen → lenen
(live now, pay later)
Speculatie met aandelen → aandelen steeds duurder
Geen toezicht van de overheid op de banken → banken leenden meer geld uit dan ze
in voorraad hadden
Zwarte donderdag
25 oktober 1929: Zwarte donderdag → Beurskrach → economische crisis
New Deal
President Hoover lonen verlagen verder niks → volgens Keynes moest je investeren als
overheid tijden crisis (bankenbelasting) → 1932: F. D. Roosevelt won verkiezingen → New
Deal (hulp, herstel en hervorming)
§3 De Sovjet-Unie
Kenmerkende aspecten:
Het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en
fascisme/nationaal-socialisme
De rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van
massaorganisatie
