Samenvatting De Nederlandse Opstand

Geschiedenis proefwerk 20/12


De Nederlandse Opstand
Oorzaken opstand
 Vervolgen protestanten
 Sterke positie burgerij (verkregen via privileges)
 Centralisatie Karel V & Filips II ► maken privileges ongedaan
 Reformatie (vanaf 1560 groeiend aantal Calvinisten), zie KA 14 & 19 ► boekdrukkunst,
toename geletterdheid



Karel V > tegen opkomst protestantisme want hij wil een Rooms Katholiek Rijk > in Duitsland
ontstaan vorstendommen met aanhang Lutheranisme

Centralisatie is belangrijk voor de opstand omdat belastingen heffen lastiger is waardoor:

- De macht van edelen afneemt
- Karel V of Filips II geld nodig heeft heffen ze belasting, waardoor de onrust en de
ontevredenheid stijgt

De Reformatie (1517) & de Contrareformatie
Rooms Katholieke Kerk Lutheranisme (Duitsland, Calvinisme ( Nederlanden,
Zweden) Frankrijk)
- Sterk hiërarchisch, - Kerk heeft zelf - Afwijzing sacramenten
paus de baas bepaalde en gebruiken
- Vriendjespolitiek machtsaanspraken - God is almachtig
tussen paus en hoge gemaakt - Mens is slecht
geestelijken - Bijbel is het - Andere religies mogen
- Celibaat geestelijken uitgangspunt en is in vervolgd worden
- Bijbel in latijn, niet de volkstaal - Gelovigen zijn in de
voor burgers - Mens hoeft niet voor kerk gelijk
- Rituelen, beelden, zijn eigen redding te - Overheid is een
ceremonies zorgen dienares van god
- Priester leest, niet zelf - Verzet aflaten handel - Als de koning een tiran
lezen - Luther handhaaft is mag je hem afzetten
- Biecht, sacramenten, bisschoppen - De mens leeft een
aflaten - Weg met kloosters somber leven en moet
- Kerk kan zonden - Koning is de baas van hard werken
afkopen de staat, koning - Beelden worden
- Kloosters bepaalt religie en mag afgewezen
niet worden afgezet


Philips II > haat calvinisten > vervolgt calvinisten en protestanten (heftig)

, Margaretha van Parma nieuwe landvoogdes Nederlanden:

 Luistert naar lage edelen i.p.v. hoge edelen om opstand te voorkomen
 Gaat protestanten beschermen waardoor calvinisme makkelijk verspreid kan worden
 Beeldenstorm

Filips II geeft schuld aan adel en stuurt een leger naar de Nederlanden > Margaretha wordt afgezet >
Hertog van Alva wordt landvoogd:

 Stelt Raad van Beroerten in
 Protestanten vluchten naar Duitsland
 Willem van Oranje roept verzet op
 Begint een invasie met zelf betaalde huurlegers (mislukt)
 Willem van Oranje geeft toestemming aan watergeuzen om een guerrilla uit te voeren op
het land en ter zee
 Deel Statenvergadering gewest Holland benoemt Willem van Oranje tot stadhouder
(revolutionair want nog nooit eerder zonder toestemming heer (Filips II) of landvoogd (Alva)
 Franse calvinisten komen niet opdagen > leiders worden afgeslacht
 Alva slaat opstand niet helemaal neer > voert schrikbewind

!doel van Willem van Oranje was om katholieken en protestanten vredig samen te laten leven!

Het verzet is NIET tegen de koning

Requenses wordt aangesteld:

 Mislukte belegeringen
 1574 > Alkmaar verloren aan Geuzen
 1576 > onverwachte dood
 Geldtekort

Vanaf 1585 daling inkomsten Filips II

Door het geldtekort kunnen de Spaanse soldaten niet betaald worden waardoor ze op plundertocht
gaan (Antwerpen)

Hierdoor wordt de Pacificatie van Gent aangesteld (1576):

 De Spaanse troepen moeten weg
 Geen vervolgingen meer op godsdienstig gebied
 Holland + Zeeland alleen calvinisme maar wel gewetensvrijheid
 Overige gewesten zelf godsdienstvrijheid

Mislukt door:

 Calvinisten grijpen de macht in Vlaamse steden
 1579 > Unie van Atrecht > paar Zuidelijke gewesten aan Spaanse kant
 Calvinisme wordt als enige toegestaan in het Noorden



Ontstaan Republiek:

I. Unie Van Utrecht (1579)
- Tegen Spanje