Samenvatting Systeem 2 - Bestuursrecht

Systeem 2 – Bestuursrecht

Rechtsverhoudingen: recht genormeerd relaties tussen subjecten waarbinnen
bestuursrechtelijke bestuursrechtelijke rechtsgevolgen centraal staan.

Belanghebbende: persoon of entiteit wiens belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken

Bestuursbevoegdheid: rechtsverhouding tussen een bestuursorgaan en belanghebbende
 Zo nauwkeurig mogelijk door wetgever omschreven
 Doelbewust  specialteitsbeginsel

Bestuursorgaan vormt materieel bestuursrecht: normstelling in concreto

3 bouwstenen bestuursrechtelijke rechtsverhouding:
 Bestuursorgaan
 Bestuursbevoegdheid  besluit
 Belanghebbende

Bestuursorgaan: door het publiekrecht geregelde functie belast met behartigen van publieke
belangen

Openbaar lichaam: bestuursorganen zijn verenigd in groter verband. (college B&W is
bestuur van openbaarlichaam gemeente)  heeft rechtspersoonlijkheid (bestuur niet)
volgens BW maar ook Awb (beide art.2:1)

r. i.k.p : Rechtspersoon ingesteld krachtens publiekrecht

Besluit: een schriftelijke beslissing van bestuursorgaan inhoudende een publieksrechtelijke
rechtshandeling  eenzijdige publieksrechtelijke rechtshandeling

 bestuur neemt ook feitelijke handelingen.

Bestuur is heeft geen rechtspersoonlijkheid:
 Maar openbaar lichaam wel
 Dus bij een koop overeenkomst (privaat) neemt het openbare lichaam deel aan de
overeenkomst in plaats van bestuur.
 Het bestuur neemt wel het besluit tot kopen computers

Ongeschreven publieke taak
 Geen norm of wetmatigheid
 Maar geen probleem als bestuur geen eenzijdige bindende besluiten neemt

Bestuursorganen
 Er zijn organen die niet beschikken over bestuursbevoegdheid en dus geen besluiten
nemen
 Regering, ministerraad, staatssecretarissen – rijk
 Provinciale staten, gedeputeerde staten, commissaris koning – provincie

,  Gemeenteraad, college B&W – gemeente

 openbaar lichaam (rechtspersoonlijkheid) komt verordende bevoegdheid toe
 Er is een algemene bestuurstaak (provincie)
 Of een functionele bestuurstaak (waterschap)
 Opleiding noemt het dus: een Rechtspersoon ingesteld krachtens publiekrecht

Openbare lichamen zoals gemeente hebben rechtspersoonlijkheid van AmB maar ook via
BW voor feitelijke handelingen.
 een gemeente is:
 Openbaar lichaam
 R.i.k.p
 Rechtspersoon BW

 Soms geven bijzondere wetten (dus niet de grondwet) rechtspersoonlijkheid zoals bij
UWV  sui generis (maar BW geeft altijd rechtspersoonlijkheid ook toe)

 vermogensrechtelijke gevolgen zijn voor rechtspersonen dus niet het bestuur.

Overeenkomst:
 Gemeente is partij
 College B&W besluit tot aankoop
 Burgemeester is vertegenwoordiger

Bestuursorganen (a- en b-organen):
A- organen: reguliere bestuursorganen, r.i.k.p (geen vereiste), het uitoefenen van een
publieke taak.
 Normering AwB is van toepassing
 Zoals ministers, kiesraad of open universiteit Nederland (ontleent
rechtspersoonlijkheid aan bijzondere wet)
 Bij A organen geldt altijd de Awb ook bij feitelijke handelingen art. 3.1 lid 2 Awb.

B- organen: orgaan zonder r.i.k.p , enig openbaar gezag, kunnen besluiten nemen en hebben
bevoegdheid.
 De Nederlandse Bank
 Naamloos vennootschap


Voorbeeld organen jurisprudentie die op grond van privaatrecht een buitenwettelijke
bevoegdheid had:
 Organen die geldelijke uitkeringen aan derden geven is een uitzondering, deze
hebben financiele en een inhoudelijke vereisten (geld en a- organen sturen aan). In de
casus was het orgaan wel buitenwettelijk

Uitzonderingen geen bestuursorganen krachtens AwB:
 Wetgevende macht: wel formele wetten maar geen beslissing bestuursorgaan
 Raad van state: alleen adviserende taak

