Neuropsychologie samenvatting tentamen
Week 1
De hersenen ontvangen bloed uit -> de twee halsslagaders en de twee spinale slagaders.
- Deze slagaders vertakken in vele smalle slagaders die de hersenstam en de kleine hersenen
van bloed voorzien, en vanuit hier de rest van de hersenen.
De voorste hersenslagader (ACA) -> irrigeert de mediale en dorsale delen van de cortex.
De middelste hersenslagader (MCA) -> irrigeert het laterale oppervlak van de cortex.
De achterste hersenslagader (PCA) -> irrigeert het centrale en achterste oppervlak.
De aders van de hersenen worden geclassificeerd als:
- Externe cerebrale en cerebellaire aders -> het aftappen van de buitenste oppervlakken.
- Interne cerebrale en cerebellaire aders -> het aftappen van de interne zones.
Een beroerte -> wordt veroorzaakt door een onderbreking van de bloedstroom naar de hersenen.
- Hierdoor sterven hersencellen af.
Een beroerte als gevolg van ischemie -> wordt veroorzaakt door een gebrekkige bloedstroom naar
de hersenen als gevolg van functionele vernauwing van een bloedvat door een stolsel.
Een hemorragische beroerte -> wordt veroorzaakt door een gebarsten bloedvat in de hersenen.
Een antistollingsmiddel -> vermindert de weefseldood bij ischemische beroertes, maar verergert de
celdood bij hemorragische beroertes.
De hersenstam -> bestaat uit het diencephalon, de middenhersenen (midbrain) en de
achterhersenen (hindbrain).
- Bevindt zich tussen het bovenste ruggenmerg en de onderste delen van de voorhersenen.
- Bestaat voornamelijk uit de schedelzenuwcellen die de hoofdspieren aansturen.
- Veel sensorische zenuwvezels van het ruggenmerg lopen via de hersenstam naar de
voorhersenen.
- Veel motorische vezels van de voorhersenen lopen naar het ruggenmerg.
- De nuclei in de bovenste (pons) en onderste (medulla) hersenstam -> bevatten substructuren
die de vitale lichaamsbewegingen controleren.
Het belangrijkste van de achterhersenen (metencephalon) zijn -> de kleine hersenen (cerebellum).
- Het cerebellum steekt boven de kern van de hersenstam uit en het oppervlak komt bij elkaar
in smalle plooien, de folia.
- Speelt een rol in de motorische coördinatie, het motorisch leren en het ondersteunt de
coördinatie van andere mentale processen.
De delen van het cerebellum die hun impulsen uit het vestibulaire systeem ontvangen -> helpen het
lichaamsevenwicht te bewaren.
De delen die hun impulsen ontvangen van de sensorische receptoren in het lichaam -> sturen de
houding en bijbehorende spiergroepen aan.
- Wanneer het cerebellum beschadigd is -> kunnen er evenwichtsproblemen,
houdingsstoornissen en problemen met aangeleerde motoriek ontstaan.
Reticulaire vorming -> een netwerk van kernen (nuclei) en vezels in de kern van de achterhersenen.
- Functie -> is het controleren van het slapen en het ontwaken (handhaven van het bewustzijn)
- Schade kan leiden tot permanente bewusteloosheid.
,De onderste hersenstamkernen -> reguleren de vitale functies zoals de ademhaling en het
functioneren van het hart- en vaatstelsel.
- Schade hieraan zorgt ervoor dat de vitale functies stoppen, wat de dood als gevolg kan
hebben.
De middenhersenen (mesencephalon) -> bestaan uit twee hoofdonderverdelingen:
- Tectum -> een achterste zintuiglijke component, dat het ‘dak’ van het derde ventrikel is.
o Ontvangt zintuiglijke informatie van de ogen en de oren.
o Heeft twee tweezijdige symmetrische kernen:
De superieure colliculi -> ontvangen projecties van het oog.
De inferieure colliculi -> ontvangen projecties van het oor.
o De colliculi -> sturen gedrag aan zoals het lokaliseren van objecten in de ruimte en
het oriënteren naar die objecten.
