Samenvatting SWK2: ontwikkelingspsychologie

Samenvatting Sociaal Wetenschappelijk Kader 2:
Ontwikkelingspsychologie


Hoorcollege 7 en Hoofdstuk 12:

Piagets fasen van cognitieve ontwikkeling:

Cognitieve fase Voornaamste kenmerken

Sensomotorisch Ontwikkeling van
(0-2 jaar) objectpermanentie; weinig tot geen
vermogen om dingen symbolisch
weer te geven

Pre-operationeel Ontwikkeling van taal en
(2-7 jaar) symbolisch denken; egocentrisch
denken


Concreet operationeel Begrip van conservatie en
(7-12 jaar) transformatie, vermogen tot
reversibiliteit en decentreren


Formeel operationeel Ontwikkeling van logisch en
(> 12 jaar) abstract denken



Kanttekening fasetheorie Piaget:
 Kinderen passen minder stelselmatig in Piagets stadia
 Cultuurgebonden: Geen universele beschrijving
 De rol van instructie en ervaring



Conservatie = inzien dat een hoeveelheid onveranderd blijft zolang er niets wordt bijgevoegd
of weggenomen, wat men er verder ook aan verandert.

Transformatie = het idee dat dingen kunnen veranderen

Reversibiliteit = het vermogen om een uitgevoerde handeling (in gedachte) weer terug te
draaien

Decentreren = het vermogen om rekening te houden met verschillende aspecten van een
situatie

,Vygotski’s Zone van naaste ontwikkeling:
De zone van naaste ontwikkeling is het niveau waarop een kind een taak bijna, maar nog niet
helemaal zelfstandig kan begrijpen of uitvoeren.

Volgens Vygotsky zou onderwijs zich met name moeten richten op activiteiten waarbij
interactie met anderen komt kijken. Zowel interactie tussen kinderen en volwassen als tussen
kinderen onderling kunnen leiden tot cognitieve groei.

Onderwijsmethodes gebaseerd op Vygotski’s visie op cognitieve ontwikkeling:
 Samenwerkend leren
 Rolwisselend leren




Taalontwikkeling in de schooltijd:
 Technische taalontwikkeling: Kinderen maken in de leeftijd van 6 tot 12 jaar een
enorme technische taalontwikkeling door
 Metalinguïstisch bewustzijn: Het besef van het eigen taalgebruik
 Taal en sociaalemotionele ontwikkeling: Taal en sociale relatie en zelfbeheersing

Meertaligheid:
Het vermogen om meerdere talen te spreken.

Effecten meertaligheid:
 Meer linguïstische mogelijkheden
 Metalinguïstische bewustzijn
 Creativiteit en veelzijdige probleemoplossing
 Meer (verschillende) hersenactiviteit




Informatieverwerking in de schooltijd:

Wat is geheugen?
Het geheugen van de mens is een cognitief systeem dat uit samenwerkende stadia bestaat.
Geheugen is een interpretatief systeem.

Belangrijke geheugenstrategieën:
 Herhaling
 Organisatie
 Cognitieve elaboratie
 Sleutelwoordstrategie
 Mindmapping

Model van geheugen van Atkinson en Shiffrin:
Input vanuit de omgeving  Sensorisch geheugen  Kortetermijngeheugen/werkgeheugen
 Langetermijngeheugen

, Wat is intelligentie?
Het vermogen om de wereld te begrijpen, rationeel te denken en effectief middelen in te
zetten als men geconfronteerd wordt met problemen.

Meervoudige intelligentie:
Interpersoonlijk, intra persoonlijk, taalkundig, lichamelijk, logisch mathematisch, muzikaal,
natuurlijk, ruimtelijk.

Emotionele intelligentie:
De vaardigheden die ten grondslag liggen aan het op de juiste manier inschatten, evalueren,
uitdrukken en reguleren van emoties.

IQ:
Een score die de verhouding uitdrukt tussen iemand mentale leeftijd en zijn kalenderleeftijd.

Triarchische theorie van intelligentie:
De opvatting dat intelligentie bestaat uit drie elementen van informatieverwerking:
- Het analytische element (hoe efficiënt mensen informatie kunnen verwerken en
analyseren)
- Het creatieve element (nieuw materiaal gemakkelijk met elkaar vergelijken met wat ze
al weten)
- Het praktische element (manieren om met de dagelijkse praktijk om te gaan)

Pygmalion-effect:
Het verschijnsel waarbij de verwachtingen van ouders en leerkrachten ten aanzien van een
kind ertoe leiden dat het kind het verwachte gedrag daadwerkelijk gaat vertonen.




Assimilatiemodel:
De opvatting dat alle nieuwkomers in een land zich volledig moeten aanpassen aan de cultuur
van het gastland.

Pluralistisch model:
De opvatting dat de samenleving bestaat uit diverse gelijkwaardige culturele groepen die hun
individuele culturele kenmerken moeten behouden.

Bi culturele identiteit:
Integratie in de dominante cultuur met behoud van de oorspronkelijke culturele identiteit.