,Zelfstandige bestuursorganen:
 Van centrale overheid
 Met openbaar gezag krachtens AmvB of ministeriële regeling
 Is niet hiërarchisch ondergeschikt
 Het zijn a-organen

2 hoofdgroepen:
1. Specifieke rechtspersonen krachtens publiekrecht (UWV)
2. Orgaan van de staat maar geen rechtspersoon r.i.k.p (kiesraad)

Zelfstandige bestuursorganen die b- orgaan zijn:
 Rechtspersoon ingesteld door privaatrecht
 Autoriteit Financiele Markten (stichting)

Gedeconcentreerde bestuursorganen (onderscheiden van zbo)
 Ambtenaar die bevoegd is door geattribueerde ministeriële bevoegdheid
 Er is ambtelijke hierarchie


Orgaan: zelfstandige taken die zij tot uitvoer moeten brengen
Publiekrechtelijk orgaan: 2:1 BW

UM: publiekrechtelijke rechtspersoon (alleen een orgaan wanneer zij bepaalde taken
hebben die tot uitvoer moeten worden gebracht, mss decaan)

Stichting: 1:3 BW, is privaatrechtelijke rechtspersonen, niet krachtens publiekrecht

A –orgaan: publiekrechtelijke bevoegdheid

Feitelijke handelingen (handelingen bestuur die we kunnen zien. Deze hoeven niet perse op
een wettelijke bepaling te steunen behalve als op burgervrijheden inbreuk wordt gemaakt 
fluoridering arrest.
 Ook is er een wetmatigheidseis voor bestuursrechtelijke sancties (eindigen
illegaaal feest (5:4 lid 1)

Provinciale staten: toezichtelijke functies (gedeputeerde staten) op gemeentes (vooral
begroting)

Zelfstandige bestuursorganen: zoals UWV, uitvoeren speciale taken. Is meer staatsrechtelijk.
Kunnen ook a-organen en b-organen zijn.

Drie perioden bestuursrecht:
 Voor 1795: vooral in de steden bestuursrecht  belastingrecht op het platteland
was er de waterstaat, er was een landsheer die via centrale plakkaten handelde

,  Na 1795: eenheidstaat, eerste rijksdiensten gericht op sociaal en economisch beleid.
Koning beteugeld door parlement
(Meerenberg arrest Hoge Raad, Nederlandse rechtstaat gevestigd. in hoeverre
AMvB’s op de (grond)wet moeten steunen moet altijd ander niet geldig, tenminste
wanneer er straffen volgen door deze AMvB’s)

 Na 1848: groei bestuur wetgeving, industriële revolutie en 2e wereldoorlog
veranderen nachtwakersstaat. verzorgingsstaat  bevorderen welvaart

Bevoegdheden bestuur:
 Algemeen verbindende voorschriften (formele zin): verordeningen, ministeriele
regelingen, gedelegeerde regelgeving. bestuurswetgeving
 Vergunningsbevoegdheid : eerst verbiedt de wetgever het en dan beslist of er een
vergunnen mag komen (strafbare karakter vervalt)  normstelling in concreto
 Handhaving
 Vrijstelling algemeen verbindende voorschriften (tijdelijk afval op rioolwater
dumpen)

 Legaliteitsbeginsel voor bestuur

 Burgers worden door bestuur beperkt maar worden ook begunstigd (subsidie)

Specialiteitsbeginsel: wetgever bakent de doelen van wetgeving af, bestuursbevoegdheden
worden dus op het doel gericht
Wet in materiele zin: inhoudelijk, algemeen verbindend voorschrift.

Wet in formele zin:
 Deelterrein: vreemdelingenwet, gemeentewet, provinciewet, participatiewet, fiscale
wetten, milieuregels, omgevingsegels.

Producten alleen regering: Algemeen verbinden voorschriften, AmVB (alleen materiele zin).
Amvb is meer gedetailleerde uitwerking.

Minister: ministeriële regeling

Waarborgdimensie: bestuursbevoegdheid in de zin van de normering
Instrumentele dimensie: bestuursbevoegdheid in de zin van instrumenten beschikbaar om
te besturen

Bestuursbevoegdheid (4:23 AwB):
 Gebaseerd op de wet
 Publiekrechtelijke bevoegdheid (algemene term voor organen die bevoegd zijn
rechtsgevolgen in stand te brengen  eenzijdig)
Bestuursrechtelijke rechtsbescherming:
 Eerst een bezwaar maken tegen een besluit bij bestuursorgaan
 Beroep instellen bestuursrechter
 Hoger beroep hogere bestuursrechter