- Tegmentum -> bestaat uit kernen die gerelateerd zijn aan de motorische functies.
o De rode kern -> controleert de bewegingen van de ledematen.
o De substantia nigra -> maakt een verbinding mogelijk met de voorhersenen, wat
belangrijk is voor het belonen van gedrag zoals het naderen van gewenste objecten.
o De periacqueductale grijze stof (PAG) -> bestaat uit cellichamen die het cerebrale
aquaduct omringen en bevat circuits voor het controleren van soort-typisch gedrag
en het reguleren van pijnreacties.
Het diencephalon -> bevindt zich op de kruising van de middenhersenen en de voorhersenen.
- Bestaat uit de hypothalamus, de epithalamus en de thalamus.
- De hypothalamus -> staat in verbinding met de hypofyse en beïnvloedt bijna alle aspecten
van gemotiveerd gedrag (bijv. eten, slapen, seksueel gedrag).
- De epithalamus -> verzameling nuclei aan de achterzijde van het diencephalon. Het scheidt
melatonine af, wat het dagelijkse en seizoensgebonden lichaamsritme beïnvloedt (incl.
regulatie van honger en dorst).
- De thalamus -> bestaat uit 20 nuclei die informatie projecteren naar een specifiek gebied in
de hersenschors. Bijna alle informatie die de cortex ontvangt gaat eerst door de thalamus.
De thalamus verbindt verschillende delen van de hersenen:
1. Een groep van thalamische kernen stuurt informatie van sensorische systemen door naar
hun doelwitten.
2. Sommige geven informatie door tussen de corticale gebieden.
3. Sommige geven informatie door tussen de cortex en een aantal hersenstamgebieden.
De voorhersenen (prosencephalon) -> bestaan uit de basale ganglia, het limbisch systeem en de
hersenschors.
- De basale ganglia en het limbisch systeem zijn subcorticaal.
- Deze regio’s hebben veel verbindingen met elkaar gemeen, maar ze zijn functioneel en
anatomisch verschillend.
De basale ganglia -> bestaan uit de putamen, de globus pallidus en de caudate nucleus.
- De caudate nucleus -> ontvangt projecties van de gehele cortex en stuurt zijn eigen projectie
door de putamen en globus pallidus naar de thalamus en vanaf daar naar de frontale
corticale gebieden.
- Basale ganglia spelen een rol bij het controleren en coördineren van bewegingspatronen,
maar niet bij het activeren van de spieren.
- Schade -> gaat gepaard met problemen bij het controleren van de beweging.
,Bij de ziekte van Huntington -> sterven de basale ganglia geleidelijk af, waardoor veel onwillekeurige
lichaamsbewegingen ontstaan.
Bij het syndroom van Gilles de la Tourette -> worden de onvrijwillige motorische tics geassocieerd
met het verlies van neuronen binnen de basale ganglia.
Bij de ziekte van Parkinson -> hebben mensen problemen met bewegingen en stijfheid van de
spieren. Ritmische trillingen van de handen en benen komen ook voor.
- Gaat gepaard met een afnemend aantal verbindingen in en uit de basale ganglia.
De basale ganglia -> spelen ook een rol in het stimulus-respons leren.
- Mensen met schade kunnen hierdoor moeite hebben met het uitvoeren van stimulus-
respons acties.
Het limbisch systeem -> speelt een rol in zelfregulerend gedrag zoals emotie, persoonlijke
herinneringen en sociaal gedrag. De belangrijkste structuren:
- De amygdala -> kernen in de temporale kwab die deelnemen aan de emotie.
- De hippocampus -> ligt in de voorste mediale regio van de temporale kwab die deelneemt
aan het persoonlijke geheugen en de ruimtelijke navigatie.
o Bevat veel receptoren voor het stresshormoon corticosteron.
- De cingulate cortex -> is betrokken bij seksueel gedrag en andere sociale interacties.
De cortex (neocortex) -> is de buitenste laag van de voorhersenen en bestaat uit zes lagen cellen
(grijze stof). De cortex kan worden verdeeld in een linker- en rechterhelft, die beiden weer verdeeld
zijn in 4 kwabben (frontale, pariëtale, temporale en occipitale).
Fissure (kloof) -> een plooi in de cortex die de hersenen inkepelt.
Sulcus -> wanneer de plooi minder diep is.
Gyri -> de richels tussen de sulcus.
De sulcus en gyri -> vergroten de oppervlakte van de hersenen zodat er meer zenuwcellen aanwezig
kunnen zijn.
