Inhoudsopgave
Onbekend.........................................................................................................................2
De 4 stappen voor informatie delen......................................................................................2
De 8 vragen die horen bij kritisch omgaan met informatie:......................................................3
Redeneringen....................................................................................................................3
Normatieve en feitelijke uitspraken......................................................................................3
Aannames........................................................................................................................4
Soorten vragen en bronnen.................................................................................................4
Drogredenen.....................................................................................................................4
Syllogisme........................................................................................................................5
Voldoende en noodzakelijke voorwaarde...............................................................................6
Onderzoeksvragen operationeel maken................................................................................6
Relevante of volledige informatie.........................................................................................6
Validiteit...........................................................................................................................7
Inductie en deductie...........................................................................................................7
Verifiëren en falsifiëren.......................................................................................................7
Typen onderzoek/typen kennis:...........................................................................................8
Bongard probleem.............................................................................................................8
Informatie delen................................................................................................................8
Gedragscode voor HBO 5 regels...........................................................................................8
1
, Onbekend
Een onderzoekende houding is te verdelen in 4 kenmerken, hiervoor gebruiken we de ezelsbrug
ONBeKend.
o Opmerkzaam zijn: Als professional moet je bewust opmerkzaam kunnen zijn. Je moet dingen
op kunnen merken die een normaal persoon niet zo snel zou opmerken. Hier zijn een aantal
strategieën voor. Je bepaalt vooraf wat je wilt opmerken en waar je op wil letten. Je bent
doelgericht. Let hierbij wel op dat je gevoel niet altijd goed is en dat je je niet moet laten
afleiden. Een observatieschema ondersteunt het richten van de aandacht en het systematisch
verzamelen van informatie. Opmerkzaam zijn is het verschil tussen kijken en zien.
Feiten en interpretaties scheiden
Bewust zijn van eigen verwachtingen
Observaties in de context plaatsen
Alert zijn op patroonherkenning
o Nieuwsgierig zijn: Nieuwsgierigheid naar dingen vereist veel motivatie. Je moet willen weten
wat ergens achter zit en hoe dingen in elkaar steken. Dit doe je vooral door vragen te stellen en
door goed te luisteren en door te vragen. Ook vergaar je informatie bij meerdere personen en
meerdere bronnen om een completer beeld te krijgen van de situatie. Ook kun je nieuwsgierig
zijn door handelingen uit te proberen.
4 aspecten van nieuwsgierig zijn:
Vragen stellen
Gericht zijn op personen en ervaringen
Bronnen raadplegen
Handelingen uitproberen
o Kritisch denken: Dit houdt in dat je informatie niet zomaar moet aannemen. Het is belangrijk
om kritisch te zijn over informatie om te bepalen of deze juist is. Dit kun je doen door een
redenatieschema te maken om beter in beeld te krijgen hoe een bewering wordt
beargumenteerd. Ook moet je informatie in bijvoorbeeld vakliteratuur kritisch kunnen
beoordelen. Stel jezelf hierbij vragen zoals: Is er in de redenatie genoeg aandacht voor
tegenargumenten? Is de bron recent genoeg? Is deze bron objectief genoeg?. Ook moet je
redenatiefouten kunnen herkennen (wordt verder op ingegaan bij LKD).
o Bedachtzaam zijn: Dit houdt in dat je bewust nadenkt over de situatie, ergens bij stilstaat en
je je oordeel uitstelt. Ook moet je van perspectief kunnen wisselen.
4 aspecten van bedachtzaam zijn:
o Bewust nadenken over de situatie: Wat word er gedaan, gezegd en in welke context en
door wie?
o Stilstaan: Bij wat er gebeurt, niet afgaan op de eerste aanname
o Je oordeel uitstellen: Het temperen van de ‘automatische’ reactie om in te grijpen
o Van perspectief wisselen: Wat zijn de belangen van de ander, wat zijn de motieven van de
ander, wat zijn de noden van de ander?
De 4 stappen voor informatie delen
Zodra je informatie hebt vergaard door het gebruikten van je onderzoekende houding, is het zaak
om deze te gaan delen, maar hoe ga je daar nou mee aan de slag? Hier zijn vier stappen voor:
1. Bepalen of de informatie relevant is om te delen: Hierbij denk je goed na wie er voordeel
heeft bij het weten van deze informatie? Deel je het met iedereen of alleen met bepaalde
doelgroepen? Misschien is de informatie zo specifiek dat deze alleen relevant is voor jezelf.
2. Een geschikt moment kiezen om de informatie te delen: Wanneer hebben de ontvangers
genoeg ruimte om deze informatie te ontvangen?
3. Bepalen hoe je rekening kunt houden met de potentiële ontvangers van de informatie:
Hierbij denk je na over de vraag met wie je de informatie gaat delen, zoals wie er tot de
doelgroep behoren en wat deze personen misschien al weten over het onderwerp.
4. Besluiten hoe je je informatie wilt presenteren: Dit spreekt wel voor zich. Het is belangrijk
om hierover na te denken. Deel je deze informatie bijvoorbeeld in een presentatie of kan het ook
via een mail of een video?
