Samenvatting Praktische pedagogiek voor sociaal werk

Pedagogiek 1
Deel 1
H1 Opvoeden

Het opvoeden van vroeger
1.1.1 De oudheid
Kinderen werden gezien als belangrijke gezinsleden met wie plezier en affectie (genegenheid
en liefde) gedeeld kon worden. Ook werd er grote waarde gehecht aan het toekomstige
belang van het kind voor de samenleving.

Griekse filosoof Plato: een kind zou een goede atleet worden als je hem regelmatig wiegt.
Een jong kind zou prikkelbaarder worden als je hem verwend.

De opvoeding was hard (Spartaanse opvoeding). De opvoeding bestond uiteen zware
training. Ze kregen een pak slaag om te testen hoe sterk ze waren. Ook werden ze in het
water gegooid zonder dat ze konden zwemmen: wie overleefde was sterk, wie verdronk was
blijkbaar zwak.

1.1.2 De middeleeuwen
In de middeleeuwen was de opvoeding nog steeds hard.

Geleerde Erasmus: het is belangrijk om liefdevol met het kind om te gaan. Kinderen moeten
niet verwend worden en leren om inspanningen te leveren. Dwang en straf zou het kind
meer kwaad dan goed doen. Onderwijs was ook belangrijk voor de verantwoordelijkheid.
Kinderen uit middenklasse gezinnen gingen ook vaker naar school. Het kind werd gezien als
een “toekomstige volwassene”.

1.1.3 De 19e eeuw
Door het aanleren van gehoorzaamheid en zelfbeheersing wilden opvoeders de slechte
eigenschappen onderdrukken. Egoïsme was de belangrijkste slechtste eigenschap.

Opvoeders waren streng als dat nodig was, maar zacht en liefdevol als dat mogelijk was. Hoe
eerder een kind zichzelf leerde beheersen, hoe beter. Niet te veel met het kind spelen, eten
en slapen op vaste tijden, strikte regels en grenzen hanteren.

Gezinnen in de 19e eeuw waren bevelshuishouden. Gekenmerkt door aanwezigheid van
strikte regels en grenzen. Tegenspraak werd niet geduld en streng gestraft.

1.1.4 De 20e eeuw
In de 2e helft van de 20e eeuw verdween de nadruk op een strenge opvoeding en op rust en
regelmaat. Door modernisering ontstond de onderhandelingshuishouden. Meer openheid en
een democratische opvoedstijl.

Spock: neem de signalen van het kind serieus. Kinderen raakten niet snel verwend. Flexibel
met het kind omgaan.

, 1.1.5 De 21e eeuw
Vroeger voedde je je kinderen op zoals je ouders jou opvoedden. Je nam het min of meer
van hen over. Nu kan je overal op internet verschillende opvoedmethoden vinden.

Het kind staat tegenwoordig centraal. Hij mag zijn eigen keuzes maken en zijn eigen
levenspad bewandelen.

Het opvoeden van nu
1.2.1 Opvoedingsdoelen
Iedere opvoeder voedt een kind op met een bepaald doel voor ogen.
3 algemene kenmerken:
 Zelfstandigheid
 Zelfredzaamheid
 Zelfvertrouwen

1.2.2 Pedagogische basisdoelen
Er zijn 4 pedagogische basisdoelen die als het ware de context waarbinnen opvoeden zal
moeten plaatsvinden vormen.
 Het bieden van emotionele veiligheid
 Gelegenheid bieden voor het ontwikkelen van persoonlijke competentie
 Gelegenheid bieden voor het ontwikkelen van sociale competentie
 Overdragen van waarden en normen

1.2.3 Basishandelingen van opvoeden
4 basishandelingen:
 Ondersteuning bieden
 Instructie geven
 Controle uitoefenen
 Grenzen stellen

1.2.4 Ontwikkelingstaken en opvoedingstaken
Ontwikkelingstaken of ontwikkelingsopgaven
 Het kind moet vaardigheden beheersen
 Fysiek, cognitief, sociaal en emotioneel

Opvoedingstaken of opvoedingsopgaven
 Het kind heeft steun en hulp nodig van de opvoeder
 Opvoeden 0/21 jaar daarna zelfstandig leven
 Steun bij het leren van ontwikkeling-gerelateerde vaardigheden