Centrale sulcus -> de verticale plooi in het middengebied van de laterale cortex.
Een projectiekaart -> toont gebieden van de cortex die verschillende soorten zintuiglijke informatie
verwerken en gebieden die beweging produceren.
Elke corticale kwab wordt geassocieerd met een specifiek zintuig of met beweging -> zicht in het
occipitale, auditie in de temporale, lichaamszintuigen in de pariëtale en motorische functies in de
frontale kwab.
- Hierdoor is de achterste cortex voornamelijk sensorisch en de voorste cortex motorisch.
Uitleg in stappen hoe informatie uit sensorische gebieden naar aangrenzende associatieregio’s en
vervolgens naar motorische gebieden stroomt:
- Primaire gebieden -> ontvangen projecties van de belangrijkste sensorische systemen of
sturen motorische projecties naar de spier.
- Secundaire gebieden -> zijn betrokken bij de verwerking van informatie die wordt ontvangen
uit primaire gebieden, of in het geval van het primaire motorgebied, het verzenden van
commando’s om de beweging te organiseren.
- Tertiaire gebieden (hogere orde vereniging cortex) -> verwijzen naar alle delen van de cortex
die niet gespecialiseerd zijn voor de motorische of sensorische functie.
, o De associatiegebieden bemiddelen bij complexe activiteiten zoals taal, geheugen,
planning en aandacht.
Cellulaire organisatie in de cortex -> de neuronen zijn gerangschikt in 6 lagen. De functies van de
lagen zijn gerelateerd aan de informatie-invoer en uitvoer.
- De binnenste lagen (V en VI) -> sturen axonen naar andere hersengebieden.
o Ze zijn kenmerkend in de motorische cortex, die projecties naar het ruggenmerg
stuurt.
- Axonen in laag IV krijgen sensorische input. De input kan visueel, somatosensorisch, auditief
en olfactorisch zijn.
o De lagen worden gekenmerkt door stellate neuronen.
- De buitenste lagen (I, II & III) -> krijgen vooral input van laag IV en zijn goed ontwikkeld in
secundaire gebieden en tertiaire gebieden van de cortex om hun integratieve functies te
vervullen.
Cytoarchitectonische kaarten -> zijn gemaakt om de cortex in vele subregio’s te bundelen.
- Brodmanns kaart -> verdeelt het brein op de centrale sulcus. Hij onderzocht de voorste en
achterste hersenhelften afzonderlijk en nummerde nieuwe celconformaties.
Vier soorten axonprojecties verbinden de neocorticale gebieden met elkaar:
1. Lange verbindingen tussen de ene en de andere kwab.
2. Relatief korte verbindingen tussen een deel van een kwab en een ander deel van een kwab.
3. Interhemisferische verbindingen (commissures) tussen de ene en de andere hemisfeer.
4. Verbindingen via de thalamus.
Homotopische punten -> de meeste interhemisferische verbinden regio’s die met elkaar
corresponderen in de spiegelbeeldstructuur van de hersenen.
Belangrijkste interhemisferische verbindingen -> bevinden zich tussen het corpus callosum en de
commissura anterior.
Beide hemisferen zijn bijna symmetrisch en reageren vooral op informatie van de contralaterale
(tegenovergestelde) kant van het lichaam of de zintuiglijke wereld.
- Dit resulteer in meerdere kruisingen, decussaties, van zintuiglijke en motorische vezels langs
de middellijn van het zenuwstelsel.
- Bijna alle motorische en sensorische zenuwen kruisen elkaar in het ruggenmerg.
- Beschadiging van een hemisfeer -> veroorzaakt dus symptomen die te maken hebben met
waarneming en beweging aan de andere kant van het lichaam.
Aandacht -> een proces waarbij men zich selectief bewust is en het aantal stimuli dat men bewust
beperkt. Het kan zowel bewust als onbewust plaatsvinden.
- Richt zich op specifieke kenmerken van de wereld.
- Is selectief.
Bewustzijn -> is uit te leggen als het bewustzijn van bewust zijn.
- Een toename van het bewustzijn is gecorreleerd met het vermogen om zintuiglijke en
motorische capaciteiten te organiseren.
- Geeft ons essentie van de wereld.