2
Onbekend.........................................................................................................................2
De 4 stappen voor informatie delen......................................................................................2
De 8 vragen die horen bij kritisch omgaan met informatie:......................................................3
Redeneringen....................................................................................................................3
Normatieve en feitelijke uitspraken......................................................................................3
Aannames........................................................................................................................4
Soorten vragen en bronnen.................................................................................................4
Drogredenen.....................................................................................................................4
Syllogisme........................................................................................................................5
Voldoende en noodzakelijke voorwaarde...............................................................................6
Onderzoeksvragen operationeel maken................................................................................6
Relevante of volledige informatie.........................................................................................6
Validiteit...........................................................................................................................7
Inductie en deductie...........................................................................................................7
Verifiëren en falsifiëren.......................................................................................................7
Typen onderzoek/typen kennis:...........................................................................................8
Bongard probleem.............................................................................................................8
Informatie delen................................................................................................................8
Gedragscode voor HBO 5 regels...........................................................................................8
1
, Onbekend
Een onderzoekende houding is te verdelen in 4 kenmerken, hiervoor gebruiken we de ezelsbrug
ONBeKend.
o Opmerkzaam zijn: Als professional moet je bewust opmerkzaam kunnen zijn. Je moet dingen
op kunnen merken die een normaal persoon niet zo snel zou opmerken. Hier zijn een aantal
strategieën voor. Je bepaalt vooraf wat je wilt opmerken en waar je op wil letten. Je bent
doelgericht. Let hierbij wel op dat je gevoel niet altijd goed is en dat je je niet moet laten
afleiden. Een observatieschema ondersteunt het richten van de aandacht en het systematisch
verzamelen van informatie. Opmerkzaam zijn is het verschil tussen kijken en zien.
Feiten en interpretaties scheiden
Bewust zijn van eigen verwachtingen
Observaties in de context plaatsen
Alert zijn op patroonherkenning
o Nieuwsgierig zijn: Nieuwsgierigheid naar dingen vereist veel motivatie. Je moet willen weten
wat ergens achter zit en hoe dingen in elkaar steken. Dit doe je vooral door vragen te stellen en
door goed te luisteren en door te vragen. Ook vergaar je informatie bij meerdere personen en
meerdere bronnen om een completer beeld te krijgen van de situatie. Ook kun je nieuwsgierig
zijn door handelingen uit te proberen.
4 aspecten van nieuwsgierig zijn:
Vragen stellen
Gericht zijn op personen en ervaringen
Bronnen raadplegen
Handelingen uitproberen
o Kritisch denken: Dit houdt in dat je informatie niet zomaar moet aannemen. Het is belangrijk
om kritisch te zijn over informatie om te bepalen of deze juist is. Dit kun je doen door een
redenatieschema te maken om beter in beeld te krijgen hoe een bewering wordt
beargumenteerd. Ook moet je informatie in bijvoorbeeld vakliteratuur kritisch kunnen
beoordelen. Stel jezelf hierbij vragen zoals: Is er in de redenatie genoeg aandacht voor
tegenargumenten? Is de bron recent genoeg? Is deze bron objectief genoeg?. Ook moet je
redenatiefouten kunnen herkennen (wordt verder op ingegaan bij LKD).
o Bedachtzaam zijn: Dit houdt in dat je bewust nadenkt over de situatie, ergens bij stilstaat en
je je oordeel uitstelt. Ook moet je van perspectief kunnen wisselen.
4 aspecten van bedachtzaam zijn:
o Bewust nadenken over de situatie: Wat word er gedaan, gezegd en in welke context en
door wie?
o Stilstaan: Bij wat er gebeurt, niet afgaan op de eerste aanname
o Je oordeel uitstellen: Het temperen van de ‘automatische’ reactie om in te grijpen
o Van perspectief wisselen: Wat zijn de belangen van de ander, wat zijn de motieven van de
ander, wat zijn de noden van de ander?
De 4 stappen voor informatie delen
Zodra je informatie hebt vergaard door het gebruikten van je onderzoekende houding, is het zaak
om deze te gaan delen, maar hoe ga je daar nou mee aan de slag? Hier zijn vier stappen voor:
1. Bepalen of de informatie relevant is om te delen: Hierbij denk je goed na wie er voordeel
heeft bij het weten van deze informatie? Deel je het met iedereen of alleen met bepaalde
doelgroepen? Misschien is de informatie zo specifiek dat deze alleen relevant is voor jezelf.
2. Een geschikt moment kiezen om de informatie te delen: Wanneer hebben de ontvangers
genoeg ruimte om deze informatie te ontvangen?
3. Bepalen hoe je rekening kunt houden met de potentiële ontvangers van de informatie:
Hierbij denk je na over de vraag met wie je de informatie gaat delen, zoals wie er tot de
doelgroep behoren en wat deze personen misschien al weten over het onderwerp.
4. Besluiten hoe je je informatie wilt presenteren: Dit spreekt wel voor zich. Het is belangrijk
om hierover na te denken. Deel je deze informatie bijvoorbeeld in een presentatie of kan het ook
via een mail of een video?
2
