Nederlandse
beliefs over
genetische
screening
Schrijfopdracht
Kylie Kmita
I 6221620
Faculty of Health, Medicine and Life Sciences (FHML)
Maastricht University
Bachelor GW
Blok GZW1224
Datum 29-05-2020
, 1. Inleiding
De ontwikkelingen op gebied van genetica en genetische testen zijn de laatste jaren in een
stroomversnelling gekomen. Zo wordt er steeds meer aandacht besteed aan genetische
screening bijvoorbeeld. Bij een genetische screening wordt er een genetische test afgenomen
om te kijken of er bij een persoon een erfelijke afwijking aanwezig is. Dit gebeurt echter niet
zoals bij een normale genetische test. Het verschil is namelijk dat er bij een normale
genetische test sprake is van een verhoogd risico op een genetische aandoening bij de persoon
in kwestie, of er zijn al klachten. Bij genetische screening is dit niet zo. Hier gaat men
preventief te werk door zoveel mogelijk mensen, al dan niet met klachten, te onderwerpen aan
een genetische test (Alles Over DNA, z.d.).
Toch zijn er ook wat nadelen verbonden aan genetische screening. Vandaar dat er ook een wet
is opgesteld ter bescherming van de bevolking. De Wet op het Bevolkingsonderzoek wil
bescherming bieden tegen de risico’s van genetische screening. Hierbij wordt rekening
gehouden met psychische en fysieke risico’s. Dit is bijvoorbeeld het geval als men test op een
ziekte waar geen behandeling voor mogelijk is of als de test gebruikt maakt van stralingen die
ook gezondheidsrisico’s met zich mee kunnen brengen (RIVM, 2018).
Maar genetische screening is het niet enkel negatief. Zoals eerder genoemd gaat men bij een
genetische screening vaak preventief te werk. Dit zou ervoor kunnen zorgen dat er op tijd een
behandeling gegeven kan worden. Maar ook bij ziektes waar nog geen behandeling voor is
hoeft genetische screening niet altijd nadelig te zijn. Zo kan het ervoor zorgen dat er snel een
diagnose wordt gesteld wat op lange termijn veel doktersbezoeken kan uitsparen. Omdat er
naar het hele genoom gekeken wordt kan een erfelijke aandoening meteen ontdekt worden als
deze er is. Ook heeft men bij een vroege diagnose tijd om zich voor te bereiden en al
eventuele aanpassingen te doen die het makkelijker gaan maken om met de aandoening te
leven. Toch moeten hier altijd voor- en nadelen overwogen blijven worden (Gezondheidsraad,
1994).
Er zijn toch ethische vragen die de kop op blijven steken als het gaat over genetische
screening. Zo moet er bijvoorbeeld sprake zijn van informed consent, een situatie waarbij de
patiënt op de hoogte is van elke mogelijke uitkomst en zo een weloverwogen beslissing kan
nemen. De diagnostiek die gebruikt wordt bij genetische screening is echter zo breed dat de
patiënt onmogelijk over al de mogelijke uitslagen geïnformeerd kan worden (Dondorp &
Guido, 2014).
beliefs over
genetische
screening
Schrijfopdracht
Kylie Kmita
I 6221620
Faculty of Health, Medicine and Life Sciences (FHML)
Maastricht University
Bachelor GW
Blok GZW1224
Datum 29-05-2020
, 1. Inleiding
De ontwikkelingen op gebied van genetica en genetische testen zijn de laatste jaren in een
stroomversnelling gekomen. Zo wordt er steeds meer aandacht besteed aan genetische
screening bijvoorbeeld. Bij een genetische screening wordt er een genetische test afgenomen
om te kijken of er bij een persoon een erfelijke afwijking aanwezig is. Dit gebeurt echter niet
zoals bij een normale genetische test. Het verschil is namelijk dat er bij een normale
genetische test sprake is van een verhoogd risico op een genetische aandoening bij de persoon
in kwestie, of er zijn al klachten. Bij genetische screening is dit niet zo. Hier gaat men
preventief te werk door zoveel mogelijk mensen, al dan niet met klachten, te onderwerpen aan
een genetische test (Alles Over DNA, z.d.).
Toch zijn er ook wat nadelen verbonden aan genetische screening. Vandaar dat er ook een wet
is opgesteld ter bescherming van de bevolking. De Wet op het Bevolkingsonderzoek wil
bescherming bieden tegen de risico’s van genetische screening. Hierbij wordt rekening
gehouden met psychische en fysieke risico’s. Dit is bijvoorbeeld het geval als men test op een
ziekte waar geen behandeling voor mogelijk is of als de test gebruikt maakt van stralingen die
ook gezondheidsrisico’s met zich mee kunnen brengen (RIVM, 2018).
Maar genetische screening is het niet enkel negatief. Zoals eerder genoemd gaat men bij een
genetische screening vaak preventief te werk. Dit zou ervoor kunnen zorgen dat er op tijd een
behandeling gegeven kan worden. Maar ook bij ziektes waar nog geen behandeling voor is
hoeft genetische screening niet altijd nadelig te zijn. Zo kan het ervoor zorgen dat er snel een
diagnose wordt gesteld wat op lange termijn veel doktersbezoeken kan uitsparen. Omdat er
naar het hele genoom gekeken wordt kan een erfelijke aandoening meteen ontdekt worden als
deze er is. Ook heeft men bij een vroege diagnose tijd om zich voor te bereiden en al
eventuele aanpassingen te doen die het makkelijker gaan maken om met de aandoening te
leven. Toch moeten hier altijd voor- en nadelen overwogen blijven worden (Gezondheidsraad,
1994).
Er zijn toch ethische vragen die de kop op blijven steken als het gaat over genetische
screening. Zo moet er bijvoorbeeld sprake zijn van informed consent, een situatie waarbij de
patiënt op de hoogte is van elke mogelijke uitkomst en zo een weloverwogen beslissing kan
nemen. De diagnostiek die gebruikt wordt bij genetische screening is echter zo breed dat de
patiënt onmogelijk over al de mogelijke uitslagen geïnformeerd kan worden (Dondorp &
Guido, 2014).