- Is in principe niet selectief.
Week 1
De hersenen ontvangen bloed uit -> de twee halsslagaders en de twee spinale slagaders.
- Deze slagaders vertakken in vele smalle slagaders die de hersenstam en de kleine hersenen
van bloed voorzien, en vanuit hier de rest van de hersenen.
De voorste hersenslagader (ACA) -> irrigeert de mediale en dorsale delen van de cortex.
De middelste hersenslagader (MCA) -> irrigeert het laterale oppervlak van de cortex.
De achterste hersenslagader (PCA) -> irrigeert het centrale en achterste oppervlak.
De aders van de hersenen worden geclassificeerd als:
- Externe cerebrale en cerebellaire aders -> het aftappen van de buitenste oppervlakken.
- Interne cerebrale en cerebellaire aders -> het aftappen van de interne zones.
Een beroerte -> wordt veroorzaakt door een onderbreking van de bloedstroom naar de hersenen.
- Hierdoor sterven hersencellen af.
Een beroerte als gevolg van ischemie -> wordt veroorzaakt door een gebrekkige bloedstroom naar
de hersenen als gevolg van functionele vernauwing van een bloedvat door een stolsel.
Een hemorragische beroerte -> wordt veroorzaakt door een gebarsten bloedvat in de hersenen.
Een antistollingsmiddel -> vermindert de weefseldood bij ischemische beroertes, maar verergert de
celdood bij hemorragische beroertes.
De hersenstam -> bestaat uit het diencephalon, de middenhersenen (midbrain) en de
achterhersenen (hindbrain).
- Bevindt zich tussen het bovenste ruggenmerg en de onderste delen van de voorhersenen.
- Bestaat voornamelijk uit de schedelzenuwcellen die de hoofdspieren aansturen.
- Veel sensorische zenuwvezels van het ruggenmerg lopen via de hersenstam naar de
voorhersenen.
- Veel motorische vezels van de voorhersenen lopen naar het ruggenmerg.
- De nuclei in de bovenste (pons) en onderste (medulla) hersenstam -> bevatten substructuren
die de vitale lichaamsbewegingen controleren.
Het belangrijkste van de achterhersenen (metencephalon) zijn -> de kleine hersenen (cerebellum).
- Het cerebellum steekt boven de kern van de hersenstam uit en het oppervlak komt bij elkaar
in smalle plooien, de folia.
- Speelt een rol in de motorische coördinatie, het motorisch leren en het ondersteunt de
coördinatie van andere mentale processen.
De delen van het cerebellum die hun impulsen uit het vestibulaire systeem ontvangen -> helpen het
lichaamsevenwicht te bewaren.
De delen die hun impulsen ontvangen van de sensorische receptoren in het lichaam -> sturen de
houding en bijbehorende spiergroepen aan.
- Wanneer het cerebellum beschadigd is -> kunnen er evenwichtsproblemen,
houdingsstoornissen en problemen met aangeleerde motoriek ontstaan.
Reticulaire vorming -> een netwerk van kernen (nuclei) en vezels in de kern van de achterhersenen.
- Functie -> is het controleren van het slapen en het ontwaken (handhaven van het bewustzijn)
- Schade kan leiden tot permanente bewusteloosheid.
,De onderste hersenstamkernen -> reguleren de vitale functies zoals de ademhaling en het
functioneren van het hart- en vaatstelsel.
- Schade hieraan zorgt ervoor dat de vitale functies stoppen, wat de dood als gevolg kan
hebben.
De middenhersenen (mesencephalon) -> bestaan uit twee hoofdonderverdelingen:
- Tectum -> een achterste zintuiglijke component, dat het ‘dak’ van het derde ventrikel is.
o Ontvangt zintuiglijke informatie van de ogen en de oren.
o Heeft twee tweezijdige symmetrische kernen:
De superieure colliculi -> ontvangen projecties van het oog.
De inferieure colliculi -> ontvangen projecties van het oor.
o De colliculi -> sturen gedrag aan zoals het lokaliseren van objecten in de ruimte en
het oriënteren naar die objecten.
