Samenvatting Basisboek Recht
Hoofdstuk 1, Hoofdstuk 2 paragraaf 1, 2, 3, 9 t/m 13
Exclusief paragraaf 2.3.4, 2.3.5 en exclusief pagina 183 en 184
Hoofdstuk 1
Als iedereen zijn problemen via eigenrichting (een geschil in je gelijk halen door geweld te
gebruiken) zou oplossen, zou er chaos ontstaan. De overheid heeft hierdoor wetten, waar zij
een monopolie op rechtshandhaving op hebben. Deze handhaven ze met dwangmiddelen,
zoals boetes en gevangenisstraffen.
Rechters hebben een eigen terrein waarop zij rechtspreken, rechters zijn namelijk lid van
zittende magistratuur aangezien ze in een rechtszaal blijven zitten als ze aan het woord zijn.
Rechterlijke macht
/ | \
Hoge Raad Gerechtshoven Rechtbanken
(5 Raadsheren) (Raadsheren) (lagere rechters)
Het objectieve recht omvat de rechtsregels die door de overheid zijn vastgesteld of erkend
met het doel de samenleving te ordenen, en die – in het beginsel door sancties –
gehandhaafd kunnen worden (ook wel positief recht of geldend recht).
Bestuursrecht en strafrecht vallen onder publiekrecht, rechten die betrekking hebben op de
rechtsverhouding tussen overheid en burgers.
Het materiële recht bevat regels die rechten verlenen en verplichtingen opleggen tussen
burgers onderling en tussen burgers en overheid, maar ook tussen overheden onderling
(deze wetten zijn letterlijk geschreven regels).
Het formele recht bevat regels die aangeven hoe het materiële recht gehandhaafd moet
worden (procesrecht).
Het objectieve recht bestaat voor een belangrijk deel uit geschreven en ongeschreven regels
(normen): wat mag, wat moet en wat verboden is.
Het subjectieve recht wordt verleent aan een persoon, zoals bij het eigendomsrecht heb je
het recht om je eigendom op te eisen of uit te lenen (alleen jij hebt dit recht).
Rechtssubject
/ \
Natuurlijk persoon Rechtspersoon
Een rechtssubject (bijvoorbeeld een persoon) kan een recht uitoefenen over een
rechtsobject (bijvoorbeeld een iPad).
Bij dwingend recht mag er niet worden afgeweken van de geschreven wet. Bij aanvullend
recht zijn er rechten gemaakt voor partijen die zelf geen regeling kunnen treffen. Bij
semidwingend recht mag er worden afgeweken van de geschreven wet, binnen de door die
wet aangewezen grenzen.
Onder een wet in formele zin verstaan we een gezamenlijk besluit van de regering en
Staten-Generaal. Een wet in materiële zin bevat algemene regels (normen) van een tot
regelgeving bevoegd overheidsorgaan, die de burgers binden. Een wet kan zowel in formele
als in materiële zin zijn.
Hoofdstuk 1, Hoofdstuk 2 paragraaf 1, 2, 3, 9 t/m 13
Exclusief paragraaf 2.3.4, 2.3.5 en exclusief pagina 183 en 184
Hoofdstuk 1
Als iedereen zijn problemen via eigenrichting (een geschil in je gelijk halen door geweld te
gebruiken) zou oplossen, zou er chaos ontstaan. De overheid heeft hierdoor wetten, waar zij
een monopolie op rechtshandhaving op hebben. Deze handhaven ze met dwangmiddelen,
zoals boetes en gevangenisstraffen.
Rechters hebben een eigen terrein waarop zij rechtspreken, rechters zijn namelijk lid van
zittende magistratuur aangezien ze in een rechtszaal blijven zitten als ze aan het woord zijn.
Rechterlijke macht
/ | \
Hoge Raad Gerechtshoven Rechtbanken
(5 Raadsheren) (Raadsheren) (lagere rechters)
Het objectieve recht omvat de rechtsregels die door de overheid zijn vastgesteld of erkend
met het doel de samenleving te ordenen, en die – in het beginsel door sancties –
gehandhaafd kunnen worden (ook wel positief recht of geldend recht).
Bestuursrecht en strafrecht vallen onder publiekrecht, rechten die betrekking hebben op de
rechtsverhouding tussen overheid en burgers.
Het materiële recht bevat regels die rechten verlenen en verplichtingen opleggen tussen
burgers onderling en tussen burgers en overheid, maar ook tussen overheden onderling
(deze wetten zijn letterlijk geschreven regels).
Het formele recht bevat regels die aangeven hoe het materiële recht gehandhaafd moet
worden (procesrecht).
Het objectieve recht bestaat voor een belangrijk deel uit geschreven en ongeschreven regels
(normen): wat mag, wat moet en wat verboden is.
Het subjectieve recht wordt verleent aan een persoon, zoals bij het eigendomsrecht heb je
het recht om je eigendom op te eisen of uit te lenen (alleen jij hebt dit recht).
Rechtssubject
/ \
Natuurlijk persoon Rechtspersoon
Een rechtssubject (bijvoorbeeld een persoon) kan een recht uitoefenen over een
rechtsobject (bijvoorbeeld een iPad).
Bij dwingend recht mag er niet worden afgeweken van de geschreven wet. Bij aanvullend
recht zijn er rechten gemaakt voor partijen die zelf geen regeling kunnen treffen. Bij
semidwingend recht mag er worden afgeweken van de geschreven wet, binnen de door die
wet aangewezen grenzen.
Onder een wet in formele zin verstaan we een gezamenlijk besluit van de regering en
Staten-Generaal. Een wet in materiële zin bevat algemene regels (normen) van een tot
regelgeving bevoegd overheidsorgaan, die de burgers binden. Een wet kan zowel in formele
als in materiële zin zijn.
