Samenvatting Inleiding Geschiedwetenschap Universiteit Utrecht (1-4B)

Collegejaar 1, Blok 1, Glossaria (en andere begrippen)

--------------------------------------------------------------------------------------------
Academische geschiedbeoefening
Academische geschiedbeoefening is moeilijk te definiëren want historici zijn/hebben uiteenlopende:

 Specialisaties (onderwerpen)
 Vaardigheden
 Methodes

Wat delen ze wel met elkaar

 Afkeer jargon, meer publieksgericht
 Onderzoekende instelling (vasthoudend, vindingrijk, initiatiefrijk)
 Minder theorie, meer empirie (t.o.v. andere wetenschappers)

Academische geschiedbeoefening karakteriseren

 Vergelijking andere vormen geschiedbeoefening
 Academische historici hebben verschillende perspectieven op de geschiedenis
 Is veranderlijk

Geschiedenis en verleden
Verleden

 Dingen gebeurt vóór nu

Geschiedenis

 Verhaal/studie over verleden

Empirische wetenschap
Empirie: zintuiglijke waarneembaarheid

Geschiedwetenschap empirisch?

 Ja: destijds zintuiglijk waarneembaar
 Nee: nu niet

Historiografie
Historiografie: geschiedenis van de geschiedschrijving

 Klein: geschiedenis over één specifiek onderwerp geschiedbeoefening
 Groot: geschiedenis over hele geschiedbeoefening

Nut

 Positiebepaling t.o.v. één onderwerp (klein) en t.o.v. hele discipline (groot)
 Inspiratie en bescheidenheid
 Blik op een cultuur (perspectief van mensen uit het verleden op iets)

Perspectief

, Perspectief: interpretatie van een stukje verleden door een historicus

Al het historisch werk vertoont op een manier perspectief, perspectief van een historicus schijnt
altijd enigszins door.

Engagement
Engagement: betrokkenheid historicus bij maatschappij (politieke implicatie)

 Er is altijd enige mate van engagement, doelbewust of niet doelbewust (zelfs bepaalde
bronnen wel/niet gebruiken)

Onthouden bij beoordeling eigen of andermans engagement

 Wetenschappelijke standaarden hebben ook politieke implicatie
 Niet iedere historicus kan zich permitteren niet/wel geëngageerd te zijn

Er zijn historici die als het ware over hun eigen geschiedenis schrijven (vrouwen, homoseksuele
mensen, etc.), kenmerken:

 Historicus kan zich identificeren met groep (wij-geschiedenis, existentieel historisch
engagement)
 Community-based history: geschiedenis voor en door bepaalde gemeenschap (door niet-
academici)
 Vinden dat ze genegeerd zijn in geschiedschrijving
 Doel = identiteitsvorming mogelijk maken + emancipatie

Tijd
Tijd

 Vóór 1800: cyclisch (herhalen)
 Vanaf 1800: lineair (verleden > heden > toekomst)
o Reden: grote veranderingen, maatschappij zag onmogelijkheid teruggang naar oude
situatie

Historisch besef

 NIET kennis feitjes
 WEL veranderingen door tijd heen

Moderniteit
Moderniteit (geen definitie maar karakterisering)

 Tijdperk: gaat niet over datum, maar naar welke tijd het refereert
 Staat van zijn: materiële/immateriële zaken die verwijzen naar moderne maatschappij
 Plaats: aanwezigheid van bovenstaande twee op een fysieke plaats

Moderniteit is

 Empirisch: waarnemingen
 Normatief: verwachtingen hoe iets/iemand zou moeten zijn/worden
 Beeld: wat modern is en wat niet

Periodisering