- Tegmentum -> bestaat uit kernen die gerelateerd zijn aan de motorische functies.
o De rode kern -> controleert de bewegingen van de ledematen.
o De substantia nigra -> maakt een verbinding mogelijk met de voorhersenen, wat
belangrijk is voor het belonen van gedrag zoals het naderen van gewenste objecten.
o De periacqueductale grijze stof (PAG) -> bestaat uit cellichamen die het cerebrale
aquaduct omringen en bevat circuits voor het controleren van soort-typisch gedrag
en het reguleren van pijnreacties.
Het diencephalon -> bevindt zich op de kruising van de middenhersenen en de voorhersenen.
- Bestaat uit de hypothalamus, de epithalamus en de thalamus.
- De hypothalamus -> staat in verbinding met de hypofyse en beïnvloedt bijna alle aspecten
van gemotiveerd gedrag (bijv. eten, slapen, seksueel gedrag).
- De epithalamus -> verzameling nuclei aan de achterzijde van het diencephalon. Het scheidt
melatonine af, wat het dagelijkse en seizoensgebonden lichaamsritme beïnvloedt (incl.
regulatie van honger en dorst).
- De thalamus -> bestaat uit 20 nuclei die informatie projecteren naar een specifiek gebied in
de hersenschors. Bijna alle informatie die de cortex ontvangt gaat eerst door de thalamus.
De thalamus verbindt verschillende delen van de hersenen:
1. Een groep van thalamische kernen stuurt informatie van sensorische systemen door naar
hun doelwitten.
2. Sommige geven informatie door tussen de corticale gebieden.
3. Sommige geven informatie door tussen de cortex en een aantal hersenstamgebieden.
De voorhersenen (prosencephalon) -> bestaan uit de basale ganglia, het limbisch systeem en de
hersenschors.
- De basale ganglia en het limbisch systeem zijn subcorticaal.
- Deze regio’s hebben veel verbindingen met elkaar gemeen, maar ze zijn functioneel en
anatomisch verschillend.
De basale ganglia -> bestaan uit de putamen, de globus pallidus en de caudate nucleus.
- De caudate nucleus -> ontvangt projecties van de gehele cortex en stuurt zijn eigen projectie
door de putamen en globus pallidus naar de thalamus en vanaf daar naar de frontale
corticale gebieden.
- Basale ganglia spelen een rol bij het controleren en coördineren van bewegingspatronen,
maar niet bij het activeren van de spieren.
- Schade -> gaat gepaard met problemen bij het controleren van de beweging.
,Bij de ziekte van Huntington -> sterven de basale ganglia geleidelijk af, waardoor veel onwillekeurige
lichaamsbewegingen ontstaan.
Bij het syndroom van Gilles de la Tourette -> worden de onvrijwillige motorische tics geassocieerd
met het verlies van neuronen binnen de basale ganglia.
Bij de ziekte van Parkinson -> hebben mensen problemen met bewegingen en stijfheid van de
spieren. Ritmische trillingen van de handen en benen komen ook voor.
- Gaat gepaard met een afnemend aantal verbindingen in en uit de basale ganglia.
De basale ganglia -> spelen ook een rol in het stimulus-respons leren.
- Mensen met schade kunnen hierdoor moeite hebben met het uitvoeren van stimulus-
respons acties.
Het limbisch systeem -> speelt een rol in zelfregulerend gedrag zoals emotie, persoonlijke
herinneringen en sociaal gedrag. De belangrijkste structuren:
- De amygdala -> kernen in de temporale kwab die deelnemen aan de emotie.
- De hippocampus -> ligt in de voorste mediale regio van de temporale kwab die deelneemt
aan het persoonlijke geheugen en de ruimtelijke navigatie.
o Bevat veel receptoren voor het stresshormoon corticosteron.
- De cingulate cortex -> is betrokken bij seksueel gedrag en andere sociale interacties.
De cortex (neocortex) -> is de buitenste laag van de voorhersenen en bestaat uit zes lagen cellen
(grijze stof). De cortex kan worden verdeeld in een linker- en rechterhelft, die beiden weer verdeeld
zijn in 4 kwabben (frontale, pariëtale, temporale en occipitale).
Fissure (kloof) -> een plooi in de cortex die de hersenen inkepelt.
Sulcus -> wanneer de plooi minder diep is.
Gyri -> de richels tussen de sulcus.
De sulcus en gyri -> vergroten de oppervlakte van de hersenen zodat er meer zenuwcellen aanwezig
kunnen zijn.
