Hoofdstuk 13: Inkomen en groei
Paragraaf 1, Productie en inkomen
Als je iets wilt produceren heb je productiefactoren (productiemiddelen) nodig:
- arbeid → al het menselijk handelen bij de productie (betaald en onbetaald werk).
- kapitaal → ‘geldkapitaal’ of ‘kapitaalgoederen’ (belonging voor beschikking stellen
van geldkapitaal is rente/interest).
- natuur → pacht
- ondernemerschap → taak van ondernemer op de eerste drie productiefactoren met
elkaar te combineren. Combinatie succes = winst, combinatie geen succes = verlies.
Productie is toegevoegde waarde
Van ondernemingen ingekochte producten worden aangeduide als intermediair verbruik of
onderlinge leveringen.
→ Toegevoegde waarde is de waardevermeerdering aan producten die bij andere
ondernemingen zijn ingekocht
Toegevoegde waarde berekenen:
Omzet € 35.000.000
Intermediair verbruik € 15.000.000
Toegevoegde waarde € 20.000.000
Bruto en netto toegevoegde waarde
De toegevoegde waarde van 20 miljoen is de bruto toegevoegde waarde.
Ondernemingen gebruiken kapitaalgoederen (machines, gebouwen en transportmiddelen)
en deze slijten bij gebruik of verouderen, waardoor ze na verloop van tijd vervangen moeten
worden. Een deel van de omzet moet daarom apart worden gezet om ze te kunnen
vervangen = afschrijvingen. Afschrijvingen zijn bedoeld om vervangingsinversteringen te
doen.
Bruto toegevoegde waarde - afschrijvingen = netto toegevoegde waarde (netto
productie).
, Bruto binnenlands product (1): objectief
Het bruto binnenlands product (bbp) is de meest gebruikte maatstaf op de prestaties van
een economie te meten. De objectieve methode heeft betrekking op de toegevoegde waarde
van ondernemingen en overheid.
Omzetten ondernemingen € 1.327 miljard
Intermediair verbruik € 696 miljard
Bruto toegevoegde waarde ondernemingen € 631 miljard
Bruto toegevoegde waarde overheid € 61 miljard
Bruto binnenlands product € 692 miljard
Afschrijvingen € 114 miljard
Netto binnenlands product € 578 miljard
Bruto binnenlands product (2): subjectief
Netto productie en inkomens zijn in principe gelijk. De omzetten van ondernemingen worden
mede bepaald door de prijzen. In die prijzen zijn twee elementen van belang:
1. Indirecte belastingen (kostprijsverhogende belastingen) = zorgen voor een
verhoging van de verkoopprijs → btw & accijnzen
2. Subsidies (kostprijsverlagende subsidies) = zorgen voor een verlaging van de
verkoopprijs
De productie inclusief indirecte belastingen en subsidies = de productie tegen marktprijzen.
De productie exclusief indirecte belastingen en subsidies = de productie tegen
factorkosten: de kosten die een onderneming maakt voor de productiefactoren.
Bruto binnenlands product tegen factorkosten/marktprijzen
Arbeidsloon door ondernemingen betaald € 283 miljard
Ambtenarensalarissen (= toegevoegde waarde overheid) € 61 miljard
Overig inkomen (interest, pacht, winst) € 162 miljard
Netto binnenlands product tegen factorkosten € 506 miljard
Afschrijvingen € 114 miljard
Bruto binnenlands product tegen factorkosten € 620 miljard
Indirecte belastingen minus subsidies € 72 miljard
Bruto binnenlands product tegen marktprijzen € 692 miljard
Paragraaf 1, Productie en inkomen
Als je iets wilt produceren heb je productiefactoren (productiemiddelen) nodig:
- arbeid → al het menselijk handelen bij de productie (betaald en onbetaald werk).
- kapitaal → ‘geldkapitaal’ of ‘kapitaalgoederen’ (belonging voor beschikking stellen
van geldkapitaal is rente/interest).
- natuur → pacht
- ondernemerschap → taak van ondernemer op de eerste drie productiefactoren met
elkaar te combineren. Combinatie succes = winst, combinatie geen succes = verlies.
Productie is toegevoegde waarde
Van ondernemingen ingekochte producten worden aangeduide als intermediair verbruik of
onderlinge leveringen.
→ Toegevoegde waarde is de waardevermeerdering aan producten die bij andere
ondernemingen zijn ingekocht
Toegevoegde waarde berekenen:
Omzet € 35.000.000
Intermediair verbruik € 15.000.000
Toegevoegde waarde € 20.000.000
Bruto en netto toegevoegde waarde
De toegevoegde waarde van 20 miljoen is de bruto toegevoegde waarde.
Ondernemingen gebruiken kapitaalgoederen (machines, gebouwen en transportmiddelen)
en deze slijten bij gebruik of verouderen, waardoor ze na verloop van tijd vervangen moeten
worden. Een deel van de omzet moet daarom apart worden gezet om ze te kunnen
vervangen = afschrijvingen. Afschrijvingen zijn bedoeld om vervangingsinversteringen te
doen.
Bruto toegevoegde waarde - afschrijvingen = netto toegevoegde waarde (netto
productie).
, Bruto binnenlands product (1): objectief
Het bruto binnenlands product (bbp) is de meest gebruikte maatstaf op de prestaties van
een economie te meten. De objectieve methode heeft betrekking op de toegevoegde waarde
van ondernemingen en overheid.
Omzetten ondernemingen € 1.327 miljard
Intermediair verbruik € 696 miljard
Bruto toegevoegde waarde ondernemingen € 631 miljard
Bruto toegevoegde waarde overheid € 61 miljard
Bruto binnenlands product € 692 miljard
Afschrijvingen € 114 miljard
Netto binnenlands product € 578 miljard
Bruto binnenlands product (2): subjectief
Netto productie en inkomens zijn in principe gelijk. De omzetten van ondernemingen worden
mede bepaald door de prijzen. In die prijzen zijn twee elementen van belang:
1. Indirecte belastingen (kostprijsverhogende belastingen) = zorgen voor een
verhoging van de verkoopprijs → btw & accijnzen
2. Subsidies (kostprijsverlagende subsidies) = zorgen voor een verlaging van de
verkoopprijs
De productie inclusief indirecte belastingen en subsidies = de productie tegen marktprijzen.
De productie exclusief indirecte belastingen en subsidies = de productie tegen
factorkosten: de kosten die een onderneming maakt voor de productiefactoren.
Bruto binnenlands product tegen factorkosten/marktprijzen
Arbeidsloon door ondernemingen betaald € 283 miljard
Ambtenarensalarissen (= toegevoegde waarde overheid) € 61 miljard
Overig inkomen (interest, pacht, winst) € 162 miljard
Netto binnenlands product tegen factorkosten € 506 miljard
Afschrijvingen € 114 miljard
Bruto binnenlands product tegen factorkosten € 620 miljard
Indirecte belastingen minus subsidies € 72 miljard
Bruto binnenlands product tegen marktprijzen € 692 miljard