Centrale sulcus -> de verticale plooi in het middengebied van de laterale cortex.
Een projectiekaart -> toont gebieden van de cortex die verschillende soorten zintuiglijke informatie
verwerken en gebieden die beweging produceren.
Elke corticale kwab wordt geassocieerd met een specifiek zintuig of met beweging -> zicht in het
occipitale, auditie in de temporale, lichaamszintuigen in de pariëtale en motorische functies in de
frontale kwab.
- Hierdoor is de achterste cortex voornamelijk sensorisch en de voorste cortex motorisch.
Uitleg in stappen hoe informatie uit sensorische gebieden naar aangrenzende associatieregio’s en
vervolgens naar motorische gebieden stroomt:
- Primaire gebieden -> ontvangen projecties van de belangrijkste sensorische systemen of
sturen motorische projecties naar de spier.
- Secundaire gebieden -> zijn betrokken bij de verwerking van informatie die wordt ontvangen
uit primaire gebieden, of in het geval van het primaire motorgebied, het verzenden van
commando’s om de beweging te organiseren.
- Tertiaire gebieden (hogere orde vereniging cortex) -> verwijzen naar alle delen van de cortex
die niet gespecialiseerd zijn voor de motorische of sensorische functie.
, o De associatiegebieden bemiddelen bij complexe activiteiten zoals taal, geheugen,
planning en aandacht.
Cellulaire organisatie in de cortex -> de neuronen zijn gerangschikt in 6 lagen. De functies van de
lagen zijn gerelateerd aan de informatie-invoer en uitvoer.
- De binnenste lagen (V en VI) -> sturen axonen naar andere hersengebieden.
o Ze zijn kenmerkend in de motorische cortex, die projecties naar het ruggenmerg
stuurt.
- Axonen in laag IV krijgen sensorische input. De input kan visueel, somatosensorisch, auditief
en olfactorisch zijn.
o De lagen worden gekenmerkt door stellate neuronen.
- De buitenste lagen (I, II & III) -> krijgen vooral input van laag IV en zijn goed ontwikkeld in
secundaire gebieden en tertiaire gebieden van de cortex om hun integratieve functies te
vervullen.
Cytoarchitectonische kaarten -> zijn gemaakt om de cortex in vele subregio’s te bundelen.
- Brodmanns kaart -> verdeelt het brein op de centrale sulcus. Hij onderzocht de voorste en
achterste hersenhelften afzonderlijk en nummerde nieuwe celconformaties.
Vier soorten axonprojecties verbinden de neocorticale gebieden met elkaar:
1. Lange verbindingen tussen de ene en de andere kwab.
2. Relatief korte verbindingen tussen een deel van een kwab en een ander deel van een kwab.
3. Interhemisferische verbindingen (commissures) tussen de ene en de andere hemisfeer.
4. Verbindingen via de thalamus.
Homotopische punten -> de meeste interhemisferische verbinden regio’s die met elkaar
corresponderen in de spiegelbeeldstructuur van de hersenen.
Belangrijkste interhemisferische verbindingen -> bevinden zich tussen het corpus callosum en de
commissura anterior.
Beide hemisferen zijn bijna symmetrisch en reageren vooral op informatie van de contralaterale
(tegenovergestelde) kant van het lichaam of de zintuiglijke wereld.
- Dit resulteer in meerdere kruisingen, decussaties, van zintuiglijke en motorische vezels langs
de middellijn van het zenuwstelsel.
- Bijna alle motorische en sensorische zenuwen kruisen elkaar in het ruggenmerg.
- Beschadiging van een hemisfeer -> veroorzaakt dus symptomen die te maken hebben met
waarneming en beweging aan de andere kant van het lichaam.
Aandacht -> een proces waarbij men zich selectief bewust is en het aantal stimuli dat men bewust
beperkt. Het kan zowel bewust als onbewust plaatsvinden.
- Richt zich op specifieke kenmerken van de wereld.
- Is selectief.
Bewustzijn -> is uit te leggen als het bewustzijn van bewust zijn.
- Een toename van het bewustzijn is gecorreleerd met het vermogen om zintuiglijke en
motorische capaciteiten te organiseren.
- Geeft ons essentie van de wereld.
- Is in principe niet selectief.
